Cuộc khủng hoảng chip toàn cầu, vốn bùng phát từ lĩnh vực PC và smartphone, đang lan sang ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc, tạo thêm áp lực lên các hãng xe vốn đã kiệt quệ vì cuộc chiến giá kéo dài và biên lợi nhuận ngày càng mỏng.
Giá chip bào mòn lợi nhuận các hãng xe Trung Quốc
Chủ tịch hãng xe điện hóa Xpeng He Xiaopeng cho biết phần lớn lợi nhuận mà hãng đạt được nhờ đổi mới công nghệ hiện đã phải "trả lại" cho các nhà cung ứng.
 |
| Chủ tịch He Xiaopeng cho biết hãng không đạt được biên lợi nhuận mong muốn đối với mẫu Xpeng GX do chi phí linh kiện, đặc biệt là chip, đang tăng cao. |
Ông He Xiaopeng thừa nhận quá trình định giá mẫu SUV Xpeng GX mới trở nên đặc biệt khó khăn do chi phí linh kiện leo thang. Ông nói: "Nếu không có đợt tăng giá nguyên vật liệu, đặc biệt là chip, mẫu GX của chúng tôi đã có thể đạt biên lợi nhuận rất tốt".
CEO Xiaomi Lei Jun cũng than phiền về chi phí chip tăng mạnh trong sự kiện ra mắt phiên bản nâng cấp của mẫu SUV thuần điện YU7. Ông xin lỗi khách hàng vì không thể đáp ứng kỳ vọng về mức giá thấp hơn cũng như gói hỗ trợ vay ưu đãi không lãi suất hấp dẫn hơn.
 |
| Tương tự, CEO Xiaomi Lei Jun cũng than phiền về chi phí chip tăng mạnh, vốn là một trong nhiều phụ tùng chiếm số lượng lớn trong những mẫu xe "định nghĩa bằng phần mềm". |
Ông cho biết: "Trong bối cảnh giá nguyên vật liệu tăng vọt hiện nay, áp lực chi phí đối với xe thông minh là rất lớn, đặc biệt khi các mẫu xe này sử dụng số lượng lớn chip".
Các hãng xe thiếu hụt các loại chip truyền thống
Chip, hay vi mạch, đóng vai trò then chốt trong các dòng xe "định nghĩa bằng phần mềm", phân khúc đang có mức độ phổ biến tại Trung Quốc cao hơn bất kỳ thị trường nào khác. Những con chip này được dùng để vận hành các tính năng khoang lái thông minh như điều khiển bằng giọng nói, đồng thời xử lý dữ liệu thời gian thực từ cảm biến trên xe tự lái.
 |
| Làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đã khiến các tập đoàn bán dẫn lớn chuyển công suất sản xuất sang chip băng thông cao, khiến ngành công nghiệp ôtô đối mặt tình trạng thiếu hụt chip thế hệ cũ. |
Tuy nhiên, làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) đã khiến các tập đoàn bán dẫn lớn như Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology chuyển công suất sản xuất sang chip băng thông cao (HBM) và DDR5 dành cho máy chủ AI. Điều này khiến ngành công nghiệp ôtô đối mặt tình trạng thiếu hụt chip thế hệ cũ và chi phí thu mua tăng vọt.
Các nhà phân tích dự báo cuộc khủng hoảng khó có thể hạ nhiệt đáng kể trước cuối năm 2027. Nhu cầu xây dựng hạ tầng AI, đặc biệt từ các "hyperscaler" - những tập đoàn công nghệ đang đổ hàng trăm tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI - tiếp tục tăng mạnh và hút phần lớn nguồn cung chip chuyên dụng toàn cầu, bất chấp việc các nhà sản xuất HBM đã mở rộng công suất.
 |
| Lợi nhuận và nhu cầu đối với HBM dùng cho trung tâm dữ liệu AI vượt xa các ứng dụng ôtô truyền thống, khiến các hãng xe ngày càng dễ tổn thương. |
Do chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nhu cầu DRAM toàn cầu, ngành công nghiệp ôtô không có đủ sức ảnh hưởng để tác động đến ưu tiên phân bổ chip của các nhà sản xuất bán dẫn. Các chuyên gia của S&P Global nhận định trong một báo cáo đầu năm nay rằng lợi nhuận và nhu cầu đối với HBM dùng cho trung tâm dữ liệu AI vượt xa các ứng dụng ôtô truyền thống, khiến các hãng xe ngày càng dễ tổn thương.
