Thời tiết mùa hè những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6 với nhiệt độ dao động từ 30-40 độ C là điều kiện lý tưởng nhất để các loại vi sinh vật gây hại sinh sôi. Chỉ cần để ngoài trời vài giờ đồng hồ, thực phẩm có thể tích tụ một lượng lớn vi khuẩn và độc tố, đủ để gây ra các ca ngộ độc cấp tính.
Để hiểu rõ hơn về cơ chế sinh bệnh của vi khuẩn trong mùa nóng, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, trong điều kiện mùa hè, nhiệt độ môi trường thường dao động 30-40°C. Đây là khoảng lý tưởng để vi khuẩn gây bệnh sinh sôi nhanh nhất. Giới chuyên môn gọi đây là "vùng nguy hiểm sinh học", kéo dài từ 20°C đến 45°C.
 |
| Trong điều kiện mùa hè, nhiệt độ môi trường thường dao động 30-40°C. Đây là khoảng lý tưởng để vi khuẩn gây bệnh sinh sôi nhanh nhất. Giới chuyên môn gọi đây là "vùng nguy hiểm sinh học", kéo dài từ 20°C đến 45°C. (Ảnh minh họa: Gemini). |
Thức ăn chớm hỏng, đun sôi lại vẫn có thể gây ngộ độc
Theo bác sĩ Hoàng, ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi chỉ sau 15-20 phút. Điều đó có nghĩa là từ một lượng rất nhỏ ban đầu, sau vài giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên hàng triệu lần. Khi đạt ngưỡng nhất định, chúng bắt đầu tiết độc tố gây bệnh.
Bên cạnh đó, bác sĩ Hoàng cảnh báo một sai lầm phổ biến mà rất nhiều người dân và chủ quán ăn đang mắc phải: "Nghĩ rằng thức ăn có dấu hiệu chớm hỏng chỉ cần đem đun sôi lại là có thể ăn được bình thường".
Bác sĩ Hoàng cho biết, không phải mọi loại thực phẩm đều có nguy cơ như nhau. Những thực phẩm giàu nước, giàu dinh dưỡng và không được bảo quản lạnh liên tục là nhóm nguy hiểm nhất.
Nước cốt dừa và các món lên men là ví dụ điển hình. Chỉ sau 15-20 phút ở nhiệt độ cao, chúng có thể chuyển chua và có mùi gắt do vi khuẩn phân hủy chất béo và đường.
Các loại xốt từ trứng tươi, pa-tê hoặc mayonnaise tự làm cũng rất rủi ro. Chúng là môi trường lý tưởng cho Salmonella và tụ cầu vàng phát triển, đặc biệt khi được giữ ở nhiệt độ phòng trên xe đẩy bánh mì.
Hải sản tươi sống là nhóm nguy cơ cao khác. Vi khuẩn Vibrio có thể phát triển nhanh nếu không được bảo quản lạnh liên tục. Khi ăn sống hoặc tái, nguy cơ tiêu chảy cấp và nhiễm trùng nặng tăng mạnh.
Tinh bột nấu chín như cơm, bún, phở cũng không an toàn nếu để lâu. Bacillus cereus có thể tạo độc tố gây nôn hoặc tiêu chảy. Đặc biệt, độc tố gây nôn có thể hình thành ngay trong thực phẩm và không bị phá hủy khi hâm nóng lại.
Thịt chế biến sẵn như giò, chả, nem dễ bị nhiễm khuẩn từ tay người chế biến. Khi trưng bày ngoài trời nóng, vi khuẩn phát triển nhanh và sinh độc tố.
Ngoài thực phẩm, nước uống và đá viên là nguồn lây bệnh bị đánh giá thấp. Đá làm từ nước không đạt chuẩn có thể mang vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Đây là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy trong mùa hè.
 |
| Hãy là "thực khách thông thái" để tự bảo vệ mình. |
Hãy là "thực khách thông thái" để tự bảo vệ mình
Trước những diễn biến phức tạp của thời tiết và nguy cơ ô nhiễm thực phẩm, việc lựa chọn hàng quán và cách thức ăn uống của mỗi người dân đóng vai trò quyết định. Để không biến những bữa ăn ngon thành nỗi ám ảnh viện phí, người dân cần nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc sau khi đi ăn tại các hàng quán:
Chọn quán ăn có cơ sở hạ tầng đảm bảo, ưu tiên những quán ăn có không gian thoáng mát, sạch sẽ, có tủ kính che đậy thực phẩm để tránh khói bụi, ruồi nhặng và côn trùng xâm nhập. Tuyệt đối né tránh các quán ăn vỉa hè nằm sát cống rãnh, bãi rác hoặc nơi có mật độ xe cộ qua lại quá dày đặc.
Nói "không" với thực phẩm nguội lạnh, chỉ nên ăn các món ăn được chế biến tại chỗ, ăn ngay khi còn nóng sốt. Đối với các quán cơm bình dân, hãy quan sát xem thức ăn có được giữ ấm liên tục hay không. Tránh xa các món ăn sử dụng nước sốt tươi, pa-tê, hoặc các món trộn sẵn nếu thấy chúng được bày lộ thiên ngoài trời trong nhiều giờ liền.
Thận trọng với đá viên và đồ uống giải nhiệt. Mùa hè, nhu cầu sử dụng đá tăng vọt, dẫn đến nguy cơ dùng phải đá bẩn, đá gia công không qua kiểm định. Hãy chọn những quán sử dụng đá viên tinh khiết dạng ống. Các loại nước ép, sinh tố, chè có nước cốt dừa cũng cần được kiểm tra kỹ xem có vị chua hay mùi lạ trước khi thưởng thức.
Quan sát thói quen vệ sinh của người bán. Người chế biến trực tiếp phải sử dụng găng tay, dụng cụ gắp thức ăn chín riêng biệt, không dùng tay trần bốc thức ăn rồi lại thối tiền cho khách.
Đặc biệt, ngay sau khi ăn, nếu xuất hiện các triệu chứng như đau bụng quặn thắt, buồn nôn, tiêu chảy liên tục hoặc sốt cao, cần dừng ngay việc tự điều trị tại nhà và đến các cơ sở y tế gần nhất để được bù nước, điện giải và xử lý kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm do nhiễm độc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
