Vì sao não mô cầu được gọi là 'sát thủ 24 giờ'?

Từ những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm đến sốc nhiễm trùng, viêm màng não mủ, não mô cầu có thể khiến người bệnh trở nặng chỉ trong vài giờ. Ảnh minh họa: Việt Linh.

Một cơn sốt, cảm giác mệt mỏi hay đau đầu thoáng qua thường không khiến nhiều người quá lo lắng. Nhưng với bệnh do não mô cầu, khoảng thời gian từ những biểu hiện tưởng chừng bình thường đến tình trạng nguy kịch đôi khi chỉ tính bằng giờ. Đó là lý do căn bệnh này được ví như "sát thủ 24 giờ".

TS.BS Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh do não mô cầu gây ra bởi vi khuẩn Neisseria meningitidis. Vi khuẩn thường cư trú ở vùng hầu họng và lây truyền qua đường giọt bắn, đặc biệt khi những người ở gần nhau tiếp xúc trong thời gian dài.

Điểm khiến bệnh trở nên nguy hiểm không chỉ nằm ở khả năng lây lan mà còn ở cách vi khuẩn tấn công cơ thể. Trong khi người bệnh ban đầu có thể chỉ sốt, mệt mỏi, đau đầu giống cảm cúm, vi khuẩn đã có khả năng xâm nhập vào máu hoặc màng não.

Khi gây nhiễm khuẩn huyết, bệnh có thể nhanh chóng dẫn đến sốc nhiễm trùng. Nếu xâm nhập hệ thần kinh trung ương, vi khuẩn gây viêm màng não mủ. Cả hai tình trạng đều có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Ban xuất huyết ở bệnh nhân não mô cầu. Ảnh: BVCC.

Ngay cả khi sống sót, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với những hậu quả lâu dài như điếc, co giật và tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Vì vậy, tên gọi "sát thủ 24 giờ" phản ánh tính chất diễn biến cấp tính, khó lường của bệnh, không có nghĩa mọi trường hợp đều không qua khỏi trong đúng khoảng thời gian này.

Theo TS Dũng, sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nôn là những biểu hiện cần cảnh giác. Tuy nhiên, dấu hiệu đặc biệt đáng chú ý là ban xuất huyết (tử ban).

Đây là những nốt màu đỏ sẫm hoặc tím trên da, có thể lan rộng nhanh chóng và không biến mất khi dùng tay ấn vào. Sự xuất hiện của các nốt xuất huyết trong bối cảnh người bệnh sốt, mệt nhiều có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiễm não mô cầu xâm lấn, đặc biệt là nhiễm khuẩn huyết.

Ở trẻ nhỏ, bệnh không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những triệu chứng điển hình như đau đầu hay cứng cổ. Trẻ có thể chỉ quấy khóc bất thường, bỏ bú, ngủ li bì hoặc co giật. Những thay đổi này dễ bị bỏ qua nếu cha mẹ chỉ tập trung theo dõi nhiệt độ cơ thể.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên sống trong môi trường đông đúc và người suy giảm miễn dịch là những nhóm cần đặc biệt lưu ý.

Các hành vi như hút thuốc lá, hôn, thường xuyên tụ tập đông người hoặc đến những địa điểm giải trí đông đúc như bar, pub có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Do vi khuẩn lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần, những môi trường như doanh trại quân đội, ký túc xá, trường học và khu tập thể cũng có nguy cơ xuất hiện các ca bệnh liên quan.