Giá xe Trung Quốc ngày càng tăng cao
Các nhà sản xuất ôtô Trung Quốc buộc phải cân bằng giữa việc hạn chế thua lỗ và duy trì sức cạnh tranh trong thị trường khốc liệt. Một số hãng đã bắt đầu tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí. Tháng trước, BYD tăng giá gói hỗ trợ lái xe tầm trung thêm 21%, lên 12.000 NDT (1.770 USD), với lý do "chi phí phần cứng toàn cầu tăng mạnh".
 |
| Changan thông báo tăng giá thêm 3.000 NDT (440 USD) đối với mẫu Qiyuan Q07 trang bị LiDAR sản xuất sau ngày 7/5, do "giá chip toàn cầu tăng đột biến". |
Vài ngày sau đó, hãng xe quốc doanh Changan thông báo tăng giá thêm 3.000 NDT (440 USD) đối với mẫu Qiyuan Q07 trang bị LiDAR sản xuất sau ngày 7/5, do "giá chip toàn cầu tăng đột biến".
Theo dữ liệu từ ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, giá bán trung bình của xe du lịch tại thị trường ôtô lớn nhất thế giới đã tăng 2% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 171.000 NDT (25.200 USD) trong tháng 4/2026.
 |
| Lợi nhuận trung bình từ việc sản xuất một chiếc xe tại Trung Quốc đã giảm 13,2% trong quý I/2026, xuống còn khoảng 11.000 NDT (1.620 USD) mỗi xe. |
Dù vậy, đợt tăng giá gần đây dường như chưa đủ để bù đắp chi phí nguyên vật liệu leo thang, chưa nói đến việc cải thiện tình trạng lợi nhuận thấp kéo dài của ngành. Ông Cui cho biết lợi nhuận trung bình từ việc sản xuất một chiếc xe tại nước này đã giảm 13,2% trong quý I/2026, xuống còn khoảng 11.000 NDT (1.620 USD) mỗi xe.
Tương lai không mấy khả quan cho thị trường xe Trung Quốc
Ông Zhang Yi, nhà sáng lập kiêm trưởng bộ phận phân tích của công ty tư vấn iiMedia, nhận định cuộc chiến giá xe điện tại Trung Quốc sẽ chưa thể kết thúc chỉ vì làn sóng tăng giá mới do chi phí đầu vào leo thang, dù cục diện cạnh tranh có thể thay đổi.
 |
| Cuộc chiến giá xe Trung Quốc khó có thể biến mất hoàn toàn, đặc biệt ở phân khúc phổ thông quanh mốc 100.000 NDT (14.700 USD), nơi vẫn còn dư địa lớn cho cạnh tranh về giá. |
Ông cho biết: "Khi biên lợi nhuận toàn ngành tiếp tục chịu áp lực, các hãng xe sẽ thận trọng hơn với những đợt giảm giá quy mô lớn, thậm chí một số hãng có thể cắt giảm ưu đãi mua xe".
Các thương hiệu truyền thống vẫn phụ thuộc nhiều vào xe động cơ đốt trong sẽ tiếp tục phải cạnh tranh quyết liệt bằng giá để bảo vệ thị phần. Cuộc chiến giá khó có thể biến mất hoàn toàn, đặc biệt ở phân khúc phổ thông quanh mốc 100.000 NDT (14.700 USD), nơi vẫn còn dư địa lớn cho cạnh tranh về giá.
 |
| Các hãng xe có thể chuyển trọng tâm sang những yếu tố như công nghệ lái thông minh, hiệu năng vận hành, chất lượng sản phẩm, độ an toàn và dịch vụ hậu mãi, thay vì mục tiêu giá thấp như hiện tại. |
Dù vậy, ông cho rằng cường độ cạnh tranh có thể giảm bớt trong thời gian tới, khi các hãng xe chuyển trọng tâm từ giá bán thấp sang những yếu tố như công nghệ lái thông minh, hiệu năng vận hành, chất lượng sản phẩm, độ an toàn và dịch vụ hậu mãi.
Sách hay đọc trên xe
Chuyên mục Xe gửi tới độc giả những tựa sách hay với nhiều chủ đề hấp dẫn. Trên những chặng hành trình với những chiếc xe, không hiếm khi chúng ta có những khoảnh khắc nghỉ ngơi, thư giãn, và những trang sách là người bạn đồng hành lý thú.
