Hợp tác Nga - Trung Quốc: Hơn 40 lần gặp gỡ mở ra 40 thỏa thuận

Điện Kremlin cho biết Moscow và Bắc Kinh đã ký khoảng 40 thỏa thuận tại hội nghị thượng đỉnh vừa diễn ra. Ảnh: Reuters.

Theo SCMP, hội nghị thượng đỉnh vừa diễn ra là lần thứ 25 của Tổng thống Nga Vladimir Putin đến thăm Trung Quốc. Con số này cho thấy tần suất ngoại giao cấp nguyên thủ giữa Bắc Kinh và Moscow diễn ra rất thường xuyên, liên tục, có cấu trúc ổn định với mục tiêu phối hợp chiến lược sâu rộng.

Chuyến thăm Trung Quốc trong tuần này cũng là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Putin trong năm nay.

Theo Xinhua, về phía ông Tập Cận Bình, Nga từng là quốc gia đầu tiên ông đến thăm trên cương vị Chủ tịch Trung Quốc. Theo các dữ liệu công khai, tính từ năm 2013 đến nay, ông Tập Cận Bình đã 11 lần đến thăm Nga.

Hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau hơn 40 lần, bao gồm cả ở các hội nghị quốc tế đa phương. Các cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và ông Putin thường đưa tới những tuyên bố chung có quy mô lớn, phản ánh mức độ phối hợp chính sách cao.

Lòng tin đến từ tiếp xúc thường xuyên

Ông Wu Dahui, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Nga thuộc Đại học Thanh Hoa, cho rằng lòng tin song phương giữa Trung Quốc và Nga “được xây dựng thông qua sự hợp tác liên tục”.

“Chúng ta thường cho rằng cần có nền tảng lòng tin trước khi hợp tác. Nhưng thực tế, lòng tin được hình thành qua quá trình tiếp xúc từng bước, liên tục, nơi những bước đi nhỏ tích lũy thành hợp tác rộng lớn hơn, từ đó, các cơ chế phối hợp ổn định dần được thiết lập”, ông Wu Dahui phân tích.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham quan triển lãm ảnh của hai hãng thông tấn TASS và Tân Hoa Xã tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh ngày 20/5. Ảnh: Reuters.

Ngày 20/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: “Hai nước ra tuyên bố chung về việc thúc đẩy một thế giới đa cực và kiểu quan hệ quốc tế mới”. Đồng thời, cơ quan này cũng nhấn mạnh: “Hai bên thuận theo xu thế hòa bình, phát triển, hợp tác cùng có lợi để thúc đẩy quan hệ Trung Quốc - Nga bước lên tầm cao mới”.

Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov mô tả tuyên bố chung là văn kiện chính sách dài 47 trang. Thông cáo đăng trên trang web Điện Kremlin khẳng định quan hệ Nga - Trung Quốc hiện đạt tới “mức độ chưa từng có và sẽ còn tiếp tục phát triển”.

“Hợp tác đối ngoại giữa hai nước là một trong những nhân tố ổn định chính trên trường quốc tế hiện nay. Một quá trình phức tạp nhằm hình thành thế giới đa trung tâm dựa trên sự cân bằng lợi ích của tất cả các bên đang diễn ra”, ông Putin nói, theo tuyên bố từ Điện Kremlin.

Điện Kremlin cho biết Moscow và Bắc Kinh đã ký khoảng 40 thỏa thuận liên chính phủ, liên cơ quan và doanh nghiệp. Nhiều thỏa thuận trong số này tập trung vào việc tiếp tục làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác kinh tế.

Hợp tác song phương Nga - Trung Quốc hiện không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh tế mà còn mở rộng sang thể thao, giáo dục, truyền thông, giao lưu văn hóa và nhân dân.

Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga cũng công bố 3 dự án lớn với các đối tác Trung Quốc trong lĩnh vực cụm công nghiệp không gian, công nghệ vệ tinh và chương trình không gian thương mại.

Theo phía Nga, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 giữa hai nước đạt gần 240 tỷ USD, trong khi phía Trung Quốc cho biết thương mại hai chiều tăng 20% trong 4 tháng đầu năm nay.

“Nói cách khác, trên thực tế, hai nước đã xây dựng được hệ thống thương mại song phương ổn định, có khả năng chống chịu trước tác động từ bên ngoài và những biến động tiêu cực của thị trường toàn cầu”, tuyên bố từ phía Nga nêu rõ.

Dịch chuyển “trọng tâm khoa học” toàn cầu

Theo SCMP, hợp tác khoa học và công nghệ giữa Trung Quốc và Nga có thể tạo điều kiện để cộng đồng khoa học quốc tế “trở lại trạng thái bình thường”, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dùng trà sau cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh ngày 20/5. Ảnh: Reuters.

Giới chuyên gia cũng nhận định rằng sự hợp tác giữa Trung Quốc và Nga có thể mang tới cho thế giới mô hình hợp tác khoa học mới, báo hiệu sự dịch chuyển “trọng tâm” khoa học từ phương Tây sang phương Đông.

Tại hội nghị thượng đỉnh, Moscow và Bắc Kinh ký kết khoảng 40 thỏa thuận, trong đó có những thỏa thuận thuộc các lĩnh vực như đổi mới sáng tạo, công nghệ, năng lượng, khoa học và giáo dục.

Các thỏa thuận này khiến giới chuyên gia khoa học của hai nước kỳ vọng hội nghị lần này sẽ mở ra sự hỗ trợ về cơ chế, tạo bộ khung cấu trúc cho hợp tác khoa học sâu rộng hơn giữa hai nước.

