Phim Việt đang 'nuốt chửng' phim ngoại?

Có một nghịch lý đang diễn ra tại phòng vé Việt Nam năm 2026. Nhiều bom tấn thắng lớn ở thị trường quốc tế, thu hàng trăm triệu USD toàn cầu, thì khi về Việt Nam vẫn phải chấp nhận lùi về sau phim nội địa. Ở phía ngược lại, phim Việt liên tục thống trị phòng vé, nối đuôi nhau xác lập những kỷ lục trăm tỷ và gần như độc chiếm sự chú ý của khán giả đại chúng.

Chỉ trong chưa đầy nửa năm, đã có tới 8 phim Việt vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Trong khi, dự án quốc tế ăn khách nhất tại rạp Việt từ đầu năm tới nay là Hoppers: Cú nhảy kỳ diệu với doanh thu gần 67 tỷ. Một thời từng là thỏi nam châm kéo khán giả mua vé ra rạp, điện ảnh quốc tế, đặc biệt là Hollywood, nay gần như bị phim Việt "nuốt chửng".

Phim ngoại thất thế

The Devil Wears Prada 2, cái tên làm chao đảo phòng vé toàn cầu, lại ế vé khi công chiếu tại Việt Nam. Thu gần 550 triệu USD toàn cầu, nhưng ở rạp Việt, hậu truyện về những yêu nữ của ngành thời trang mới kịp mang về 11 tỷ. Tác phẩm chìm sâu dưới bảng tổng sắp, hiện bình quân mỗi ngày có khoảng trên 400 suất - con số ở mức thấp so với mặt bằng chung dù phim ra mắt chưa lâu.

Cùng cảnh ngộ, Mortal Kombat 2 có màn thể hiện làng nhàng tại thị trường Việt. Chuyển thể từ tựa game đối kháng nổi tiếng nhất nhì lịch sử, phim lại bị khán giả Việt thờ ơ, thu gần 14 tỷ đồng sau hơn 2 tuần công chiếu. Với các chỉ số phòng vé đang giảm trông thấy, Mortal Kombat 2 dự kiến phải rời rạp khi chưa kịp thu 20 tỷ đồng.

Phim ngoại không còn dễ ăn nên làm ra ở rạp Việt như trước.

Trước đó, nhiều phim nổi tiếng đều phải ngậm ngùi chịu cái kết tương tự. Từ Super Mario thiên hà, Thoát khỏi tận thế, Đồi gió hú cho đến Michael đều đạt doanh thu trăm triệu USD trên quốc tế, nhưng khi về rạp Việt lại kiếm tiền chậm chạp. Hầu hết dự án đều dừng chân ở ngưỡng doanh thu 10-20 tỷ đồng.

Nhìn chung, thể loại phim quốc tế thành công nhất ở thị trường Việt thời gian qua là hoạt hình, với Hoppers: Cú nhảy kỳ diệu đạt thành tích nổi bật nhất (67 tỷ đồng). Tiểu yêu quái núi Lãng Lãng cũng có doanh thu khả quan với 45 tỷ. Điều này không khó lý giải khi hoạt hình là món ăn tinh thần dễ được yêu thích, đón nhận, đặc biệt với đối tượng gia đình và thiếu nhi.

Trong khi, nhiều dòng phim gây sốt rạp Việt một thời như khoa học viễn tưởng, hành động nay có xu hướng bị khán giả ngó lơ. Trường hợp điển hình là Thoát khỏi tận thế chỉ mang về 18,5 tỷ đồng, dù doanh thu toàn cầu đạt gần 660 triệu USD.

Không chỉ sụt giảm về doanh thu, ngay cả vị thế phim ngoại tại rạp Việt cũng lao dốc. Một thời gian dài, phim Hollywood là thỏi nam châm hút đông đảo người xem ra rạp. Loạt phim bom tấn kinh phí khủng trở thành sự kiện điện ảnh mỗi dịp ra mắt, phủ sóng mạng xã hội với loạt thông tin lẫn tranh luận xoay quanh nội dung cho tới dàn diễn viên. Khán giả sẵn sàng săn vé, xếp hàng xem suất khuya...

Nhưng hiện tại, phản ứng của khán giả Việt về phim ngoại, đặc biệt là Hollywood, không còn cuồng nhiệt như vậy. Nhiều dự án lớn ra mắt nhưng không tạo được hiệu ứng thảo luận rộng rãi. Mặt khác khán giả lại tỏ ra thờ ơ, không còn tâm lý săn vé để trở thành những thượng đế đầu tiên được thưởng thức. Điều này phản ánh sự thay đổi lớn trong thói quen tiêu dùng giải trí của khán giả Việt.

Bài học cho phim Việt

Nhìn vào bảng tổng sắp phòng vé những tháng gần đây, vị trí top 1 trên bảng tổng sắp doanh thu tuần hầu như thuộc về phim Việt, từ Thiên đường máu, Running Man Việt Nam mùa 3, Thỏ ơi, Tài, Hẹn em ngày nhật thực, Phí Phông cho tới Heo năm móng thay phiên dẫn đầu.

