Ký ức Sài Gòn - Gia Định qua ảnh

Sau vụ ném bom ngày 27/2/1962 gây hư hại nặng, Dinh Độc Lập (phường Bến Thành) xây dựng lại theo thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, hoàn thành ngày 31/10/1966. Ngày 30/4/1975, hình ảnh xe tăng của Quân Giải phóng húc đổ cổng Dinh đã đi vào lịch sử, đánh dấu thời khắc thống nhất đất nước. Từ đó đến nay, Dinh Độc Lập vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống Á Đông kết hợp phong cách hiện đại, trở thành điểm tham quan nổi tiếng. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Linh Huỳnh.

Năm 1966, tượng đài An Dương Vương được xây ở phần lõi vòng xoay ngã 6 Nguyễn Tri Phương (phường An Đông), tiếp giáp quận 5 và 10 (cũ). Bức tượng tạc tay cầm nỏ, đặt trên đỉnh cột cao khoảng 50 m. Phần cột có kiến trúc Hy Lạp và La Mã cổ, phía dưới là 4 bức tượng con nghê. Hiện tượng đài đã trải qua 2 lần tu sửa, phục dựng nguyên trạng. Ảnh: Jerry Bosworth, trungydang.

Từ vùng đất đầm lầy, thưa thớt dân cư vào năm 1956, bán đảo Thủ Thiêm (phường An Khánh) chuyển mình thành khu đô thị hiện đại bậc nhất TP.HCM với nhiều tòa cao ốc, tuyến đường ven sông rộng thoáng và công viên bờ sông Sài Gòn, công viên Sáng Tạo. Năm 2022, cầu dây văng Ba Son bắc qua sông Sài Gòn khánh thành, rút ngắn khoảng cách giữa quận 1 (cũ) với khu đô thị mới Thủ Thiêm. Từ đây, cây cầu cũng trở thành một trong những biểu tưởng của thành phố. Ảnh: Tư liệu - Quỳnh Danh.

Trước năm 1975, công viên Thống Nhứt gắn liền với khuôn viên Dinh Norodom. Nơi đây đã hình thành các tuyến đường như Công Lý (Nam Kỳ Khởi Nghĩa), Duy Tân (Phạm Ngọc Thạch), Hàn Thuyên, Alexandre de Rhodes. Đầu năm 2025, TP.HCM chính thức đặt tên là công viên 30/4, thu hút giới trẻ đến uống cà phê bệt buổi sáng. Từ ngày 2/9/1945 đến nay, công viên đã 3 lần chứng kiến sự kiện trọng đại của đất nước, gồm Lễ Độc lập (2/9/1945), Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975) và Lễ diễu binh, diễu hành kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Linh Huỳnh.

Khởi công năm 1912, chợ Bến Thành (phường Bến Thành) ghi dấu hơn một thế kỷ giao thương và đổi thay của thành phố. Nổi bật với tháp đồng hồ 4 mặt, công trình không chỉ là trung tâm mua sắm quen thuộc mà còn là điểm đến văn hóa - du lịch đặc trưng của TP.HCM. Hiện vòng xoay Quách Thị Trang trước chợ Bến Thành được cải tạo thành quảng trường hiện đại, kết nối với ga metro Bến Thành. Ảnh: manhhai, Linh Huỳnh.

Thời Pháp thuộc, quảng trường trước Nhà hát Thành phố (phường Sài Gòn), cắt ngang qua đường Tự Do (Đồng Khởi) có tên là Place Francis Garnier. Đến năm 1955 đổi tên thành quảng trường Lam Sơn. Sau gần 7 năm chắn rào để phục vụ cho quá trình xây dựng tuyến metro số 1, năm 2020, nơi đây được khôi phục với cái tên công viên Lam Sơn, rộng 1.300 m2, thường tổ chức hoạt động văn hóa, giải trí cho người dân. Ảnh: manhhai, Saigon Vietnam 4K.

Vòng xoay Bồn Kèn (phường Sài Gòn) xây dựng năm 1920 là vòng xoay đầu tiên của Việt Nam, giao nhau giữa 2 tuyến đường Charner (Nguyễn Huệ) và Bonard (Lê Lợi) sầm uất. Ban đầu, vòng xoay chỉ có một bệ cao hình bát giác, gọi dân dã là bùng binh Bồn Kèn. Mỗi chiều thứ 7 đều có một số người lính đến chơi nhạc. Sau đó, bùng binh được sửa thành vòng xoay giao thông, có đài phun nước ở giữa, xung quanh trồng những cây liễu rủ nên còn gọi là bùng binh Cây Liễu. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Linh Huỳnh.

Khởi công năm 1863, Bến Nhà Rồng (phường Xóm Chiếu) ban đầu là trụ sở của hãng vận tải biển Pháp Messageries Impériales. Đến năm 1965 được quân đội Mỹ trưng dụng làm trụ sở Cơ quan Tiếp nhận viện trợ quân sự. Hiện Bến Nhà Rồng là một phần của Bảo tàng Hồ Chí Minh, gắn liền với cột mốc Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911. TP.HCM cũng đang quy hoạch mở rộng Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh kéo dài từ Bến Nhà Rồng, kết hợp công viên và mở rộng đường Nguyễn Tất Thành thành không gian công cộng ven sông. Ảnh: Ken Kraft, Linh Huỳnh.

Từ vùng đất hoang ở phía Đông Bắc rạch Thị Nghè, năm 1864, Thảo Cầm Viên (phường Sài Gòn) được người Pháp xây dựng làm nơi nuôi trồng các loài động vật, thực vật của toàn Đông Dương, tên gọi đầu tiên là Vườn Bách Thảo. Đến năm 1869 bắt đầu mở cửa đón khách. Từ năm 1956, nơi đây được tu sửa, tái thiết và đổi tên thành Thảo Cầm Viên. Hiện nơi đây có hơn 2.500 cây xanh và 2.000 cá thể động vật. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Duy Hiệu.

Năm 1970, đường Lê Duẩn (phường Sài Gòn) mang tên đại lộ Thống Nhứt. Tuyến đường này nằm trước Dinh Độc Lập, nối dài từ Nhà thờ Đức Bà đến Thảo Cầm Viên. Sau ngày 30/4/1975, đường đổi tên thành 30/4. Từ năm 1987 đến nay, UBND TP.HCM tiếp tục đổi tên thành đường Lê Duẩn, đặt theo tên của Cố Tổng bí thư Lê Duẩn - người đã góp phần quan trọng cùng Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ toàn thắng. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Quỳnh Danh.

Tại trung tâm của khu vực Chợ Lớn (phường Chợ Lớn), người Hoa đã xây dựng Hội quán Tuệ Thành (chùa Bà Thiên Hậu) làm nơi hội họp và thờ cúng. Công trình có khung gỗ, tường hồi chịu lực, mái ngói âm dương. Bố cục gồm khoảng sân phía trước, tiền điện, thiên tĩnh, trung điện, nhà hương và chính điện. Năm 1993, công trình được Bộ Văn hóa và Thông tin công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Ảnh: Jeff Dahlstrom, Liêu Lãm.