Không nhận ra Hội An 35 năm trước

Năm 1991, giáo viên người Đức Hans-Peter Grumpe thực hiện chuyến xuyên Việt đầu tiên. Ông đọc nhiều sách báo về cuộc kháng chiến chống Mỹ, bom Napalm, chất độc da cam và tò mò Việt Nam đã làm thế nào để gượng dậy sau chiến tranh. Sắp xếp một chuyến đi từ Đức sang Việt Nam không dễ, bởi khi đó Internet còn trong giai đoạn trứng nước. Trong ký ức của ông, phố cổ Hội An (nay là phường Hội An, Đà Nẵng) để lại nhiều ấn tượng.

Ba thập kỷ trước, Hội An gần như vắng bóng du khách, dù địa điểm có tên trên bản đồ du lịch chính thức từ năm 1985. Phố cổ hoàn toàn không có sự hiện diện của khách sạn, nhà hàng, quán bar, cửa hàng đồ lưu niệm... Những dãy nhà cổ vẫn giữ kiến trúc cũ, chưa trùng tu, thương mại hóa diện mạo hay sơn màu vàng đồng bộ đặc trưng như hiện tại. Người dân di chuyển bằng xe đạp và xích lô.

Nhà cổ mang tên vị thương nhân giàu có người Hoa Quân Thắng thời đó chưa trưng biển di tích hay đón khách tham quan. Ngôi nhà rộng khoảng 300 m2, hiện nằm trên đường Trần Phú và vẫn giữ kiến trúc Việt - Hoa với mái ngói âm dương, kết cấu gỗ lim và những mảng chạm trổ tinh xảo do thợ làng mộc Kim Bồng thực hiện. Trên vách gỗ ngôi nhà được khắc mốc lũ qua từng năm 1964, 1999, 2007 và 2009 để nhớ về những ngày nước bủa vây đô thị cổ.

Nam du khách Đức từng chia sẻ không khí Hội An năm 1991 yên tĩnh, nhịp sống chậm rãi với những dãy nhà cổ tường vôi bong tróc, không tìm ra bóng khách du lịch nào trên đường phố. Hình ảnh một ông Tây đi du lịch còn xa lạ với người Việt. Sau đó, từ năm 1995, Hội An dần nhộn nhịp khách du lịch, nhiều dịch vụ cũng bắt đầu hình thành. Đến tháng 12/1999, đô thị cổ Hội An được UNESCO chính thức công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Một cửa hàng tạp hóa nằm phục vụ người dân địa phương. Đầu thập niên 90, người dân Hội An muốn phá bỏ nhà cổ để xây nhà bê tông. Chính quyền địa phương phải vận động từng nhà để giữ bằng được nguyên trạng.