Mỹ lần đầu tìm giải pháp chấm dứt xung đột Iran

Sau 17 ngày giao tranh căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran, các tín hiệu ngoại giao đầu tiên cho thấy Washington có thể đang tìm kiếm một lối thoát chính trị cho cuộc xung đột khi một số nguồn tin cho biết chính quyền Mỹ đã bắt đầu xúc tiến các kênh tiếp xúc hậu trường nhằm thảo luận khả năng ngừng bắn.

Theo tiết lộ của trang tin Axios, Đặc phái viên tổng thống Mỹ, Steve Witkoff, đã tìm cách nối lại kênh liên lạc với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Nếu được xác nhận, đây sẽ là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa hai phía kể từ khi chiến sự bùng phát hơn hai tuần trước.

Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết hiện chưa rõ nội dung cụ thể của các thông điệp cũng như mức độ nghiêm túc của các cuộc trao đổi.

Thông tin về bên chủ động liên hệ vẫn còn mâu thuẫn. Một số quan chức Mỹ nói với Axios rằng phía Iran đã tìm cách gửi thông điệp tới Washington nhằm thảo luận việc chấm dứt chiến tranh.

Ngược lại, trang Drop Site News dẫn nguồn từ phía Iran cho rằng chính ông Witkoff là người chủ động gửi thông điệp trước nhưng Ngoại trưởng Araghchi đã không phản hồi. Bất chấp những khác biệt này, các nguồn tin đều thừa nhận rằng các kênh liên lạc ngoại giao đã bắt đầu được mở lại.

Ông Steve Witkoff, đặc phái viên tổng thống Mỹ. Ảnh: Reuters.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng phát đi những tín hiệu cho thấy Washington đang cân nhắc khả năng kết thúc sớm chiến dịch quân sự.

Phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng, ông Trump nói rằng cuộc chiến "có thể sẽ không kéo dài lâu". Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết: "Chúng ta sẽ không phải chờ quá lâu", đồng thời nhận định rằng xung đột "thậm chí có thể kết thúc ngay trong tuần này", dù ông cũng thừa nhận chưa thể chắc chắn về kịch bản đó.

Ông Trump cũng khẳng định phía Iran đã liên hệ với Washington để thảo luận khả năng đạt được một thỏa thuận, theo Axios.

"Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Họ đang nói chuyện với người của chúng tôi. Chúng tôi có những người muốn đàm phán nhưng chúng tôi không biết chính xác họ là ai", người đứng đầu Nhà Trắng nói với các phóng viên.

Tuy vậy, tổng thống Mỹ cho biết ông vẫn hoài nghi về mức độ sẵn sàng của Tehran đối với một thỏa thuận toàn diện, dù nhấn mạnh rằng bản thân ông "không phản đối đối thoại, vì đôi khi những điều tốt đẹp có thể xuất hiện từ đó".

Trong khi Washington phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán, phía Iran lại đưa ra lập trường thận trọng hơn. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố mọi cuộc thảo luận về việc kết thúc chiến tranh sẽ "vô nghĩa" nếu không có bảo đảm rằng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran sẽ chấm dứt hoàn toàn.

"Nói về việc chấm dứt chiến tranh là vô nghĩa cho đến khi chúng tôi chắc chắn rằng sẽ không còn các cuộc tấn công nào nhằm vào lãnh thổ của mình", ông Pezeshkian nhấn mạnh.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Pezeshkian tiếp tục khẳng định lập trường này, đồng thời cho rằng Iran đang thực hiện quyền tự vệ trước hành động quân sự của Mỹ và Israel.

"Iran không khởi đầu cuộc chiến khủng khiếp này. Phòng vệ trước sự xâm lược là quyền tự nhiên của chúng tôi", nhà lãnh đạo Iran tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh rằng Tehran sẽ không khuất phục trước những gì ông gọi là "áp lực và đe dọa".

Bên cạnh các nỗ lực ngoại giao trực tiếp, một số đề xuất giải pháp trung gian cũng được đưa ra trên bàn thảo luận. Theo Axios, trong cuộc điện đàm gần đây giữa Tổng thống Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin, người đứng đầu Điện Kremlin đã đề xuất phương án chuyển lượng uranium làm giàu của Iran sang Nga như một phần của thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh.

Tuy nhiên, đề xuất này đã bị Washington bác bỏ, dù các quan chức Mỹ thừa nhận ý tưởng tương tự từng được xem xét trong các cuộc đàm phán trước đây về chương trình hạt nhân của Iran.