Ít nhất một, thậm chí có thể hai, máy bay không người lái tàng hình RQ-170 Sentinel bí mật của Không quân Mỹ được cho là đã tham gia chiến dịch bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro và vợ ông.
Dòng UAV này do bộ phận Skunk Works của Lockheed Martin phát triển, sinh ra để phục vụ đúng mục đích: duy trì giám sát liên tục các mục tiêu giá trị cao sâu trong môi trường bị kiểm soát chặt chẽ, hỗ trợ các chiến dịch đặc nhiệm như chiến dịch diễn ra tại Venezuela rạng sáng nay, trang War Zone nhận định.
Một người quan sát địa phương tại Puerto Rico đã ghi lại đoạn video được cho là cho thấy RQ-170 quay trở lại căn cứ cũ của Hải quân Mỹ tại Roosevelt Roads vào sáng sớm nay, như đăng tải trên mạng xã hội.
Người này cũng ghi hình nhiều máy bay khác hạ cánh xuống căn cứ trong ngày và đã theo dõi hoạt động không lưu tại đây từ lâu. Cơ sở này, còn gọi là sân bay Jose Aponte de la Torre, đã trở thành đầu mối quan trọng cho sự mở rộng hoạt động quân sự của Mỹ tại và xung quanh vùng Caribe kể từ tháng 9/2025.
Tuy nhiên, UAV này chỉ là một điểm nhấn trong quá trình tăng cường lớn hơn nhiều về lực lượng không quân, hải quân và bộ binh Mỹ tại khu vực trong 5 tháng qua.
Đáng chú ý, hồi tháng 12, Bộ tư lệnh Không quân miền Nam Mỹ (AFSOUTH) từng đăng tải hình ảnh chuyến thăm của Tư lệnh Bộ chỉ huy Không quân Tác chiến (ACC), tướng Adrian Spain, tới Trung tâm Tác chiến Không quân 612 tại căn cứ Davis-Monthan (Arizona). AFSOUTH là bộ chỉ huy cao nhất của Không quân Mỹ phụ trách các hoạt động tại phần lớn khu vực Mỹ Latinh.
Trong một bức ảnh có nhân sự đeo phù hiệu tên với hình bóng RQ-170, cùng phù hiệu đơn vị Không đoàn 432. Những bài đăng và hình ảnh này sau đó đã bị gỡ bỏ.
Hai phi đội trinh sát số 30 và 44, trực thuộc Không đoàn 432 tại căn cứ Creech (Nevada), là những đơn vị duy nhất mà Không quân Mỹ từng công khai thừa nhận vận hành RQ-170. Nhiều người xem đây là dấu hiệu cho thấy Sentinel có thể đang thực hiện các nhiệm vụ tác chiến trong và quanh khu vực Caribe.
Quân bài trinh sát tối mật
Không quân Mỹ chính thức thừa nhận sự tồn tại của RQ-170 hơn 15 năm trước, song vẫn giữ bí mật đặc biệt nghiêm ngặt về đội hình Sentinel, được cho là chỉ gồm khoảng 20-30 chiếc. Dẫu vậy, những gì đã biết về hoạt động của dòng UAV này hoàn toàn phù hợp với chiến dịch tại Venezuela đêm qua.
RQ-170 có thiết kế ít nhất đã 20 năm tuổi và không còn thuộc nhóm máy bay tàng hình tối tân nhất. Tuy nhiên, nó vẫn là công cụ hiệu quả cho các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) kéo dài, với khả năng khó bị phát hiện ngay cả khi xâm nhập sâu vào không phận đối phương.
UAV này được cho là mang nhiều loại cảm biến, gồm radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) với khả năng tạo ảnh khẩu độ tổng hợp và chỉ thị mục tiêu di động mặt đất, tháp cảm biến quang-điện tử và hồng ngoại, cùng các tổ hợp tình báo điện tử/tín hiệu.
Nhờ những năng lực đó, RQ-170 có thể âm thầm theo dõi lộ trình di chuyển của ông Maduro, xác lập “mô hình sinh hoạt” của ông và lực lượng bảo vệ trong thời gian dài trước khi chiến dịch bắt giữ chính thức được kích hoạt.
    |
Cận cảnh UAV RQ-170 tối mật của Mỹ. Ảnh: X/OSINTWarfare. |
Trong quá trình tác chiến, một UAV bay vòng trên không sẽ cung cấp nguồn thông tin thời gian thực vô cùng quan trọng, giúp phát hiện các mối đe dọa bất ngờ. Những dữ liệu này cũng cho phép các lãnh đạo cấp cao, trong đó có Tổng thống Mỹ Donald Trump, theo dõi chiến dịch ngay khi nó diễn ra.
“Tôi đã có thể theo dõi mọi thứ theo thời gian thực, và chứng kiến toàn bộ diễn biến”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News hôm 3/1 (giờ địa phương).
Đội hình Sentinel từng được sử dụng theo cách tương tự trước và trong cuộc đột kích tiêu diệt trùm al-Qaeda Osama bin Laden tại Abbottabad (Pakistan) năm 2011.