Bom tấn Hollywood cũng không còn là lựa chọn ưu tiên tuyệt đối của khán giả.

Các tác phẩm “made in Vietnam” phủ kín suất chiếu đẹp, tạo hiệu ứng mạng xã hội mạnh và kéo khán giả tới rạp bằng tốc độ áp đảo. Trong khi đó, phần lớn phim ngoại ra rạp rồi lặng lẽ rời đi chỉ sau 2-3 tuần chiếu. Mới nhất, chuỗi 87 ngày phim Việt không có đối thủ chỉ bị chấm dứt với sự lên ngôi của cái tên đến từ Thái Lan Tạm biệt Gohan.

Thực tế, trong vài năm qua, điện ảnh Việt liên tục tạo ra các hiện tượng phòng vé nhờ đánh trúng tâm lý đại chúng. Từ phim gia đình, kinh dị dân gian cho tới tâm lý xã hội hay hành động, các nhà làm phim nội địa ngày càng am hiểu cách tạo ra sản phẩm phù hợp với thị hiếu số đông.

Ngoài ra, chiến dịch truyền thông cũng là yếu tố tạo nên sự chuyển dịch vị thế giữa phim nội và phim ngoại. Hầu hết phim Việt hiện nay bắt đầu chiến dịch quảng bá, tiếp thị từ khá sớm, lại đầu tư với quy mô lớn, thậm chí có thể lên tới 1/3 ngân sách sản xuất phim.

Trong khi đó, phần lớn phim quốc tế tại Việt Nam chỉ được quảng bá ở quy mô vừa và nhỏ bởi các đơn vị phát hành, ngoại trừ vài thương hiệu nổi bật mà điển hình là Avatar.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Thạc sĩ Nguyễn Cao Tùng, chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm quan sát thị trường và trực tiếp đầu tư, sản xuất phim, cho hay việc phim quốc tế dần thất thế ở phòng vé Việt không phải là hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của nhiều chuyển dịch diễn ra cùng lúc trong khoảng 5-7 năm đổ lại.

“Trước đây, khán giả Việt gần như mặc định xem phim Hollywood là lựa chọn an toàn về giải trí, trải nghiệm điện ảnh. Nhưng hiện tại, thói quen đó đã thay đổi. Phim Việt ngày càng hiểu khán giả nội địa hơn. Người xem hôm nay không chỉ cần cảnh tượng hay kỹ xảo ngoạn mục, mà họ muốn nhìn thấy câu chuyện, ngôn ngữ, cảm xúc và đời sống gần gũi với mình.

Những bộ phim Việt thành công thời gian qua thường đánh trúng tâm lý đó: câu chuyện gia đình, tình cảm, văn hóa vùng miền, đời sống đô thị, thậm chí là vấn đề xã hội rất Việt Nam. Đây là thứ phim ngoại khó thay thế được", chuyên gia nhận định.

Theo ông Tùng, Hollywood hiện cũng không còn ở giai đoạn đỉnh cao. Sau đại dịch, nhiều studio lớn rơi vào tình trạng khai thác sequel, remake hoặc vũ trụ điện ảnh quá mức. Khán giả bắt đầu mệt mỏi với công thức cũ. Ngay cả tại nhiều thị trường lớn, doanh thu Hollywood cũng có dấu hiệu phân hóa mạnh, không còn áp đảo như trước.

Chưa kể, khán giả Việt hiện trẻ hơn, chủ động hơn và chịu ảnh hưởng mạnh từ mạng xã hội. Một bộ phim Việt nếu tạo được hiện tượng tranh luận trên mạng xã hội có thể giữ nhiệt rất lâu ngoài rạp. Đây là lợi thế mà phim nội đang tận dụng khá tốt vì hiểu được hành vi khán giả trong nước.

Có 8 phim Việt vượt mốc doanh thu trăm tỷ trong 5 tháng đầu năm 2026.

Song, chuyên gia nhấn mạnh phim Việt đang thắng ở tính kết nối khán giả và sự phù hợp thị trường nhiều hơn là chất lượng nghệ thuật. Về lâu dài, phim Việt cần vượt qua tư duy “ăn theo trend” hoặc chỉ dựa vào truyền thông mạnh. Để làm được điều đó, cần đồng bộ ba yếu tố gồm nâng cao chất lượng kịch bản, xây dựng hệ sinh thái làm phim chuyên nghiệp và đa dạng hóa thể loại để tránh bão hòa.

"Giai đoạn hiện tại là lần đầu tiên điện ảnh Việt thực sự có ‘quyền lực sân nhà’. Nhưng giữ được quyền lực đó khó hơn rất nhiều so với việc tạo ra một vài phim trăm tỷ. Bài toán tiếp theo không phải là thắng Hollywood một vài mùa phim, mà là xây dựng được niềm tin dài hạn để khán giả Việt xem phim Việt như một lựa chọn mặc định về chất lượng", chuyên gia chia sẻ.