Nơi phát hiện các loài độc nhất trên Trái Đất ở Campuchia

Nhiều hang động đá vôi trở thành nơi thờ tự, thu hút khách du lịch đến Campuchia.

Các hang động đá vôi tại Campuchia kéo dài hàng nghìn km, phần lớn chưa được nghiên cứu, là nơi sinh sống của vô số loài chưa được phát hiện. Đây cũng là nơi hình thành các hệ sinh thái độc đáo với nhiều sinh vật không tồn tại ở nơi nào khác trên Trái Đất, theo CNN.

Một khảo sát mới tại tỉnh Battambang, khu vực Tây Bắc Campuchia, đã ghi nhận nhiều loài mới đối với khoa học, gồm rắn lục màu xanh ngọc, rắn bay, một số loài thằn lằn, hai loài ốc siêu nhỏ và hai loài cuốn chiếu.

Trong số này, rắn lục cùng 3 loài thằn lằn vẫn đang được đặt tên và mô tả chính thức. Các phát hiện còn lại đã được công nhận trong quá trình khảo sát đa dạng sinh học tại 64 hang động trên 10 ngọn đồi, diễn ra từ tháng 11/2023 đến tháng 7/2025.

Theo tổ chức bảo tồn Fauna & Flora, đơn vị dẫn đầu khảo sát cùng Bộ Môi trường Campuchia và các chuyên gia, mỗi hang động và ngọn đồi trong địa hình karst (đá vôi) đều tách biệt, hoạt động như một "phòng thí nghiệm tiến hóa" riêng biệt.

Địa hình karst là dạng cảnh quan hình thành khi đá bị bào mòn, tạo ra các hang động lớn, suối ngầm và hố sụt. Mỗi khu vực như vậy chứa nhiều dạng sống riêng biệt, thích nghi với môi trường đặc thù.

Rắn lục đuôi dài, tắc kè Shiva, thằn lằn mào xanh và rắn bay được phát hiện trong cuộc khảo sát.

Nhà sinh học tiến hóa Lee Grismer, giáo sư tại Đại học La Sierra (Mỹ), cho biết có thể hình dung mỗi khu vực như một "phiên bản thu nhỏ của đa dạng sinh học", nơi thiên nhiên lặp lại quá trình tiến hóa một cách độc lập.

Theo ông các nhà khoa học tiến hành phân tích ADN của các loài ở từng khu vực để hiểu cách chúng tiến hóa, từ đó xác định các yếu tố chi phối quá trình này. Có những loài có đặc điểm tương đồng, trong khi số khác lại khác biệt rõ rệt. Khảo sát cũng ghi nhận sự hiện diện của nhiều loài đang bị đe dọa toàn cầu như tê tê Sunda, công xanh, khỉ đuôi dài và khỉ đuôi lợn phương bắc.

"Để bảo tồn đa dạng sinh học, trước hết cần hiểu những gì đang tồn tại. Không thể bảo vệ thứ mà chúng ta chưa biết đến", Grismer nói.

Nhà sinh học bảo tồn Pablo Sinovas, trưởng nhóm khảo sát của Fauna & Flora tại Campuchia, cho biết nhóm nghiên cứu tìm hiểu địa hình vào ban ngày và tìm kiếm động vật vào ban đêm - thời điểm chúng hoạt động mạnh nhất.

Nhóm thường bắt đầu sau khi mặt trời lặn, di chuyển nhiều giờ trên địa hình đá sắc nhọn với đèn pin, quan sát từng khe đá, hang động, cành cây và thảm thực vật. Một số hang trong khu vực có thể chứa tới một triệu con dơi, song nhóm không tiếp cận các hang có đàn dơi lớn do lo ngại rủi ro sức khỏe.

Địa hình karst chiếm khoảng 9% diện tích Campuchia, tương đương khoảng 20.000 km2.

Theo báo cáo, địa hình karst chiếm khoảng 9% diện tích Campuchia, tương đương khoảng 20.000 km2, nhưng phần lớn vẫn chưa được nghiên cứu. Tại một ngọn đồi karst ở huyện Banan, tỉnh Battambang, nhóm đã ghi nhận thêm 14 hang động chưa từng được khảo sát.

"Vẫn còn nhiều điều cần khám phá, các nhà khoa học mới chỉ 'chạm vào bề nổi' của hệ sinh thái nơi đây", Sinovas nói.

Ngoài giá trị sinh học, nhiều hang động còn được sử dụng làm nơi thờ tự, thiền định và thu hút du khách cũng như người hành hương. Tuy nhiên, các hệ sinh thái karst đang đối mặt với nhiều nguy cơ như khai thác đá vôi phục vụ sản xuất xi măng, du lịch quá tải, săn bắt động vật, khai thác gỗ và cháy rừng.

"Đá vôi karst là nguyên liệu quan trọng cho ngành xi măng. Nhưng nếu phá hủy môi trường sống, các loài chỉ tồn tại tại đó có thể biến mất, kể cả những loài chưa được mô tả", Sinovas nói.