|
|
Một ca bệnh não mô cầu cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo bởi vi khuẩn có thể tấn công thần tốc, trong khi miễn dịch cộng đồng vẫn còn những khoảng trống. Ảnh: Đinh Hà. |
Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bởi diễn tiến rất nhanh, có thể khiến người khỏe mạnh rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, viêm màng não mủ và không qua khỏi chỉ trong 24 giờ. Ngay cả khi được điều trị tích cực, người bệnh vẫn đối mặt nguy cơ không qua khỏi và di chứng nặng nề.
TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết đây là lý do các nhà dịch tễ học luôn xếp bệnh do não mô cầu vào nhóm tình trạng y tế khẩn cấp, dù số ca mắc thấp hơn nhiều so với các bệnh truyền nhiễm phổ biến khác.
Theo chuyên gia, điểm đáng sợ của bệnh là tốc độ diễn tiến thần tốc. Người bệnh ban đầu có thể chỉ xuất hiện những triệu chứng không đặc hiệu như sốt, đau họng, khiến gia đình dễ nhầm với bệnh hô hấp thông thường.
Tuy nhiên, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập máu, gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn hoặc viêm màng não mủ. Tình trạng nguy kịch, thậm chí không qua khỏi, có thể xảy ra chỉ trong vòng 24 giờ.
|
| Dù số ca mắc không nhiều, não mô cầu vẫn là nỗi ám ảnh của giới dịch tễ bởi tốc độ diễn tiến thần tốc, tỷ lệ không qua khỏi cao và di chứng nặng nề. Ảnh: BVCC. |
Đáng chú ý, ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị bằng kháng sinh hiện đại tại các đơn vị hồi sức tích cực, tỷ lệ không qua khỏi vẫn ở mức 10-15%. Trong số những người sống sót, khoảng 10-20% phải chịu các di chứng lâu dài như hoại tử dẫn đến đoạn chi, mất thính lực, tổn thương não, động kinh hoặc suy thận mạn tính.
Vì vậy, theo TS Ngãi, mức độ nguy hiểm của não mô cầu không thể chỉ đánh giá qua số ca mắc. Một trường hợp bệnh xuất hiện cũng có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe, tính mạng của những người xung quanh, đặc biệt trong môi trường tập trung đông người.
Một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh là khoảng trống trong miễn dịch cộng đồng. Vi khuẩn não mô cầu có ít nhất 5 nhóm huyết thanh chính gây bệnh xâm lấn nguy hiểm, gồm A, B, C, W-135 và Y.
Trong khi đó, không phải loại vaccine nào cũng có khả năng phòng ngừa tất cả các nhóm vi khuẩn này. Trẻ chỉ được tiêm vaccine phòng một hoặc hai nhóm huyết thanh vẫn có nguy cơ mắc bệnh do những nhóm còn lại. Thực tế, nhiều trẻ, kể cả trẻ lớn, chưa được tiếp cận vaccine phòng não mô cầu.
Bên cạnh đó, tỷ lệ tiêm chủng vaccine não mô cầu trong cộng đồng chưa đạt mức bao phủ rộng. Điều này tạo ra những khoảng trống miễn dịch, khiến vi khuẩn vẫn có cơ hội lưu hành và gây bệnh.
Để chủ động phòng ngừa, TS Ngãi khuyến cáo cần kết hợp tiêm chủng với các biện pháp kiểm soát lây nhiễm trong sinh hoạt hàng ngày.
Tại trường học, gia đình và nơi tập trung đông người, cần duy trì không gian thông thoáng, thường xuyên mở cửa để lưu thông không khí, hạn chế ở lâu trong phòng kín. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, đặc biệt là vật dụng dùng chung, cần được vệ sinh hàng ngày.
Mỗi người cũng cần hình thành thói quen rửa tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, không dùng chung đồ dùng cá nhân, cốc uống nước.
Đặc biệt, tiêm chủng chủ động và đầy đủ các vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh A, B, C, W-135 và Y là giải pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
Nhận diện sớm bệnh não mô cầu
Dấu hiệu cảnh báo mắc viêm màng não do não mô cầu
Não mô cầu diễn tiến rất nhanh, người bệnh có thể chuyển từ sốt nhẹ sang suy hô hấp, sốc chỉ trong 4-6 giờ với nguy cơ không qua khỏi cao.
Thói quen khiến người trẻ tăng nguy cơ mắc não mô cầu
Não mô cầu có thể lây lan từ những người hoàn toàn khỏe mạnh, không có triệu chứng. Đáng chú ý, thanh thiếu niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn cao nhất.
Đã tiêm vaccine, vì sao vẫn có thể mắc não mô cầu?
Vaccine não mô cầu không bảo vệ trước tất cả nhóm huyết thanh. Bên cạnh đó, lượng kháng thể có thể giảm dần theo thời gian, khiến người từng tiêm vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Cách giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cho cả gia đình
Cứ 10 người có thể có một người mang vi khuẩn não mô cầu không triệu chứng. Bệnh có khả năng diễn tiến nhanh, đe dọa tính mạng chỉ sau vài giờ khởi phát.
Dùng chung bát đũa, ăn chung mâm có lây bệnh não mô cầu không?
Tôi nghe nói bệnh não mô cầu có thể lây qua nước bọt. Vậy việc ăn uống chung mâm, dùng chung bát đũa hoặc cốc nước với người mắc bệnh có làm lây nhiễm vi khuẩn não mô cầu không?