 |
Trong bối cảnh hiện tại, Bắc Kinh đang ngày càng được nhìn nhận như một mắt xích không thể thiếu trong việc duy trì ổn định quốc tế và mở ra các cơ hội kinh tế toàn cầu - vị thế mà cả Washington lẫn Moscow đều đang tìm cách tận dụng trong bối cảnh trật tự thế giới bước vào giai đoạn tái định hình.
Theo SCMP, việc lãnh đạo Nga và Mỹ liên tiếp lựa chọn Bắc Kinh là điểm đến chỉ trong chưa đầy một tuần được xem là tín hiệu cho thấy tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc đối với các vấn đề chiến lược và kinh tế toàn cầu.
Chuỗi cuộc gặp của Chủ tịch Tập Cận Bình đồng thời phản ánh vai trò trung gian ngày càng rõ nét của Bắc Kinh trong các nỗ lực xử lý những điểm nóng quốc tế, từ xung đột Ukraine đến căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Nga - Trung: Trụ cột kinh tế và đối tác chiến lược
Quan hệ cá nhân giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin đang được đánh giá là một trong những yếu tố góp phần định hình lại cán cân quyền lực quốc tế, đặc biệt trong giai đoạn các cường quốc tăng tốc cạnh tranh ảnh hưởng trên quy mô toàn cầu.
Hội nghị thượng đỉnh Nga - Trung không chỉ mang ý nghĩa địa chính trị mà còn nhấn mạnh chiều sâu hợp tác kinh tế giữa hai nước. Hơn 40 thỏa thuận song phương đã được ký kết, trải rộng từ năng lượng, giao thông, thương mại đến công nghệ.
Tổng thống Putin cho biết kim ngạch thương mại Nga - Trung trong năm qua đã vượt 240 tỷ USD. Ông gọi lĩnh vực năng lượng là “động cơ tăng trưởng” của quan hệ song phương, đồng thời nhấn mạnh phần lớn giao dịch hiện nay đã chuyển sang thanh toán bằng đồng rúp và nhân dân tệ.
Theo Điện Kremlin, hai bên cũng đã đạt được sự đồng thuận về các thông số kỹ thuật cốt lõi của dự án đường ống khí đốt Sức mạnh Siberia 2 (Power of Siberia 2), một dự án được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố liên kết năng lượng giữa hai nền kinh tế.
Những thỏa thuận này phản ánh mức độ gắn kết ngày càng sâu giữa Nga và Trung Quốc trong bối cảnh Moscow vẫn chịu áp lực từ các lệnh trừng phạt của phương Tây. Dù vậy, theo ông Putin, việc mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ đang giúp thương mại song phương trở nên ổn định và ít phụ thuộc hơn vào các hệ thống tài chính bên ngoài.
 |
Trong khi duy trì quan hệ kinh tế chặt chẽ với Nga, Bắc Kinh đồng thời vẫn giữ các kênh đối thoại với Mỹ, qua đó từng bước củng cố vị thế và tiếng nói trên bàn cờ quốc tế.
Ở chiều ngược lại, Moscow tiếp tục đóng vai trò nhà cung ứng chiến lược về năng lượng và tài nguyên cho Trung Quốc, với lượng xuất khẩu dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), than đá cùng nông - thủy sản ở mức cao nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Trung Quốc đáp lại bằng việc trở thành nguồn cung chủ lực về công nghệ, thiết bị công nghiệp, linh kiện điện tử, ô tô và hàng tiêu dùng, đồng thời cung cấp các cơ chế thanh toán và thương mại dựa trên đồng nhân dân tệ giúp Nga duy trì hoạt động kinh tế.
Song hành với đó là nỗ lực ngoại giao nhằm xây dựng hình ảnh Trung Quốc như một trung gian hòa giải có trách nhiệm nhưng vẫn bảo toàn ảnh hưởng chiến lược đối với Moscow.
Mỹ - Trung: Cạnh tranh nhưng vẫn cần hợp tác
Logic chiến lược tương tự cũng xuất hiện trong hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tuần trước.
