Dù chính quyền ông Trump theo đuổi chính sách “Nước Mỹ trên hết”, nhưng trong bối cảnh Mỹ đang tham chiến tại Iran, Tổng thống Trump đề xuất thu hẹp hàng loạt chương trình an sinh, ưu tiên ngân sách cho quân sự.
Dù hạ tầng bị tàn phá và nhiều quan chức bị sát hại, giới lãnh đạo Iran vẫn tự tin bước ra khỏi cuộc chiến, biến eo biển Hormuz thành đòn bẩy quyền lực mới để thách thức Mỹ và Israel.
Bình luận trên kênh RT ngày 9/4, chuyên gia Sergey Poletaev, đồng sáng lập và biên tập viên dự án Vatfor, cho rằng có ba kịch bản có thể xảy ra sau hai tuần ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Theo ông, kịch bản nào cũng có vẻ có lợi cho Iran.
Thỏa thuận ngừng bắn với Iran chưa kịp mang lại sự ổn định đã kéo theo làn sóng chỉ trích dữ dội nhằm vào Tổng thống Mỹ.
Sau gần 6 tuần căng thẳng leo thang, vùng Vịnh lần đầu trải qua đêm không còi báo động, khi lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran phát huy hiệu lực, tạm thời xoa dịu chiến sự Trung Đông.
Truyền thông Iran vừa bác bỏ thông tin cho rằng Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Qalibaf đã rời đất nước để tới Islamabad (Pakistan) tham gia các cuộc đàm phán bí mật với phía Mỹ.
Trong thời khắc căng thẳng nhất trước “tối hậu thư” của ông Trump, Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan đã trở thành hai mắt xích quyết định, kéo Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán, mở ra lệnh ngừng bắn mong manh.
Từ ngừng bắn phút chót đến đàm phán trực tiếp, Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn then chốt. Vai trò của Pakistan và Trung Quốc nổi lên, trong khi nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận vẫn hiện hữu.
Tranh cãi quanh việc Lebanon có thuộc thỏa thuận ngừng bắn đang đẩy Mỹ và Iran vào thế đối đầu mới, phơi bày “độ vênh chiến lược” và nguy cơ đổ vỡ của toàn bộ tiến trình hòa đàm.
Chưa đầy 24 giờ sau khi ông Trump quyết định lùi bước khỏi bờ vực chiến tranh, thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran đã bắt đầu rạn nứt. Những phiên bản mâu thuẫn về điều khoản thực tế đang đe dọa các nỗ lực ngoại giao.
Không chỉ là đòn quân sự, vụ không kích 50 mục tiêu trên đảo Kharg là tối hậu thư của ông Trump: Tehran phải nhượng bộ hoặc chứng kiến huyết mạch kinh tế biến thành đống đổ nát, buộc Iran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán.
Lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran cho thấy Tehran đang tận dụng Eo biển Hormuz như một đòn bẩy địa kinh tế với tác động lan rộng tới thị trường năng lượng toàn cầu.
Ngày 7/4 theo giờ địa phương, người dân Iran đã cùng xuống đường, tạo thành những hàng rào người bao quanh nhiều cơ sở hạ tầng quan trọng của đất nước này, trong đó có các nhà máy điện. Động thái diễn ra trong bối cảnh cả thế giới đếm ngược đến "giờ G" khi ông Trump tuyên bố sẽ xóa sổ Iran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.
Ngày 8/4 theo giờ địa phương, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhà máy lọc dầu nằm trên đảo Lavan đã bị tấn công, sau khi Mỹ và Iran cùng thống nhất ngừng bắn hai tuần. Hiện chưa rõ bên nào tiến hành cuộc tấn công. Lực lượng Phòng vệ Israel phủ nhận thực hiện đòn tấn công này.
Cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran đã gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với nền kinh tế toàn cầu - từ lương thực đến phân bón.
Iran áp dụng cơ chế thu phí đối với tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz bằng tiền điện tử nhằm duy trì quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này trong thời gian ngừng bắn.
Trong bài phát biểu ngày 8/4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định chiến tranh chưa kết thúc, dù lệnh ngừng bắn đang diễn ra. Ông Netanyahu nhấn mạnh với người dân Israel rằng lực lượng quân sự của nước này đã đạt được nhiều mục tiêu trong chiến sự, nhưng vẫn còn nhiều mục tiêu khác cần đạt tới trong bối cảnh "Iran đang yếu hơn bao giờ hết".
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định trong họp báo tại Lầu Năm Góc sáng 8/4 rằng Iran đã bị đánh bại, Mỹ đã giành “chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo”. Ông Hegseth cam đoan lực lượng Mỹ sẽ đảm bảo để Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn và cuối cùng tham gia đàm phán với Mỹ.
Israel tiếp tục thực hiện các đợt không kích dữ dội vào Lebanon trong ngày 8/4 trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đang diễn ra. Phía Israel khẳng định lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không bao gồm vấn đề tại Lebanon, vì vậy, Israel vẫn duy trì các mục tiêu tấn công của mình tại Lebanon.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã đưa ra cảnh báo đanh thép đối với Iran, cho rằng quốc gia này sẽ phạm sai lầm nếu để các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon làm hỏng lệnh ngừng bắn vừa đạt được với Washington.
Tương lai thương mại toàn cầu đứng trước bước ngoặt khi nhiều quốc gia tìm lối thoát khỏi sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz, thông qua tuyến đường ống và hành lang vận tải mới.