Thấy gì từ sự xuất hiện bất ngờ của ông Hegseth tại Trung Quốc

Việc Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth xuất hiện trong đoàn tháp tùng Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh có thể là tín hiệu cho thấy cả hai bên đều muốn tăng cường liên lạc quân sự nhằm hạ nhiệt căng thẳng và tránh khủng hoảng.

Theo South China Morning Post, xác chuyên gia Trung Quốc dự đoán Bắc Kinh sẽ để Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân tham gia các cuộc thảo luận trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh.

Một nguồn tin còn cho biết ông Đổng và ông Hegseth có thể tổ chức các cuộc đàm phán riêng bên lề hội nghị thượng đỉnh giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump.

Theo họ, hội nghị có thể đề cập tới vấn đề vũ khí hạt nhân cũng như việc khôi phục và mở rộng các kênh liên lạc quân sự giữa hai nước.

Ông Hegseth đến Bắc Kinh cùng ông Trump trên chuyên cơ Air Force One vào tối 13/5. Đây là một trong những chi tiết đáng chú ý nhất của chuyến công du lần này, bởi đây là lần đầu tiên sau 54 năm người đứng đầu Lầu Năm Góc tháp tùng một tổng thống Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.

Khả năng thiết lập kênh liên lạc mới

Ông Chu Phong, Viện trưởng Trường Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Nam Kinh, nhận định sự tham gia của ông Hegseth nhiều khả năng sẽ thúc đẩy các cơ chế liên lạc quân sự song phương và quản lý khủng hoảng.

Ông cho rằng vì Bộ trưởng Hegseth có mặt, phía Trung Quốc “ít nhất” cũng sẽ cử Bộ trưởng Quốc phòng Đông tham dự hội nghị.

Trước đó, tại hội nghị thượng đỉnh giữa ông Tập và ông Trump ở Bắc Kinh vào năm 2017, ông Lý Tác Thành - khi đó là Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp thuộc Quân ủy Trung ương Trung Quốc - là quan chức quân đội duy nhất của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tham dự.

Ông Chu cho biết hiện nay, cả hai bên đều hy vọng cơ chế liên lạc sẽ giúp ngăn chặn những tính toán sai lầm, đặc biệt là các vụ va chạm ngoài ý muốn có thể bùng phát ở các vùng biển đang tranh chấp.

“Trong bối cảnh những khác biệt căn bản rất khó giải quyết, ưu tiên trước mắt là tránh tính toán sai lầm và ổn định quan hệ”, ông nói.

Đồng quan điểm, Zhou Bo, cựu đại tá cấp cao của PLA, nhận định sự hiện diện của ông Hegseth có thể là dấu hiệu cho thấy tiến triển trong liên lạc quốc phòng giữa hai nước.

“Trong kịch bản lý tưởng, điều này sẽ đồng nghĩa với việc khôi phục một số cơ chế quân sự vì cả hai bên đều coi trọng việc quản lý khủng hoảng. Không bên nào muốn xảy ra xung đột”, ông nói, đồng thời cho biết không thể loại trừ khả năng hai bên sẽ lập ra “những kênh liên lạc mới”.

Ông dự đoán các cơ chế này có thể bao gồm kênh liên lạc cấp Bộ Tham mưu Liên hợp. Kênh này từng được thiết lập từ năm 2017 nhưng đã bị đình chỉ trong những năm gần đây.

Cuộc trao đổi gần nhất ở cấp độ trên diễn ra vào năm 2023.

Tổng thống Trump đến Bắc Kinh. Ảnh: New York Times.

Ông Thời Ân Hoằng, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Trung Quốc ở Bắc Kinh, đồng tình rằng sự hiện diện của ông Hegseth cho thấy hai bên có thể trao đổi về các vấn đề chiến lược, bao gồm kiểm soát vũ khí cũng như hoạt động của PLA quanh eo biển Đài Loan, Biển Đông và biển Hoa Đông.

Vấn đề hạt nhân

Nghiên cứu viên cấp cao thuộc Chương trình Chính sách Hạt nhân của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế có trụ sở tại Washington, Ông Zhao Tong, cho rằng vấn đề hạt nhân nhiều khả năng cũng sẽ được thảo luận.

Tổng thống Mỹ được chào đón bởi khoảng 300 thanh niên Trung Quốc trong đồng phục xanh - trắng đồng bộ. Ảnh: New York Times.

Theo ông, mặc dù Trung Quốc khó chấp nhận một khuôn khổ kiểm soát vũ khí ba bên với Mỹ và Nga, Bắc Kinh có thể phát tín hiệu sẵn sàng nối lại đối thoại an ninh chiến lược song phương.

“Nếu cả hai bên tiếp cận theo hướng thực tế, đối thoại như vậy có thể tạo không gian cho các cuộc trao đổi chính thức ban đầu về vấn đề hạt nhân, trong nỗ lực rộng hơn nhằm ổn định quan hệ song phương”, ông nói thêm.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh chiến sự Iran vẫn tiếp diễn, sau khi ông Trump tìm cách thuyết phục Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình với Tehran nhằm góp phần chấm dứt giao tranh.

Bắc Kinh nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hoạt động thông suốt tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Shi cho rằng Iran khó trở thành chủ đề trung tâm của hội nghị.

Chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh tối 13/5 đang thu hút sự chú ý lớn của thế giới trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu bị bao phủ bởi hàng loạt bất ổn và căng thẳng, bao gồm bế tắc liên quan tới eo biển Hormuz giữa lúc cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran làm giá năng lượng leo thang và thậm chí đe dọa an ninh lương thực toàn cầu.

Giới quan sát quốc tế cũng đặc biệt quan tâm liệu hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể tìm ra cách ổn định quan hệ trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt hay không.