Hạ viện Mỹ hạn chế quyền phát động chiến tranh của ông Trump

Tổng thống Donald Trump. Ảnh: NYT.

Ngày 3/6, Hạ viện Mỹ đã chính thức thông qua nghị quyết do phe Dân chủ dẫn đầu nhằm kiềm chế quyền lực của Tổng thống Donald Trump trong việc đơn phương phát động các hành động quân sự chống lại Iran.

Hãng tin Reuters cho biết, biện pháp pháp lý này được thiết kế nhằm ngăn chặn mọi hoạt động chiến tranh nhắm vào Iran, trừ khi nhận được sự phê chuẩn chính thức từ Quốc hội Mỹ.

Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh đã được thông qua với tỷ lệ sít sao 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống. Đáng chú ý, đã có 4 nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa quyết định phá vỡ quy định của đảng để bỏ phiếu ủng hộ cùng phe Dân chủ.

Quá mệt mỏi với chiến tranh

4 nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa phản đối là Hạ nghị sĩ Thomas Massie, Brian Fitzpatrick, Tom Barrett và Warren Davidson.

"Tôi nghĩ rằng mọi người chắc chắn đang thất vọng", Barrett nói khi được hỏi về nỗi đau mà các cử tri của ông phải gánh chịu bắt nguồn từ cuộc chiến.

Massie, một thành viên đảng Cộng hòa đến từ bang Kentucky, từ lâu đã chỉ trích ông Trump vì tiến hành chiến tranh ở Iran mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

Ông phát biểu sau cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư: "Mọi người đã mệt mỏi vì điều này. Họ mệt mỏi với mức giá xăng 5 USD/gallon, giá dầu diesel 6 USD/ gallon, và phân bón mà chúng tôi không thể mua nổi để bón cho những cánh đồng của mình ở Kentucky."

Ông nói thêm rằng cuộc bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh "gửi đi một thông điệp tốt đẹp rằng Hạ viện của nhân dân, nơi đại diện cho nhân dân, đã mệt mỏi với cuộc chiến này".

Động thái lập pháp này phản ánh mối lo ngại sâu sắc và ngày càng gia tăng tại Đồi Capitol đối với nguy cơ bùng nổ một cuộc xung đột toàn diện tại Trung Đông. Nỗi quan ngại này hiện không chỉ giới hạn trong phe đối lập mà đã lan rộng sang cả các nghị sĩ đảng Cộng hòa đồng minh của ông Trump.

Fitzpatrick bảo vệ lá phiếu của mình bằng tuyên bố rằng ông làm theo luật pháp.

"Đã có luật hiện hành", nghị sĩ đảng Cộng hòa đến từ bang Pennsylvania nói, ám chỉ Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. "Tôi không thấy có gì phức tạp ở đây cả. Hãy đưa nó ra trước Quốc hội, tranh luận dựa trên các giá trị thực tế, và tiến hành bỏ phiếu. Đó là cách mà hệ thống này nên vận hành", ông nói thêm.

Sự phản kháng từ nội bộ đảng Cộng hòa

Việc thông qua nghị quyết về quyền lực chiến tranh là trường hợp mới nhất cho thấy Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát đang đẩy lùi chương trình nghị sự của ông Trump.

Các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện trong những ngày gần đây đã phản đối quỹ "chống vũ khí hóa" gây tranh cãi trị giá 1,8 tỷ USD mà ông Trump ủng hộ, vì họ lo ngại quỹ này sẽ cấp các khoản tiền chi trả cho những người ủng hộ ông, những người đã tấn công lực lượng cảnh sát trong cuộc bạo loạn ngày 6/1/2021 tại Điện Capitol Mỹ.

Các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện cũng đã chính thức loại bỏ khoản ngân sách dành cho việc bảo vệ phòng khiêu vũ của ông Trump vào thứ Tư như một phần trong gói di trú của họ, sau khi chuyên viên quản lý quy tắc chính thức của viện xác định rằng điều đó vi phạm các quy tắc ngân sách.

Biện pháp này, được gọi là một nghị quyết đồng thời, do Hạ viện thông qua hôm thứ Tư phải được cả hai viện phê chuẩn, nhưng sẽ không được chuyển đến tổng thống để ký.

Theo trang web của Thượng viện, các nghị quyết đồng thời không có hiệu lực pháp luật. Một trợ lý thuộc đảng Dân chủ tại Hạ viện, người tham gia vào nỗ lực thông qua nghị quyết về quyền lực chiến tranh, chia sẻ với CNN rằng họ tin nghị quyết này sẽ có tính ràng buộc và việc giải quyết vấn đề đó sẽ thuộc về phương diện pháp lý.

