 |
"Cồn Thới Sơn kẹt xuồng", "miền Tây đông khách nhất mùa hè năm nay", "du khách đổ xô ngồi xuồng miền Tây"... là tiêu đề một số tờ báo nói về trào lưu mặc bà ba, ngồi xuồng ba lá ở cồn Thới Sơn (Đồng Tháp). Theo lãnh đạo UBND phường Thới Sơn, chiếc xuồng đã tạo cú hích cho du lịch địa phương.
Màn vụt sáng của một điểm du lịch nhỏ kéo theo sự chú ý của du khách dành cho các tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Điển hình, khu bảo tồn Đồng Tháp Mười (Đồng Tháp), rừng tràm Trà Sư (An Giang), cồn Sơn (TP Cần Thơ)... bắt đầu được nhắc tên.
"Hiệu ứng từ cồn Thới Sơn như một cơ hội để quảng bá bản sắc riêng từng địa phương vùng ĐBSCL. Nếu biết liên kết vùng và xây dựng sản phẩm khác biệt, hiệu ứng này còn có thể tạo độ lan tỏa tích cực cho toàn vùng", thạc sĩ Phạm Đức Thiện, Khoa Du lịch, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, nhìn nhận.
Cơ hội thay đổi
Vùng ĐBSCL có địa giới hành chính trải dài 5 tỉnh thành Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau. Trong Chiến lược và Quy hoạch phát triển du lịch Việt Nam các giai đoạn, ĐBSCL luôn được định vị là vùng du lịch có đặc trưng riêng, quan hệ liên kết nội, ngoại vùng tốt.
Nguồn tài nguyên du lịch cũng đa dạng với 4 vùng sinh thái, gồm khu vực ngập nước Đồng Tháp Mười; khu vực ven biển hạ lưu sông Tiền, sông Hậu với hệ thống cù lao; khu vực tứ giác Long Xuyên gồm An Giang, Kiên Giang (cũ), TP Cần Thơ; khu vực rừng ngập mặn ven biển Cà Mau. Cùng với tài nguyên biển - đảo, núi rừng.
Giá trị đặc thù nhất của vùng ĐBSCL là cảnh quan sông nước, miệt vườn gắn với hạ lưu sông Mê Kông. Tuy nhiên, vùng vẫn đối mặt với một nghịch lý: tổng lượng khách chiếm gần 1/2 so với cả nước, nhưng doanh thu từ du lịch chỉ chiếm dưới 10% so với cả nước.
Các sản phẩm du lịch thiếu sức bật, việc khai thác giá trị gia tăng còn ít khiến tiềm năng du lịch vẫn chưa phát huy hết. Thực trạng khách đến tham quan rồi về không thay đổi từ năm 2022 đến nay.
| LƯỢNG KHÁCH VÀ DOANH THU DU LỊCH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG GIAI ĐOẠN 2022-2025 | |||||
| Nguồn: Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam | |||||
| Nhãn | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
| Lượng khách | Triệu lượt | 44 | 44.9 | 52 | 63.3 |
| Doanh thu | Nghìn tỷ đồng | 33.9 | 45.7 | 62 | 80 |
Việc Đồng Tháp bùng nổ du lịch là bước ngoặc để khơi mở cơ hội thay đổi cục diện du lịch cho vùng ĐBSCL.
Theo thạc sĩ Thiện, nhìn ở góc độ phát triển dài hạn, hiệu ứng "viral" từ cồn Thới Sơn được xem như đòn bẩy truyền thông đáng giá để kéo khách đến vùng. Việc du khách đi tour kết hợp nhiều tỉnh thành sẽ tạo điều kiện để mỗi nơi giới thiệu sản phẩm đặc trưng.
Khi mỗi địa phương biết tận dụng thời điểm "vàng" để chuyển hóa hiệu ứng thành chiến lược quản trị điểm đến (nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, đào tạo nhân lực, kiểm soát sức tải...), xây dựng thương hiệu và quảng bá diện rộng, lượng khách không chỉ tập trung đông ở một điểm đến mà còn có thể tạo động lực tăng trưởng cho toàn vùng ĐBSCL.
 |
| Du khách ngồi xuồng đông đúc tại cồn Thới Sơn vào cuối tháng 7. Ảnh: Phương Lâm. |
Trong phát triển du lịch, quảng bá là một trong những yếu tố quan trọng để điểm đến tiếp cận du khách. Các địa phương có thể kết hợp cùng KOL xây dựng tuyến du lịch liên tỉnh. Điều này vừa kéo dài thời gian lưu trú, vừa tăng mức chi tiêu của du khách và nâng cao hình ảnh chung của du lịch ĐBSCL.
"Truyền thông chỉ tạo ra cú hích ban đầu, góp phần xây dựng thương hiệu và hình ảnh điểm đến nhất quán, không thể thay thế chất lượng dịch vụ. Chỉ khi truyền thông đi cùng chất lượng thực tế, sức hút của điểm đến mới có thể bền vững", chuyên gia này phân tích.
Thoát mác du lịch giá rẻ, đơn điệu
Sau sáp nhập, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp đang tích cực định vị thương hiệu du lịch bền vững, tạo đà bứt phá trên bản đồ chung trong giai đoạn 2026-2030.
Theo Nghị quyết phát triển du lịch của Tỉnh ủy Vĩnh Long, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn chuyên nghiệp, sản phẩm sẽ gắn với di sản văn hóa.
Cà Mau cũng chủ động rời xa tư duy "làm du lịch đơn độc" để hướng đến mô hình liên kết chuỗi giá trị. Ngoài ra, UBND tỉnh đã ban hành Chương trình phát triển du lịch bền vững gắn với các di tích lịch sử, đền thờ Bác Hồ.
