Theo thỏa thuận ngừng bắn ký tháng 10/2025, Israel vốn sẽ phải rút toàn bộ lực lượng khỏi Dải Gaza. Nhưng thay vì rút lui, quân đội Israel đang củng cố sự hiện diện quân sự trên vùng lãnh thổ này, theo phân tích ảnh vệ tinh của Al Jazeera.
Dựa trên dữ liệu vệ tinh đến tháng 5/2026, cuộc điều tra của Al Jazeera xác định được 40 tiền đồn quân sự của Israel tại Gaza. Đáng chú ý, kết quả phân tích cho thấy 8 căn cứ trong số này được xây dựng hoàn toàn mới sau khi lệnh ngừng bắn tháng 10/2025 có hiệu lực, trong đó có một địa điểm vẫn đang tiếp tục được xây dựng.
Sự hiện diện này phần nào phản ánh mục tiêu ngày càng hiển hiện của giới lãnh đạo Israel. Phát biểu tại một hội nghị gần đây, Thủ tướng Benjamin Netanyahu xác nhận đã chỉ đạo việc kiểm soát vĩnh viễn phần lớn diện tích Dải Gaza.
Lực lượng Israel đã lùi về cái gọi là "Đường Vàng", cụm từ chỉ khu vực đệm và vùng quân sự chiếm khoảng 60% diện tích Gaza.
"Chúng tôi đang siết chặt Hamas. Chúng tôi hiện kiểm soát 60% lãnh thổ", ông Netanyahu tuyên bố. Khi một người trong khán phòng kêu gọi sáp nhập toàn bộ Gaza, ông nói thêm: "Hãy làm từng bước. Trước hết là 70%. Hãy bắt đầu từ đó”.
 |
| Đồ họa: Al Jazeera. |
Tăng xây mới, gia cố cũ
Theo Al Jazeera, phân tích ảnh vệ tinh cho thấy nỗ lực có hệ thống nhằm xây dựng hạ tầng quân sự bền vững, phục vụ mục tiêu hiện diện lâu dài, thay vì chỉ lập các điểm quan sát tạm thời.
Các cơ sở quân sự mới được bố trí tại nhiều vị trí chiến lược: 2 căn cứ ở phía bắc Gaza, 2 căn cứ ở khu vực trung tâm, 1 căn cứ phía đông Hành lang Netzarim và 3 căn cứ tại thành phố Khan Younis ở phía nam.
Một trong những ví dụ rõ nét nhất về quá trình mở rộng không gian kiểm soát là việc quân đội Israel xây dựng căn cứ quân sự mới ngay trên phần tàn tích của Nghĩa trang phía Đông tại Khan Younis.
Ảnh vệ tinh cho thấy các hoạt động san ủi và xây dựng trên khu nghĩa trang bắt đầu từ tháng 11/2025. Đến ngày 18/5, khu vực này đã được trang bị đầy đủ các bãi tập kết phương tiện cùng nhiều công trình có cấu trúc lặp lại, được cho là nơi ở của binh sĩ và địa điểm tổ chức họp.
Tình trạng quân sự hóa tương tự cũng xuất hiện ở phía bắc Gaza. Tại Beit Lahiya, khu vực từng hoàn toàn trống trải trong ảnh chụp tháng 10/2025, dữ liệu vệ tinh ghi nhận hoạt động xây dựng bắt đầu từ giữa tháng 11 cùng năm.
Đến tháng 5 năm nay, nơi này đã hình thành cơ sở quân sự khép kín với đầy đủ hạ tầng bên trong.
  |
So sánh ảnh vệ tinh trước (trái) và sau (phải) cho một thấy tiền đồn quân sự mới của Israel. Ảnh: Open street map. |
Bên cạnh việc xây dựng căn cứ mới, quân đội Israel cũng đang đẩy mạnh nâng cấp những vị trí hiện có bên trong "Đường Vàng", khu vực phân định tạm thời nơi lực lượng Israel được phép duy trì hiện diện trong thời gian chờ rút quân hoàn toàn.