Nhiều khâu chuẩn bị cho chiến dịch Venezuela cũng được cho là mô phỏng “kịch bản Bin Laden”, bao gồm việc dựng mô hình tỷ lệ 1:1 nơi ẩn náu của ông Maduro và cài cắm một nhóm CIA tiền trạm để thu thập thêm thông tin về sinh hoạt hàng ngày của mục tiêu.
Góp mặt trong các chiến dịch "nóng"
Việc RQ-170 từng bay giám sát Iran nhằm theo dõi chương trình hạt nhân của nước này là ví dụ điển hình cho khả năng duy trì trinh sát bền bỉ tại những khu vực bị phong tỏa, dù một chiếc đã bị mất tại Iran năm 2011.
Sentinel cũng được cho là từng hoạt động sát không phận Triều Tiên từ căn cứ ở Hàn Quốc, triển khai tại nhiều điểm ở Thái Bình Dương, và có thể đã bay vào khu vực Biển Đen giai đoạn 2022-2023 để thu thập tình báo về lực lượng Nga tại bán đảo Crimea được phòng thủ dày đặc.
Trong bối cảnh đó, RQ-170 cũng có thể đã giám sát các căn cứ quân sự Venezuela và những mục tiêu khác bị Mỹ tập kích trong chiến dịch, đồng thời hỗ trợ đánh giá thiệt hại sau không kích. Không quân Mỹ từng thừa nhận đã thử nghiệm Sentinel cho nhiệm vụ đánh giá thiệt hại bom phối hợp với máy bay ném bom B-2.
Tại họp báo hôm 3/11, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Không quân Dan “Razin” Caine, nhấn mạnh vai trò của hệ thống phòng không Venezuela trong quá trình lập kế hoạch chiến dịch - yếu tố có thể đã thúc đẩy quyết định sử dụng RQ-170.
Dù năng lực phòng không của Venezuela bị đánh giá là hạn chế và nhiều khả năng đã suy giảm đáng kể sau các đòn tấn công của Mỹ, rủi ro vẫn buộc phải được tính đến.
“Khi lực lượng tiến gần Caracas, thành phần không quân hỗn hợp đã bắt đầu vô hiệu hóa và phá hủy các hệ thống phòng không của Venezuela, sử dụng vũ khí để bảo đảm các trực thăng có thể tiếp cận an toàn khu vực mục tiêu”, tướng Caine cho biết. “Mục tiêu của chúng tôi luôn là bảo vệ trực thăng và lực lượng mặt đất, đưa họ đến mục tiêu và trở về an toàn.”
Nhận định này càng được củng cố bởi việc triển khai tiêm kích tàng hình F-22 Raptor - loại máy bay có khả năng sống sót cao bậc nhất trong biên chế Mỹ hiện nay.
 |
| Hàng chục tiêm kích tàng hình F-22 được nhìn thấy tại căn cứ quân sự Roosevelt Roads, Ceiba (Mỹ) vào ngày 3/1. Ảnh: X/Spigergwen. |
Khoảng một chục chiếc F-22 cũng đã hạ cánh xuống căn cứ Roosevelt Roads sáng nay sau các phi vụ trên hoặc quanh Venezuela.
Hiện chưa rõ chúng bay thẳng từ Mỹ hay tập kết tại Puerto Rico trước khi chiến dịch bắt đầu. Sự ra đời của F-22, ở một mức độ nhất định, bắt nguồn từ những lo ngại về mạng lưới phòng không dày đặc tại Syria giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh.
Ngoài F-22, lực lượng không quân Mỹ tham gia chiến dịch còn gồm F-35, F/A-18, EA-18, E-2, máy bay ném bom B-1 và nhiều máy bay hỗ trợ khác, cùng “nhiều UAV điều khiển từ xa”, theo tướng Caine.
Nhiệm vụ chế áp và tiêu diệt phòng không đối phương (SEAD/DEAD) là trọng tâm của các tiêm kích tàng hình F-35. F-22 và F-35 từng đảm nhiệm vai trò tương tự trong các đòn không kích cơ sở hạt nhân Iran hồi đầu năm, mang mật danh Operation Midnight Hammer - chiến dịch nhiều khả năng cũng có sự góp mặt của RQ-170 trong giám sát và đánh giá hậu quả.
Trước đó, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler cũng đóng vai trò quan trọng trong các kịch bản hành động quân sự nhằm vào Venezuela, sau khi một phi đội Growler tới Puerto Rico tháng trước, theo War Zone
Những máy bay này đã hiện diện trong khu vực với không đoàn trên siêu tàu sân bay USS Gerald R. Ford. Ít nhất một chiếc EC-130H Compass Call - chuyên tác chiến điện tử - cũng được triển khai tới Puerto Rico.
Những cuốn sách để hiểu thêm về Mỹ Latinh
Znews.vn giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Mỹ Latinh - một khu vực rộng lớn gồm nhiều quốc gia với nền văn hóa đa dạng.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