Phía TP Cần Thơ kết hợp 2 dòng sản phẩm sông nước và tâm linh, xây dựng thêm sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng để phát triển theo hướng hiện đại.
    |
Cảnh tại chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ), chợ Chồm Hổm (Hậu Giang cũ), Tết Chôl Chnăm Thmây ở An Giang và chùa Xiêm Cán (Bạc Liêu cũ). Ảnh: Linh Huỳnh. |
Thạc sĩ Thiện cho biết sự chuyển dịch từ tham quan đơn thuần sang du lịch trải nghiệm là bước đi tất yếu, mang lại những thay đổi về mặt kinh tế và trải nghiệm cho sản phẩm du lịch.
Đầu tiên là tăng chiều sâu cảm xúc khi du khách trực tiếp tham gia bắt cá, làm bánh dân gian, gác kèo ong... Từ đó tăng giá trị kinh tế và giá trị gia tăng, bởi một tour trải nghiệm giúp thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách cải thiện đáng kể. Sau cùng, sinh kế bền vững cho người dân được tạo ra.
Dù vậy, muốn thay đổi cục diện du lịch, ĐBSCL vẫn cần tháo gỡ điểm nghẽn trùng lặp sản phẩm đã tồn tại nhiều năm, do các địa phương cùng khai thác sắc thái của tài nguyên chung.
"Tình trạng này khiến du khách có cảm giác 'đi một nơi là biết hết miền Tây', làm giảm sức hút, độ cạnh tranh và thời gian lưu trú", chuyên gia này nói.
Thay vì phát triển du lịch đại trà, ĐBSCL nên tập trung vào các mô hình du lịch phù hợp với tài nguyên tự nhiên và nguồn nhân lực tại chỗ như sinh thái, nông nghiệp, cộng đồng, văn hóa và ẩm thực, trải nghiệm kết hợp chuyển đổi số, biển - đảo.
 |
| Phú Quốc (An Giang) là vùng biển đảo nhiệt đới ở ĐBSCL. Nơi đây đã, đang và sẽ hình thành các loại hình du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Ảnh: Linh Huỳnh. |
Để mỗi địa phương phát huy được bản sắc riêng, theo thạc sĩ Thiện, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp cốt lõi.
Thứ nhất, định vị lại tài nguyên lõi dựa trên "ADN đặc trưng" từng địa phương. Mỗi nơi chỉ cần chọn một "mũi nhọn" độc tôn để làm thương hiệu.
- Vĩnh Long nên tận dụng hệ sinh thái vườn trái cây, Bến Tre (cũ) tạo ra chuỗi giá trị du lịch từ dừa (du lịch sinh thái kết hợp nông nghiệp hữu cơ dừa, ẩm thực chuyên đề dừa...).
- Đồng Tháp khai thác sâu văn hóa đất sen hồng (lăng cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, Tràm Chim), xây dựng mô hình "làng hoa kiểng Sa Đéc" gắn với du lịch canh nông thông minh.
- An Giang (ven sông Hậu) khai thác du lịch tâm linh (núi Sam, miếu Bà Chúa Xứ), văn hóa Khmer - Chăm và cảnh quan mùa nước nổi.
- Cần Thơ giữ vững vai trò "thủ phủ" du lịch đô thị sông nước, trung tâm hội nghị, logistics du lịch, kết hợp chợ nổi Cái Răng hiện đại hóa và du lịch sinh thái miệt vườn Phong Điền.
- An Giang (ven biển) và Cà Mau nên tách sản phẩm miệt vườn, tập trung du lịch biển đảo cao cấp (Phú Quốc), rừng ngập mặn cực Nam (mũi Cà Mau, U Minh Hạ) với trải nghiệm "đất nở, rừng di chuyển".
Thứ hai, chú trọng trải nghiệm sâu. Các hoạt động đi xuồng, nghe đờn ca tài tử hay ăn trái cây đang rập khuôn. Do đó, đờn ca tài tử nên gắn với không gian văn hóa bản địa hoặc kết hợp sinh hoạt đờn gạt Nam Bộ (Bạc Liêu cũ). Với vườn trái cây, các địa phương nên cho du khách tham gia quy trình chăm sóc hữu cơ, chế biến món ăn từ trái cây...
Thứ 3, liên kết vùng thay vì "mỗi địa phương tự chơi một sân", bằng cách xây dựng hành trình xuyên tỉnh. Khi các tỉnh thành chia sẻ tài nguyên, không còn triệt tiêu lẫn nhau vì cạnh tranh, mỗi điểm dừng sẽ đóng một vai trò chuyên biệt trong một chuyến đi dài ngày.
Thứ 4, ứng dụng công nghệ số vào sản phẩm du lịch để kể chuyện lịch sử và văn hóa để mang đến trải nghiệm trực quan. Đồng thời khuyến khích các start-up trẻ tại địa phương thiết kế các sản phẩm du lịch ngách như thủ công mỹ nghệ truyền thống, food tour, du lịch wellness.
"Việc đổi mới sang du lịch trải nghiệm, riêng biệt sẽ giúp du lịch ĐBSCL thoát khỏi chiếc áo cũ 'giá rẻ - đơn điệu'. Để đi xa hơn, nên đồng thời đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ để giữ nét mộc mạc nhưng chuyên nghiệp", vị chuyên gia bày tỏ.
Học kỹ năng sống từ những cuốn cẩm nang sinh tồn
Sách “Cẩm nang sinh tồn”, “100 kỹ năng sinh tồn”, “Sống sót” là câu chuyện của những phượt thủ, nhà thám hiểm về cách thoát hiểm và sinh tồn.
