Quốc gia khác biệt nhất châu Á

"Kình ngư" Ánh Viên bơi giữa đàn cá mập ở Maldives sau khi kết thúc giải bơi biển Oceanman Maldives 2026, tháng 4. Ảnh: Ánh Viên.

Maldives hiện lên như một cấu trúc địa lý gần như độc nhất, nơi hàng nghìn đảo san hô không hợp thành một khối liền mạch mà phân tán trên mặt biển. Được hình thành từ các rạn san hô cổ và trải dài giữa Ấn Độ Dương, quốc đảo này giống như một “bản đồ sống” của đại dương, phản ánh rõ cách biển cả tự tạo nên đất liền qua hàng triệu năm.

Maldives sở hữu hệ sinh thái đa dạng. Ảnh: Freepik.

Tạo thành từ hàng nghìn đảo lớn nhỏ

Theo Britannica, Maldives không chỉ là một điểm đến du lịch nổi tiếng, mà còn là một quốc đảo đặc biệt về cả địa lý lẫn sinh thái, nằm giữa trung tâm Ấn Độ Dương. Quốc gia này được tạo thành từ khoảng 1.200 đảo san hô và bãi cát nhỏ, nhưng chỉ khoảng 200 đảo có người sinh sống.

Từ trên cao nhìn xuống, Maldives giống như một chuỗi hạt ngọc trải dài hơn 820 km từ bắc xuống nam và khoảng 130 km từ đông sang tây. Ở rìa phía bắc, quần đảo cách Ấn Độ khoảng 600 km, còn khu vực trung tâm nơi có thủ đô Malé nằm cách Sri Lanka khoảng 645 km, hoàn toàn tách biệt giữa đại dương.

Điều khiến Maldives trở nên khác biệt nằm ở nguồn gốc hình thành. Toàn bộ quốc đảo thực chất nằm trên phần đỉnh của một dãy núi lửa cổ đã chìm sâu dưới đáy biển. Qua hàng triệu năm, san hô phát triển quanh những “nền móng” này, dần tạo thành 26 đảo san hô vòng với hơn 1.000 hòn đảo nhỏ.

Vì vậy, Maldives gần như không có địa hình cao. Điểm cao nhất tự nhiên chỉ khoảng 2,4 mét so với mực nước biển. Các rạn san hô bao quanh không chỉ tạo nên vẻ đẹp đặc trưng mà còn đóng vai trò như tấm khiên tự nhiên, giúp các hòn đảo chống chọi với sóng lớn và gió mùa trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ấm áp quanh năm.

Hệ sinh thái đa dạng bậc nhất thế giới

Ẩn dưới làn nước trong xanh ấy là một thế giới sống động hiếm có. Maldives là nơi sinh sống của hơn 2.000 loài cá, đồng thời là điểm gặp gỡ của những sinh vật biển khổng lồ như cá mập voi hay cá đuối manta. Năm trong số bảy loài rùa biển trên thế giới cũng xuất hiện tại đây.

Nằm trong khu vực Tam giác San hô, Maldives không chỉ đẹp mà còn là một trong những nơi sở hữu hệ sinh thái đa dạng của đại dương. Chính phủ nước này cũng đã thiết lập nhiều khu bảo tồn biển và đặt mục tiêu trở thành quốc gia trung hòa carbon vào năm 2030, nhằm bảo vệ hệ sinh thái mong manh này.

Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp gần như hoàn hảo ấy lại là một thực tế đáng lo ngại. Với địa hình thấp nhất thế giới, Maldives đang đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.

Năm 2009, một cuộc họp nội các từng diễn ra theo cách chưa từng có trong lịch sử. Tổng thống Mohamed Nasheed cùng các bộ trưởng đã lặn xuống biển, ngồi quanh một chiếc bàn đặt dưới đáy đại dương để ký văn bản kêu gọi thế giới hành động trước biến đổi khí hậu.

Không có lời nói, không có micro, các thành viên phải giao tiếp bằng ký hiệu tay và bảng viết, giữa làn nước mặn và những rạn san hô. Hình ảnh ấy không chỉ mang tính biểu tượng, mà là một lời cảnh báo gần như trần trụi về tương lai của quốc đảo này.

"Biển sao" đặc biệt

Giữa màn đêm tĩnh lặng, khi sóng nhẹ vỗ vào bờ, một số bãi biển ở Maldives bất ngờ phát sáng như bầu trời sao rơi xuống mặt nước. Những dải ánh sáng xanh lấp lánh trải dài theo từng nhịp sóng, tạo nên khung cảnh vừa huyền ảo vừa gần như phi thực. Hiện tượng này được gọi bằng cái tên đầy thi vị là “biển sao”.

Đằng sau vẻ đẹp ấy là một cơ chế sinh học đặc biệt. Ánh sáng phát ra từ các vi sinh vật phù du có khả năng phát quang, thường là dinoflagellate. Khi bị khuấy động bởi sóng, dòng chảy hay bước chân con người, chúng phát ra ánh sáng xanh như một phản ứng tự vệ. Hàng triệu sinh vật nhỏ bé cùng phát sáng trong tích tắc, tạo nên hiệu ứng lan rộng như những vì sao chuyển động trên mặt nước.

Hiện tượng này không diễn ra liên tục mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ nước, độ mặn, thủy triều và mật độ sinh vật phù du. Những đêm không trăng, khi ánh sáng tự nhiên yếu đi, “biển sao” càng hiện rõ và rực rỡ hơn. Vì vậy, ngay cả ở Maldives, không phải lúc nào du khách cũng có thể bắt gặp khoảnh khắc này.