Nghị quyết này do Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ bang New York Gregory Meeks, thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, giới thiệu.

"Tôi rất vui mừng vì chúng tôi đã có cơ hội chứng kiến một số thành viên từ phía đảng Cộng hòa đứng lên. Tôi thực sự vui mừng và tự hào về các đồng nghiệp đảng Dân chủ của mình, bởi vì mọi người thuộc đảng Dân chủ, không sót một ai, đều đã bỏ phiếu cho nghị quyết này", Meeks nói với các phóng viên sau cuộc bỏ phiếu.

Ông nói thêm: "Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện các trách nhiệm hiến pháp của mình, đó là những gì chúng tôi đang làm. Chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì và đóng vai trò kiểm soát cũng như cân bằng quyền lực khi chính quyền không tuân theo Hiến pháp".

Áp lực chính trị

Cuộc bỏ phiếu này ban đầu được ấn định diễn ra vào ngày 21/5, nhưng đã bị các nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa hủy bỏ đột ngột ngay khi đảng Cộng hòa đứng trước nguy cơ thua cuộc do các thành viên vắng mặt. Vào thời điểm đó, Meeks nói với các phóng viên rằng ông nghĩ Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã trì hoãn cuộc bỏ phiếu về biện pháp này.

"Nhiều đồng nghiệp đảng Cộng hòa của tôi đang cảm thấy áp lực từ quê nhà khi họ nhìn vào giá thực phẩm, giá xăng", ông trước đó đã chia sẻ với CNN. "Johnson đang cảm thấy sức nóng. Ông ấy đang cố gắng che chở cho tổng thống. Nhưng tôi nghĩ thời gian ông ấy có thể che chở cho tổng thống đang nhanh chóng kết thúc".

Trước cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư, Johnson đã bảo vệ sự phản đối của một số nhà lập pháp đảng Cộng hòa đối với việc kiềm chế quyền lực chiến tranh của ông Trump ở Iran, cảnh báo rằng điều đó có thể gây ra tác động "rất tiêu cực" đến các cuộc đàm phán.

"Tôi nghĩ rằng đó là một viễn cảnh rất nguy hiểm nếu tước đi khả năng đàm phán của chính quyền và tổng tư lệnh ngay lúc này. Đó là những gì biện pháp này thực hiện. Nó làm suy yếu chúng ta, vị thế của chúng ta, và đòn bẩy của chúng ta trong cuộc đàm phán về hòa bình trong tình huống đó. 'Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi' đã kết thúc," ông nói với CNN vào thứ Tư.

Johnson tuyên bố tất cả các mục tiêu của Mỹ tại Iran đều đã được "xác định rõ ràng" và "đạt được", bất chấp việc một số nhà lập pháp, bao gồm cả các thành viên đảng Cộng hòa, bày tỏ mong muốn nhận được thêm thông tin từ chính quyền.

"Tổng thống đang trong quá trình ký kết một thỏa thuận hòa bình, và chúng ta phải cho phép ông ấy có quyền tự quyết để làm điều đó, và tôi nghĩ một nghị quyết về quyền lực chiến tranh ngay lúc này là rất không hợp thời điểm, và là một điều rất, rất tiêu cực, cũng như nguy hiểm cho đất nước," ông nói.

Các tổng thanh tra của Bộ Chiến tranh, Bộ Ngoại giao và USAID đã phát động một cuộc rà soát chung về cuộc chiến của Mỹ với Iran, thông báo trong một thông cáo báo chí hôm thứ Tư rằng họ được luật pháp ủy nhiệm để điều tra các hoạt động quân sự ở nước ngoài vượt quá 60 ngày.

Thông báo này có ý nghĩa quan trọng vì nó chỉ ra rằng các cơ quan giám sát tin rằng, về mặt pháp lý, cuộc chiến đã kéo dài hơn 60 ngày kể từ khi bắt đầu vào ngày 28/2. Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, tổng thống bị cấm duy trì quân đội Mỹ trong các hành động thù địch tích cực quá 60 ngày mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

Chính quyền chưa bao giờ tìm kiếm sự phê chuẩn như vậy cho Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi, tên gọi mà Mỹ đặt cho chiến dịch quân sự chống lại Iran. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth cho biết vào tháng trước rằng theo hiểu biết của ông, đồng hồ thời gian 60 ngày của cuộc chiến đã "tái lập" khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn vào tháng Tư.