|
|
Mỡ máu cao là "kẻ thầm lặng" làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Ảnh: Shutterstock. |
Mỡ máu cao là yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều bệnh tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ. Tuy nhiên, không phải tất cả cholesterol đều có hại.
 |
| Mỡ máu cao là "kẻ thầm lặng" làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Ảnh: Shutterstock. |
Cholesterol "tốt" và "xấu" khác nhau như thế nào?
Trong xét nghiệm mỡ máu, hai chỉ số thường được nhắc đến nhiều nhất là LDL-cholesterol và HDL-cholesterol. Đây cũng là hai yếu tố quan trọng giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch của mỗi người.
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, LDL-cholesterol thường được gọi là "cholesterol xấu". Khi nồng độ LDL trong máu tăng cao, cholesterol có xu hướng lắng đọng dần vào thành động mạch. Theo thời gian, các lớp lắng đọng này tạo thành mảng xơ vữa, khiến lòng mạch hẹp lại và cản trở dòng máu lưu thông.
Nguy hiểm hơn, nếu mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ, cục máu đông có thể hình thành và gây ra những biến cố nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Ngược lại, HDL-cholesterol được xem là "cholesterol tốt". HDL hoạt động giống như một "đội dọn dẹp" trong cơ thể: thu gom cholesterol dư thừa trong máu và thành mạch, sau đó vận chuyển trở về gan để xử lý và đào thải.
 |
| LDL và HDL là hai chỉ số quan trọng trong xét nghiệm mỡ máu. Ảnh: Freepik. |
Bác sĩ Tuấn lý giải có thể hình dung đơn giản rằng LDL giống như những "chiếc xe" chở cholesterol đi khắp cơ thể, còn HDL là những "chiếc xe" quay lại thu dọn phần dư thừa. Vì vậy, mục tiêu của lối sống lành mạnh là giảm LDL và tăng HDL.
Không phải cứ kiêng mỡ là đúng
Theo bác sĩ Tuấn, khi biết mình bị mỡ máu cao, nhiều người lập tức cắt giảm hoàn toàn chất béo trong bữa ăn. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là ăn thật ít chất béo mà là chọn đúng loại chất béo.
Những loại chất béo từ mỡ động vật, da gà, nội tạng hay các món chiên rán nhiều lần có thể làm tăng LDL-cholesterol, do đó cần hạn chế.
Trong khi đó, một số loại chất béo lại có lợi cho tim mạch. Chất béo không bão hòa có trong cá biển, dầu ô-liu, quả bơ hoặc các loại hạt như hạnh nhân, óc chó… có thể giúp cải thiện chỉ số lipid máu khi sử dụng hợp lý.
"Chế độ ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi gần như luôn xuất hiện trong mọi khuyến cáo về sức khỏe tim mạch. Rau quả cung cấp lượng lớn chất xơ hòa tan, giúp giảm hấp thu cholesterol từ ruột vào máu. Đồng thời, chúng còn chứa nhiều chất chống oxy hóa có tác dụng bảo vệ thành mạch", vị chuyên gia nói.
Một nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả là mỗi bữa ăn nên có ít nhất một nửa đĩa là rau.
Bên cạnh đó, không ít người cho rằng mỡ máu cao chỉ liên quan chất béo. Tuy nhiên, đường và tinh bột tinh chế cũng có thể góp phần làm tăng triglyceride - một loại chất béo trong máu.
 |
| Hiểu rõ sự khác biệt giữa cholesterol “tốt” và “xấu” giúp bạn điều chỉnh ăn uống, vận động để bảo vệ tim mạch. Ảnh: Pexels. |
Các loại đồ uống ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh mì trắng hoặc ăn quá nhiều cơm trắng có thể khiến gan sản xuất nhiều mỡ hơn. Bác sĩ Tuấn khuyến cáo thay vào đó, người dân nên ưu tiên các loại tinh bột hấp thu chậm như yến mạch, gạo lứt, khoai hoặc ngũ cốc nguyên cám.
"Bài thuốc" đơn giản
Trong các biện pháp cải thiện mỡ máu, vận động thể lực được xem là giải pháp hiệu quả nhưng thường bị bỏ qua. Các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe hay bơi lội có thể giúp tăng HDL-cholesterol, giảm triglyceride và cải thiện chuyển hóa đường, mỡ trong cơ thể.
Chỉ cần duy trì khoảng 30 phút đi bộ nhanh mỗi ngày, cơ thể đã bắt đầu có những thay đổi tích cực.
Theo bác sĩ khoa Nội tiết - Đái tháo đường, trong bữa ăn hàng ngày, một số thực phẩm tự nhiên cũng được cho là có lợi cho việc kiểm soát mỡ máu.
Tỏi chứa các hợp chất có thể giúp giảm cholesterol ở mức độ nhẹ. Trà xanh giàu chất chống oxy hóa, tốt cho sức khỏe tim mạch. Trong y học cổ truyền, lá sen cũng thường được dùng trong các bài trà hỗ trợ giảm mỡ máu.
Tuy vậy, các chuyên gia nhấn mạnh những thực phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hiệu quả rõ rệt nhất vẫn đến từ chế độ ăn uống hợp lý và lối sống lành mạnh.
Mỡ máu không thể cải thiện chỉ sau vài ngày thay đổi thói quen. Thông thường, cần 2-3 tháng duy trì lối sống lành mạnh mới có thể thấy sự cải thiện rõ ràng trên xét nghiệm.
Tin vui là những thay đổi này không chỉ giúp giảm mỡ máu, mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường và nhiều bệnh mạn tính khác.
"Đôi khi, việc chăm sóc sức khỏe không cần những biện pháp quá phức tạp. Chỉ cần ăn uống điều độ hơn, vận động nhiều hơn và duy trì những thói quen tốt mỗi ngày - đó cũng chính là cách đơn giản nhất để bảo vệ trái tim của mình", bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