Ở phía đông thành phố Gaza, một tiền đồn quân sự đã mở rộng diện tích khoảng 70% trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 5 năm nay.
Theo phân tích ảnh vệ tinh, khu vực này hiện có thêm nhiều hạng mục tái cấu trúc bên trong, các khu tập kết xe bọc thép mới, và hệ thống phòng thủ được gia cố. Tại miền trung Gaza, các cảm biến vệ tinh cũng phát hiện những chiến hào phòng thủ sâu đang được đào quanh cơ sở quân sự hiện hữu, cho thấy xu hướng chuyển sang hiện diện lâu dài trên thực địa.
Ý đồ chiến lược của hệ thống hạ tầng này thể hiện rõ nhất quanh Hành lang Netzarim, tuyến đường được quân đội Israel sử dụng để chia cắt phía bắc và phía nam Gaza.
Đội điều tra của Al Jazeera xác định 3 tiền đồn quân sự riêng biệt kiểm soát các khu vực phía đông và xung quanh hành lang này, giúp Israel duy trì khả năng kiểm soát hoạt động di chuyển giữa hai phần của Gaza.
Tại Juhor ad-Dik, nằm ngay phía đông hành lang Netzarim, một khu đất trống đã nhanh chóng được chuyển đổi thành căn cứ quân sự mới sau khi các hoạt động cải tạo mặt bằng bắt đầu từ tháng 3.
 |
| Binh sĩ Lực lượng Phòng vệ Israel tại thành phố Gaza. Ảnh: Lực lượng Phòng vệ Israel. |
Trận địa bao quanh khu dân cư
Phân bố địa lý của 40 tiền đồn quân sự còn cho thấy chiến lược bao quanh có chủ đích. Các căn cứ được kết nối bằng mạng lưới đê đất, chiến hào và đường nội bộ quân sự, tạo thành vòng vây quanh các khu dân cư Palestine từ nhiều hướng khác nhau.
Theo Al Jazeera, cấu trúc này làm hạn chế đáng kể khả năng đi lại của dân thường cũng như việc tiếp cận đất đai, đặc biệt tại những khu vực nằm sát các tuyến triển khai lực lượng Israel.
Theo bài viết, việc mở rộng hiện diện quân sự này đi ngược lại thỏa thuận ngừng bắn tháng 10/2025 do Mỹ làm trung gian, dựa trên kế hoạch hòa bình gồm 21 điểm do Tổng thống Donald Trump đề xuất. Khuôn khổ này yêu cầu chấm dứt giao tranh, cho phép viện trợ nhân đạo được đưa vào ngay lập tức, giải giáp Hamas và thực hiện lộ trình Israel rút quân theo từng giai đoạn.
Ông Abdullah Aqrabawi, nhà phân tích chính trị Palestine, cho rằng sau vụ tấn công của Hamas vào ngày 7/10, "ý tưởng chiếm đóng, kiểm soát và mở rộng biên giới đã trở thành cốt lõi trong học thuyết an ninh của Israel".
Theo ông Aqrabawi, chiến lược mới của Israel tập trung vào việc kiểm soát các khu vực đã hoàn toàn không còn dân cư Palestine và hạ tầng đô thị. Ông cảnh báo quy mô xây dựng hiện nay cho thấy mục tiêu vượt xa việc duy trì vùng đệm tạm thời.
Kể từ khi chiến sự bùng phát vào tháng 10/2023, các cuộc tấn công của Israel đã khiến gần 73.000 người Palestine thiệt mạng và hơn 172.919 người bị thương, trong đó phần lớn là phụ nữ và trẻ em.
Theo số liệu của Bộ Y tế Gaza, bạo lực không chấm dứt sau lệnh ngừng bắn. Trong 7 tháng kể từ khi thỏa thuận chính thức có hiệu lực, ít nhất 929 người Palestine đã thiệt mạng và 2.811 người bị thương.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
