Ấn Độ sẽ 'đếm' 1,4 tỷ dân như thế nào?

Nhân viên điều tra dân số đánh dấu một ngôi nhà sau khi thu thập thông tin trong cuộc điều tra dân số tại làng Hatkhuwapara, Ấn Độ, năm 2010. Ảnh: Utpal Baruah/Reuters.

Ấn Độ đã bắt đầu một trong những cuộc điều tra dân số lớn nhất thế giới, nhằm thống kê toàn bộ dân số sau nhiều lần trì hoãn do đại dịch và các vấn đề hành chính. Theo ước tính của Liên Hợp Quốc, dân số Ấn Độ hiện đã đạt khoảng 1,4 tỷ người, vượt Trung Quốc để trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới.

Cơ cấu dân số của Ấn Độ có nhiều thay đổi. Hiện hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, với độ tuổi trung vị (độ tuổi chia dân số thành 2 nhóm với số lượng bằng nhau) năm 2023 khoảng 28, trẻ hơn gần một thập kỷ so với Trung Quốc. Đây được xem là "lợi tức dân số", yếu tố có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh nhờ lực lượng lao động trẻ.

Trong vòng một năm tới, hơn 3 triệu nhân sự sẽ đi từng nhà, từ các siêu đô thị đến những ngôi làng xa xôi, để ghi nhận số lượng dân cư và thu thập dữ liệu về đặc điểm xã hội, kinh tế của từng hộ gia đình.

Kết quả cuối cùng dự kiến được công bố vào năm sau, cho thấy quy mô và độ phức tạp của nỗ lực nhằm phác họa bức tranh về một trong những xã hội đa dạng nhất thế giới.

Người dân địa phương tham dự lễ khai trương sân bay quốc tế Noida, Ấn Độ, ngày 28/3. Ảnh: Sunil Ghosh/Hindustan Times.

Cuộc điều tra được chia làm 2 giai đoạn và bao phủ toàn bộ 26 bang cùng các vùng lãnh thổ liên bang.

• Giai đoạn đầu, cơ quan chức năng thu thập thông tin về điều kiện nhà ở, tiện nghi và tài sản của từng hộ gia đình.
• Giai đoạn 2, dự kiến vào tháng 2/2027, sẽ tập trung vào các dữ liệu như nhân khẩu học, thu nhập, giáo dục, di cư và tỷ lệ sinh.

Theo chính phủ Ấn Độ, nhân viên điều tra sẽ đến gần 640.000 ngôi làng và 10.000 thị trấn. Lực lượng thực hiện chủ yếu là giáo viên và cán bộ nhà nước, đi từng nhà để thu thập thông tin. Lần đầu tiên, dữ liệu sẽ được nhập và gửi trực tiếp qua ứng dụng di động thay vì phương pháp thủ công.

Dù nền kinh tế đạt quy mô gần 3.5 nghìn tỷ USD, đứng thứ 5 thế giới và tăng trưởng nhanh, sự thịnh vượng tại Ấn Độ vẫn phân bố không đồng đều, trong khi nghèo đói còn phổ biến. Trong bối cảnh đó, cuộc điều tra được kỳ vọng cung cấp cái nhìn chi tiết về đời sống người dân.

Cơ quan chức năng sẽ thu thập dữ liệu về vật liệu xây dựng nhà, tình trạng sở hữu, khả năng tiếp cận nước sạch, vệ sinh và nhiên liệu nấu ăn. Ngoài ra, các thông tin về kết nối Internet, tivi, radio, điện thoại thông minh và phương tiện đi lại cũng được ghi nhận.

Khách Ấn Độ du lịch tại đảo Phú Quốc, Việt Nam, tháng 12/2025. Ảnh: Linh Huỳnh.

Đáng chú ý, lần đầu tiên trong gần 100 năm, cuộc điều tra sẽ bao gồm thông tin về hệ thống đẳng cấp. Quyết định này vấp tranh cãi khi nhiều ý kiến lo ngại có thể làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội thay vì xóa bỏ chúng.

Hệ thống đẳng cấp có nguồn gốc từ các kinh điển Hindu, từng quy định nghề nghiệp, nơi cư trú và hôn nhân của mỗi người ngay từ khi sinh ra. Hiện Ấn Độ áp dụng chính sách hạn ngạch trong việc tuyển dụng công chức và tuyển sinh, dành cho các nhóm đẳng cấp thấp. Do đó, việc thống kê được xem là cơ sở quan trọng để triển khai chính sách an sinh.

Tuy nhiên, tranh luận vẫn tiếp diễn về việc liệu động thái này sẽ giúp thu hẹp bất bình đẳng hay vô tình kéo dài sự phân hóa trong xã hội.