Trọng tâm của cuộc gặp là giảm nhiệt căng thẳng thương mại và thúc đẩy các thỏa thuận kinh tế mới. Trong các cuộc chuẩn bị trước hội nghị, hai bên đã thảo luận khả năng giảm thuế quan đối ứng đối với lượng hàng hóa trị giá khoảng 30 tỷ USD - động thái được một quan chức thương mại đánh giá có thể trở thành “tham chiếu tích cực cho hợp tác mở toàn cầu”.
Ngoài ra, ông Tập cũng nhất trí mở rộng nhập khẩu từ Mỹ, bao gồm kế hoạch mua 200 máy bay Boeing cùng lượng nông sản trị giá khoảng 17 tỷ USD mỗi năm đến năm 2028.
Một chủ đề đáng chú ý khác là vai trò tiềm năng của Trung Quốc trong các nỗ lực hòa giải quốc tế. Tổng thống Trump cho rằng Bắc Kinh có thể góp phần thúc đẩy Iran chấp nhận các điều khoản hòa bình, đặc biệt liên quan đến bảo đảm ổn định hàng hải.
    |
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đã có nhiều thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc được ký kết trong chuyến công du của phái đoàn Mỹ tới Bắc Kinh (Trung Quốc) ngày 13-15/5. Ảnh: Reuters. |
Khác với Washington, Trung Quốc hiện duy trì được các kênh tiếp xúc tương đối ổn định với nhiều bên có lợi ích đối lập như Iran, Saudi Arabia, Israel, Nga và các nước châu Âu. Mạng lưới quan hệ đa tầng này tạo cho Bắc Kinh mức độ linh hoạt hiếm có trong điều phối và trung gian ở các điểm nóng địa chính trị.
Diễn biến này cho thấy dù cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung vẫn gay gắt, Washington ngày càng nhìn nhận rằng sự phối hợp với Bắc Kinh là yếu tố khó bỏ qua trong quản trị khủng hoảng toàn cầu.
Tuy nhiên, những bất đồng nền tảng vẫn hiện hữu. Trong chuyến thăm của ông Trump, Chủ tịch Tập đã cảnh báo rằng bất kỳ diễn biến leo thang nào liên quan đến vấn đề Đài Loan đều có thể đẩy hai cường quốc vào trạng thái đối đầu nghiêm trọng.
Dẫu vậy, sự giao thoa giữa các lợi ích kinh tế và nhu cầu ổn định chiến lược đang phản ánh một chuyển dịch đáng chú ý trong quan hệ quốc tế - nơi Trung Quốc từng bước định vị mình như một trung tâm điều phối và hòa giải trong cấu trúc quyền lực toàn cầu mới.
Ngày càng có nhiều đánh giá cho rằng quan hệ của Bắc Kinh với cả Moscow và Washington sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các cuộc khủng hoảng quốc tế và duy trì ổn định trong một thế giới phân cực sâu sắc.
Từ góc nhìn của Trung Quốc, việc cả ông Trump và ông Putin cùng lựa chọn Bắc Kinh làm điểm đến đối thoại, bên cạnh các đối tác ở Nam Bán cầu và châu Âu, được xem như minh chứng cho sức nặng ngày càng lớn của nước này trong lĩnh vực kinh tế và ngoại giao toàn cầu.
Xuyên suốt chính sách đối ngoại của Bắc Kinh là ưu tiên bảo vệ môi trường an ninh và hệ thống kinh tế quốc tế trước các cú sốc quân sự khó lường. Đối với Trung Quốc, các cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine hay Trung Đông không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn tạo ra rủi ro trực tiếp đối với tăng trưởng, chuỗi cung ứng năng lượng và các mục tiêu phát triển trong nước.
Tuy nhiên, mục tiêu duy trì ổn định cũng song hành với tính toán chiến lược dài hạn: thúc đẩy một cấu trúc quản trị toàn cầu cân bằng hơn và từng bước giảm mức độ phụ thuộc vào các thiết chế vốn do phương Tây dẫn dắt.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
