Quân đội Mỹ vừa công bố những thước phim đầy kịch tính ghi lại cảnh tàu khu trục tên lửa dẫn đường nã đạn trực diện vào tàu M/V Touska - phương tiện được xác định có liên hệ mật thiết với Iran. Ngay sau khi con tàu bị vô hiệu hóa, lực lượng Thủy quân lục chiến đã thực hiện kỹ thuật đổ bộ từ trực thăng xuống boong tàu để giành quyền kiểm soát.
Vụ việc xảy ra ngay sau khi chính quyền Trump tuyên bố kỳ vọng nối lại các cuộc đàm phán hòa bình với Iran tại Islamabad, Pakistan vào tuần này. Đáp lại, phía Iran kịch liệt lên án và thề sẽ đáp trả hành động "cướp tàu" này, đồng thời vẫn chưa chính thức xác nhận việc tham gia bàn đàm phán.
Theo các chuyên gia trao đổi với CNN, số phận của tàu Touska và thủy thủ đoàn hiện phụ thuộc hoàn toàn vào những gì được tìm thấy trong các khoang chứa hàng.
Con tàu "quen mặt" với các lệnh trừng phạt
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết khu trục hạm USS Spruance đã nhiều lần phát cảnh báo tới Touska trong suốt 6 giờ, khi tàu container này di chuyển trên biển Arab hướng về cảng Bandar Abbas của Iran.
Dữ liệu từ MarineTraffic.com cho thấy điểm dừng chân gần nhất của Touska là cảng Port Klang (Malaysia) hôm 12/4. Trước đó, tàu thường xuyên qua lại giữa thành phố Chu Hải (Trung Quốc) và các cảng của Iran.
Con tàu thuộc sở hữu của Mosakhar Darya Shipping Co - doanh nghiệp có địa chỉ tại Tehran và nằm trong danh sách trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ (OFAC).
Theo MarineTraffic, Touska đã bị áp lệnh trừng phạt từ năm 2018, trong khi các công ty sở hữu, quản lý kỹ thuật và thương mại liên quan đều bị trừng phạt từ năm 2012.
Cuộc vây hãm và đổ bộ nghẹt thở
USS Spruance, tàu khu trục lớp Arleigh Burke, được coi là lực lượng nòng cốt của hạm đội Mỹ trong chiến dịch này. Với trọng tải 9.000 tấn và chiều dài hơn 150m, con tàu là một pháo đài di động thực thụ.
 |
| Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke USS Spruance tiếp cận tàu tiếp dầu hạm đội USNS Henry J. Kaiser trước khi tiếp nhiên liệu trên biển trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội, ngày 10/3. Ảnh: US Navy. |
Vũ khí chính được sử dụng để chế ngự Touska là pháo Mark 45 (5-inch). Loại pháo tự động này có khả năng nã từ 16 đến 20 phát mỗi phút với tầm bắn hơn 24km. Ngoài ra, Spruance còn mang theo kho vũ khí khổng lồ gồm tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa đánh chặn Standard và hệ thống phòng không Sea Sparrow.
Hiện tàu đang hoạt động trong nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln.
CENTCOM xác nhận USS Spruance đã nã "nhiều loạt đạn" vào tàu Touska. Video từ Hải quân Mỹ cho thấy tàu chiến này đã bắn 3 phát trực diện sau khi cảnh báo thủy thủ đoàn sơ tán khỏi phòng máy.
"Lực lượng Thủy quân lục chiến từ Đơn vị Viễn chinh số 31 (31st MEU) sau đó đã tiếp cận và khống chế con tàu không tuân thủ này. Hiện phương tiện vẫn đang bị Mỹ giam giữ", thông cáo của CENTCOM cho biết.
Hình ảnh ghi lại sau hoàng hôn cho thấy các binh sĩ từ tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli đu dây từ trực thăng xuống boong tàu trong một chiến dịch phối hợp chính xác.
Chuyên gia Carl Schuster, cựu đại tá Hải quân Mỹ, nhận định cần ít nhất hai phát bắn để phá hỏng động cơ diesel của Touska, và cả ba phát trong video đều dường như đã trúng mục tiêu. Theo ông, có khả năng con tàu sẽ phải được kéo về cảng sau hư hại này.
Kịch bản "chiến lợi phẩm"
Theo ông Schuster, Touska sẽ được đưa tới khu neo đậu hoặc cảng để kiểm tra, định giá. Sau khi xác định rõ hàng hóa, con tàu có thể bị tịch thu và trở thành tài sản của chính phủ Mỹ dưới dạng “chiến lợi phẩm”.
Jennifer Parker, chuyên gia tại Viện Lowy và cựu sĩ quan Hải quân Hoàng gia Australia, khẳng định: "Theo luật chiến tranh đường biển, bạn có quyền thu giữ một con tàu cố tình vượt qua lệnh phong tỏa trong những hoàn cảnh này. Nếu Mỹ quyết định giữ con tàu lâu dài, một 'tòa án giải quyết chiến lợi phẩm' (prize court) sẽ cần được thiết lập".
Các nguồn tin an ninh hàng hải cho biết nhiều khả năng chở các thiết bị mà Washington xếp vào loại “lưỡng dụng”, có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự, song không nêu chi tiết, theo Reuters.
Trước đó, phía Mỹ từng liệt kê các vật liệu như kim loại, ống dẫn và linh kiện điện tử là những mặt hàng có thể bị thu giữ do có ứng dụng quân sự.
Trong khi đó, số phận thủy thủ đoàn phụ thuộc vào quốc tịch của họ. Nếu là người Ấn Độ hoặc Philippines, nhiều khả năng họ sẽ được đưa rời tàu và hồi hương.
Trong trường hợp là công dân Iran, họ có thể bị tạm giữ. Nếu có thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran trên tàu, họ thậm chí có thể bị coi là tù binh chiến tranh.
Nếu Touska chở vũ khí hoặc khí tài cho Iran, toàn bộ thủy thủ đoàn nhiều khả năng sẽ bị giam giữ, theo các chuyên gia.
Hiện CNN đã liên hệ với CENTCOM để làm rõ quốc tịch thủy thủ đoàn và tình trạng hàng hóa trên tàu.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
