Một khối lạ bất ngờ xuất hiện trong cơ thể luôn là khoảnh khắc khiến nhiều người hoang mang, thậm chí nghĩ ngay đến kịch bản xấu nhất là ung thư. Tuy nhiên, theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, phản ứng quan trọng nhất lúc này không phải là sợ hãi, mà là giữ bình tĩnh để xử trí đúng cách.
Vị chuyên gia cho rằng hoảng hốt có thể dẫn đến những lựa chọn sai lầm, gây hậu quả không đáng có.
Không nên chờ khối u "tự biến mất"
Theo bác sĩ Hiếu, việc phát hiện sớm và xác định đúng bản chất khối u (lành tính hay ác tính) có ý nghĩa quyết định tiên lượng điều trị. Tâm lý phổ biến là hy vọng điều xấu không xảy ra, dẫn đến chần chừ thăm khám.
 |
| PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu động viên bệnh nhân. Ảnh: BSCC. |
Một số trường hợp có thể theo dõi tạm thời là các hạch phản ứng do viêm, thường gặp ở vùng dưới hàm (liên quan sâu răng, viêm da), hạch nách hoặc bẹn, đặc biệt ở người trẻ. Ngoài các tình huống này, người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra.
Không phải mọi "u" đều là ung thư
Bác sĩ Hiếu nhấn mạnh "U" (tumor) chỉ là khối bất thường, còn "ung thư" (cancer) mới là khối u ác tính. Thực tế, đa số khối u là lành tính.
Các dạng thường gặp gồm u nang, u mỡ, u máu, u xơ (ở tuyến giáp, tuyến vú, tử cung...). Những khối này nếu không gây triệu chứng có thể chưa cần điều trị ngay.
Theo thống kê, bướu lành tính chiếm khoảng 80-90% trong nhiều loại u phổ biến, riêng tuyến giáp có thể lên tới 80-95%. Ngay cả khối u ở phổi - vốn có tỷ lệ ác tính cao - vẫn có thể lành tính như hamartoma hoặc u tuyến phế quản, thậm chí đôi khi là do đọc sai kết quả chẩn đoán hình ảnh.
Khám đúng chuyên khoa để tránh tốn kém, sai hướng
Người bệnh thường có xu hướng tìm đến các bệnh viện lớn với nhiều máy móc hiện đại. Tuy nhiên, theo PGS Hiếu, điều quan trọng hơn là khám đúng chuyên khoa.
- Khối ở tuyến giáp: khám nội tiết
- Tuyến vú, tử cung: khám sản phụ khoa
- U dưới da: khám da liễu hoặc cơ xương khớp
- U phổi: khám hô hấp
Bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp định hướng chính xác, chỉ định xét nghiệm phù hợp, tránh lãng phí thời gian và chi phí.
Ông cũng cảnh báo nguy cơ "tiền mất tật mang" nếu người bệnh chạy theo quảng cáo. Ví dụ, có trường hợp đốt u tuyến giáp không triệu chứng tại cơ sở thiếu kiểm soát, dẫn đến chảy máu, chèn ép đường thở, phải cấp cứu nguy kịch.
Lời khuyên là nên chọn cơ sở y tế thuận tiện, tin cậy, nơi bác sĩ tư vấn rõ ràng, không gây hoang mang ngay từ đầu. Khi đã tin tưởng, người bệnh cần kiên trì theo dõi và trao đổi thẳng thắn với bác sĩ.
 |
| Theo chuyên gia, hoảng sợ không giúp ích, thậm chí còn khiến người bệnh đi sai hướng điều trị. Ảnh: Đinh Hà. |
Tuân thủ phác đồ, không vội vàng điều trị
Quá trình chẩn đoán, đặc biệt là xét nghiệm giải phẫu bệnh - tiêu chuẩn vàng xác định bản chất khối u - có thể mất thời gian. Tuy nhiên, "chậm mà chắc" vẫn tốt hơn vội vàng điều trị khi chưa rõ chẩn đoán.
"Trong ung thư học, các phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị đều có chỉ định chặt chẽ, dựa trên bằng chứng khoa học. Việc điều trị không thể theo kiểu 'làm trước tính sau'", PGS Nguyễn Lân Hiếu nói.
Khi được xác định là u lành tính, người bệnh nên theo dõi định kỳ. Chỉ can thiệp khi khối u phát triển, gây chèn ép hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ.
Dù là thủ thuật đơn giản, nguy cơ biến chứng không bao giờ bằng 0, do đó cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định.
Nếu chẩn đoán là ung thư, việc điều trị cần tuân thủ nghiêm ngặt và cá thể hóa cho từng bệnh nhân. Người bệnh nên tin tưởng bác sĩ, theo dõi sát các thay đổi của cơ thể và phối hợp chặt chẽ trong quá trình điều trị.
Theo PGS Hiếu, trong y học hiện đại, ung thư không còn là "án tử" tuyệt đối. Nhiều bệnh có thể điều trị khỏi hoặc kiểm soát lâu dài nếu phát hiện sớm và điều trị đúng.
Thận trọng khi dùng thuốc Đông y, thuốc bổ trợ
Với các phương pháp Đông y hoặc thuốc Nam, bác sĩ cho rằng có thể cân nhắc phối hợp nếu đảm bảo an toàn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng.
Người bệnh nên sử dụng các bài thuốc có thành phần rõ ràng, ưu tiên dược liệu thông thường. Chúng ta cũng cần tránh các sản phẩm đắt tiền, không rõ hiệu quả như sừng tê giác, mật động vật quý hiếm...
Các sản phẩm bổ trợ có thể dùng nếu giúp cải thiện tâm lý, nhưng cần cân nhắc điều kiện kinh tế và không thay thế điều trị chính thống.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
