|
|
Tổng thống Trump và chủ Tịch Tập Cận Bình. Ảnh: Reuters. |
Ngày 15/6, Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã cùng ký điện tử vào biên bản ghi nhớ (MoU) với Iran. Về phía Tehran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf là người ký văn kiện này.
Viết trên mạng xã hội Truth Social ngay trước khi đến Pháp dự Hội nghị thượng đỉnh G7, Tổng thống Mỹ viết: "Tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu rời khỏi eo biển Hormuz. Chúng đang đi dọc theo 'xa lộ' phía Nam, một tuyến đường hoàn toàn an toàn, được bảo đảm và nguyên vẹn", đề cập đến tuyến hàng hải trong eo biển đi qua lãnh hải Oman.
Trong cuộc phỏng vấn với New York Times ngày 14/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng thỏa thuận vừa đạt được với Iran sẽ giúp eo biển Hormuz trở thành tuyến hàng hải "miễn phí vĩnh viễn". Ông đồng thời khẳng định chiến dịch quân sự của Mỹ đối với Iran cùng các biện pháp phong tỏa đã tạo điều kiện để hình thành thỏa thuận hiện nay.
Cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh Washington và Tehran chuẩn bị bước vào vòng đàm phán tiếp theo tại Thụy Sĩ, dự kiến bắt đầu từ ngày 19 hoặc 20/6, nhằm hoàn thiện điều khoản thỏa thuận hạt nhân chính thức.
Ông Trump ca ngợi lãnh đạo Nga - Trung
Trong cuộc trao đổi với New York Times, ông Trump đã dành những lời tích cực cho Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng cả hai đã góp phần hỗ trợ tiến trình đạt được thỏa thuận, hoặc ít nhất không cản trở các nỗ lực của Washington liên quan đến eo biển Hormuz.
Nhắc tới ông Tập, ông Trump nói: "Ông ấy là quý ông thực thụ". "Ông ấy không điều tàu chở dầu cùng 20 tàu khu trục hộ tống mỗi bên để phá lệnh phong tỏa", ông Trump nói.
Trái ngược với thái độ dành cho lãnh đạo Nga và Trung Quốc, ông Trump tỏ ra không hài lòng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ông cho rằng các cuộc tấn công do Israel thực hiện từng khiến tiến trình đàm phán đối mặt nguy cơ đổ vỡ.
"Ông ấy là người rất khó làm việc cùng", ông Trump nói về ông Netanyahu.
Bên cạnh đó, ông Trump mô tả ban lãnh đạo hiện nay của Iran, trong đó có lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei, là những người theo hướng thực dụng. Thái độ này khác đáng kể so với những tuyên bố của ông ở giai đoạn đầu xung đột, khi ông từng kêu gọi người dân Iran đứng lên thay đổi chính quyền.
Những thách thức còn lại trong thỏa thuận Mỹ - Iran
Theo New York Times, nhiều nội dung mà ông Trump đề cập vẫn chưa xuất hiện trong bản ghi nhớ hiện tại hoặc còn nằm trong chương trình đàm phán sắp tới. Chẳng hạn, thỏa thuận hiện nay mới chỉ đình chỉ các loại phí tại eo biển Hormuz trong 60 ngày và dự kiến tổ chức đối thoại khu vực về tương lai của tuyến hàng hải này.
Tổng thống Mỹ cũng cho biết Washington và Tehran vẫn đang thương lượng về việc Iran có tạm dừng hoạt động làm giàu uranium trong 20 năm hay không. Ông để ngỏ khả năng chấp nhận thời hạn 15 năm, nhưng không muốn thảo luận sâu hơn trên truyền thông.
 |
| Một bức tranh tường mô tả tên lửa Iran tấn công một tàu Mỹ tại Tehran. Ảnh: New York Times. |
Tổng thống Trump so sánh thỏa thuận mới với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015, khẳng định văn bản của ông sẽ đảm bảo Iran "không thể phát triển hoặc mua sắm vũ khí hạt nhân". Theo ông, hai bên đang thương thảo khả năng Iran đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong 20 năm, hoặc ít nhất là 15 năm.
Về chương trình hạt nhân, ông Trump nhấn mạnh Tehran sẽ vĩnh viễn bị giới hạn mức làm giàu ở cấp độ phi quân sự. Dù Mỹ cam kết hỗ trợ xử lý lượng nhiên liệu hạt nhân đã làm giàu của Iran, Tổng thống chưa đưa ra thời hạn cụ thể.
Ông cũng khẳng định các cuộc tấn công quân sự là nhân tố quyết định: "Họ không muốn cuộc tấn công thứ ba. Những đòn tấn công của chúng tôi có tác động to lớn đến việc đạt được thỏa thuận này".
Mặc dù các đồng minh châu Âu từng phản đối chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, lãnh đạo Pháp, Đức, Ý và Anh đã đưa ra tuyên bố chung hoan nghênh thỏa thuận: "Đây là cơ hội để khôi phục ổn định khu vực và nền kinh tế toàn cầu. Việc hoàn tất các đàm phán chi tiết và thực thi thỏa thuận một cách nhanh chóng, toàn diện là rất quan trọng."
Trước động thái này, ông Trump tỏ thái độ thờ ơ với phản ứng trước đó của các đồng minh, nhưng cho biết vẫn hoan nghênh sự tham gia của họ vào giai đoạn này.
Bitcoin tăng mạnh sau thông báo
Thông tin về khuôn khổ hòa bình giữa Mỹ và Iran nhanh chóng tác động đến các thị trường tài chính toàn cầu.
Theo chuyên trang tiền số Crypto Briefing, giá Bitcoin đã vượt mốc 63.000 USD sau khi thỏa thuận được công bố ngày 14/6. Cùng thời điểm, giá dầu Brent giảm khoảng 4 đến 5%, xuống vùng 83 đến 84 USD mỗi thùng.
Trong khi đó, Wall Street Journal đưa tin đà tăng của Bitcoin tiếp tục được duy trì trong phiên giao dịch ngày 15/6. Đồng tiền số lớn nhất thế giới có thời điểm tiến sát mốc 67.000 USD, mức cao nhất trong gần hai tuần.
Bitcoin tăng giá cũng kéo theo đà tăng của nhiều cổ phiếu liên quan đến lĩnh vực tiền số. Wall Street Journal cho rằng diễn biến này phản ánh tâm lý chấp nhận rủi ro gia tăng trên thị trường sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận.
Trong khi đó, Barron's dẫn nhận định từ các chuyên gia của Deutsche Bank cho rằng đây là tín hiệu tích cực đối với các thị trường tài chính. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán kéo dài 60 ngày liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính bền vững của tiến trình hòa bình.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