Trong bối cảnh hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ trên thế giới ngày càng phân mảnh trong những năm gần đây, do căng thẳng địa chính trị và thương mại, quan hệ hợp tác giữa các nước lớn để phục vụ nghiên cứu khoa học cũng bị ảnh hưởng nặng nề.

Ông Vsevolod Belousov, Giám đốc Trung tâm Liên bang về Nghiên cứu Não bộ và Công nghệ thần kinh của Nga, đồng thời là Chủ tịch hội đồng khoa học của giải thưởng công nghệ Vyzov danh giá tại Nga, cho rằng Nga và Trung Quốc chính là “hai trong số những kho dự trữ khoa học lớn nhất thế giới”.

Theo ông Belousov, sự phối hợp giữa hai nước trong lĩnh vực khoa học - công nghệ “có thể thay đổi căn bản bức tranh khoa học toàn cầu”.

“Đối với các cường quốc phương Tây, sự hợp tác này đồng nghĩa với việc trọng tâm đổi mới khoa học - công nghệ đang dịch chuyển sang phương Đông”, ông Belousov nói.

Ông Maxim Ostras, Giám đốc điều hành Trung tâm Lượng tử Nga, nhận định thế giới đang theo dõi sát sao cuộc đua lượng tử, bởi đây chính là cuộc đua mới có tính chất quan trọng hàng đầu trong giới khoa học đương đại.

Ông Ostras ca ngợi những tiến bộ “phi thường” trong lĩnh vực lượng tử của Trung Quốc, bao gồm việc công bố máy tính Jiuzhang 4.0. “Khi ngày càng nhiều tiến bộ khoa học xuất hiện tại Trung Quốc, điều đó khẳng định tương lai của ngành điện toán đang được viết nên ngay tại phương Đông”, ông Ostras nói.

Hợp tác năng lượng là then chốt

Hợp tác năng lượng là nội dung nổi bật trong hội nghị thượng đỉnh lần này, khi Nga đối mặt áp lực kinh tế ngày càng lớn, còn Trung Quốc muốn củng cố an ninh năng lượng.

Ông Putin đã có 25 chuyến thăm Trung Quốc. Ông Tập Cận Bình cũng đã 11 lần đến thăm Nga. Ảnh: Reuters.

Điện Kremlin ngày 20/5 cho biết hai bên đã đạt được đồng thuận về việc xây dựng dự án đường ống khí đốt Siberia 2 vốn bị trì hoãn nhiều năm, các chi tiết cụ thể vẫn đang tiếp tục được đàm phán.

Sau khi hoàn thành, mỗi năm, đường ống này sẽ vận chuyển khoảng 50 tỷ m3 khí đốt Nga sang Trung Quốc qua Mông Cổ, qua đó, mở rộng đáng kể dòng chảy năng lượng giữa hai nước.

Theo Điện Kremlin, Nga và Trung Quốc đang duy trì hợp tác tích cực trong lĩnh vực năng lượng. “Nga là một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ, khí tự nhiên và than đá lớn nhất sang Trung Quốc. Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục đảm bảo nguồn cung ổn định, không gián đoạn cho thị trường Trung Quốc đang tăng trưởng nhanh”, tuyên bố nêu rõ.

Trong bối cảnh thị trường châu Âu phần lớn khép lại với năng lượng Nga do tác động từ xung đột Ukraine, Trung Quốc nổi lên như khách hàng chủ chốt đối với dầu mỏ và các sản phẩm năng lượng của Nga. Đồng thời, Trung Quốc cũng được Nga dành mức giá ưu đãi với chiết khấu sâu.

Trong bài phát biểu mở đầu cuộc gặp với ông Tập Cận Bình, ông Putin ca ngợi vai trò của Nga là “nhà cung cấp tài nguyên đáng tin cậy”, còn Trung Quốc là “khách hàng tiêu dùng có trách nhiệm”, giữa lúc khủng hoảng năng lượng leo thang trên toàn cầu do ảnh hưởng từ chiến sự Iran.

Điện Kremlin khẳng định quan hệ Nga - Trung Quốc hiện đạt tới “mức độ chưa từng có và sẽ còn tiếp tục phát triển”. Ảnh: Reuters.

Tại Bắc Kinh, ông Putin đã mời ông Tập Cận Bình thăm cấp nhà nước tới Moscow vào năm tới. Nhà lãnh đạo Nga cũng xác nhận sẽ tham dự hội nghị APEC tại thành phố Thâm Quyến diễn ra vào tháng 11.

Ông Trump tuần trước cũng cho biết có thể tham dự sự kiện này. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhận định cuộc gặp giữa ông Putin và ông Trump bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến “về lý thuyết là có thể xảy ra”.

Quan sát các nỗ lực ngoại giao mà các nhà lãnh đạo quyền lực hàng đầu thế giới đang thực hiện, có thể thấy “quá trình phức tạp nhằm hình thành nên thế giới đa trung tâm, dựa trên sự cân bằng lợi ích của tất cả các bên” đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết.

Rất nhiều điều “chưa từng thấy” đang diễn ra trên chính trường thế giới, cũng tựa như việc trước nay, Trung Quốc chưa từng đón liên tiếp hai nhà lãnh đạo của Mỹ và Nga đến thăm chỉ trong vòng một tháng. Vậy nhưng điều chưa từng thấy đã diễn ra, thế giới còn nhiều điều bất ngờ để quan sát.