|
|
Đại biểu Quốc hội, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Ảnh: Việt Linh. |
Trong chia sẻ mới đây, Đại biểu Quốc hội, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã chỉ ra nhiều bất cập của hệ thống y tế hiện nay, đồng thời đề xuất loạt giải pháp nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe.
Bệnh viện tư cũng quá tải
Một vấn đề được PGS Nguyễn Lân Hiếu đặc biệt quan tâm là sự chênh lệch ngày càng lớn về trình độ chuyên môn giữa các tuyến, dẫn tới tình trạng quá tải tại các bệnh viện lớn, thậm chí lan sang cả khu vực tư nhân - một tình huống chưa hề có trước đây. Trong khi đó, tỷ lệ chi trả trực tiếp bằng tiền tù túi ủa người dân cho chăm sóc sức khỏe vẫn ở mức cao và chưa có dấu hiệu giảm.
"Đơn cử việc lạm dụng chỉ định làm các xét nghiệm cận lâm sàng, chụp chiếu và cả các phẫu thuật, thủ thuật đang là nỗi lo lắng, bức xúc của người dân. Chúng ta phải có chế tài đặc biệt trong lĩnh vực tương đối chuyên sâu, phức tạp này. Theo tôi, các hội chuyên ngành cần đóng vai trò quyết định - như thông lệ trên thế giới. Các hướng dẫn chuyên khoa phải được tuân thủ chặt chẽ. Hậu kiểm và phân xử tai biến y khoa sẽ là phương tiện bảo đảm hoạt động chuyên môn đi đúng quỹ đạo", ông Hiếu nhấn mạnh.
 |
| Theo ông Hiếu, quá tải không còn là câu chuyện riêng của bệnh viện công khi nhiều cơ sở tư nhân cũng chật kín bệnh nhân. Ảnh: Việt Linh. |
Theo ông Hiếu, cải cách bảo hiểm y tế cũng được xem là giải pháp then chốt, với việc đa dạng hóa mức đóng và khuyến khích các loại hình bảo hiểm bổ sung để giảm gánh nặng chi phí cho người dân.
Bên cạnh đó, PGS Hiếu nhận định không ít cơ sở y tế đang gặp khó khăn trong quá trình triển khai cơ chế tự chủ. Nguồn lực và dịch vụ chưa được tối ưu theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm. Sự chênh lệch đáng kể về chỉ số sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu giữa các vùng miền vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến tính công bằng trong bảo vệ sức khỏe người dân.
Ông đề xuất tiếp tục duy trì và tăng tỷ lệ chi thường xuyên cho y tế tại các bệnh viện tuyến huyện, cũng như các cơ sở chuyên ngành như lao, truyền nhiễm, sức khỏe tâm thần.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa quay lại cơ chế bao cấp. Ngược lại, các bệnh viện cần được giao chỉ tiêu cụ thể (KPI) như phát triển kỹ thuật mới, giảm tỷ lệ chuyển tuyến, tăng số bác sĩ chuyên khoa, giảm biến chứng điều trị - đặc biệt là nhiễm khuẩn bệnh viện - và phải gắn với dự toán ngân sách hàng năm.
Song song, ông Hiếu cho rằng cần khuyến khích phát triển các dịch vụ theo nhu cầu nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, cải thiện thái độ phục vụ và tạo thêm nguồn lực tài chính để đầu tư trang thiết bị, nâng cao đời sống nhân viên y tế.
Thiếu hụt nhân lực y tế, nhất là tuyến cơ sở
Về phát triển kỹ thuật cao, ông Hiếu cho rằng cần quy hoạch hệ thống y tế chuyên sâu theo vùng, tránh đầu tư dàn trải. Ví dụ, không nên để mọi bệnh viện đều triển khai ghép tạng chỉ để đạt tiêu chí xếp hạng, mà nên xây dựng các trung tâm y khoa lớn theo khu vực.
Giai đoạn đầu có thể tổ chức theo 3 miền Bắc - Trung - Nam, sau đó mở rộng thành 5 vùng để tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều trị.
Đánh giá về y tế dự phòng, PGS Hiếu cho rằng lĩnh vực này vẫn chưa có nhiều đổi mới. Nhiều bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, quản lý bệnh mạn tính chưa hiệu quả, dịch bệnh còn nguy cơ lan rộng, dẫn tới quá tải bệnh viện, tăng tỷ lệ tử vong và chi phí xã hội.
Chủ trương khám sức khỏe định kỳ toàn dân được xem là bước đột phá, song ông nhấn mạnh yếu tố hiệu quả cần đặt lên hàng đầu, tránh tình trạng khám qua loa như hiện nay.
Theo đó, thiết kế chương trình cần khám theo từng nhóm đối tượng dựa trên độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và tình trạng bệnh nền, tiến tới cá thể hóa việc tầm soát. Dữ liệu khám sức khỏe cần được số hóa, lưu trữ trên hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) và hướng tới sổ khám bệnh điện tử.
Đối với người mắc bệnh mạn tính, nên giao cho cơ sở y tế địa phương quản lý và tổ chức khám toàn diện định kỳ 6 tháng/lần nhằm phát hiện sớm biến chứng hoặc bệnh lý mới. Đồng thời, mở rộng phạm vi khám định kỳ cho toàn bộ người trên 60 tuổi (nữ) và 62 tuổi (nam) theo thẻ bảo hiểm y tế.
 |
| Người dân đến thăm khám tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Ảnh: Việt Linh. |
Với nhóm lao động tự do, cần xây dựng gói khám tập trung vào các bệnh phổ biến như sỏi thận, bệnh tuyến giáp, u xơ tử cung… Những trường hợp phát hiện bệnh sẽ được chuyển tuyến phù hợp để theo dõi lâu dài, trong khi người khỏe mạnh có thể được cấp phiếu khám định kỳ mỗi năm.
Một thách thức lớn khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế tại nhiều địa phương, đặc biệt ở tuyến cơ sở, cả về số lượng lẫn chất lượng.
Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cảnh báo khi triển khai cơ chế sát hạch cấp phép hành nghề, sự chênh lệch chất lượng đào tạo giữa các trường y có thể bộc lộ rõ. Vì vậy, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm rà soát, chuẩn hóa chất lượng đào tạo và kỳ thi tốt nghiệp bác sĩ trên toàn quốc.
Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ học phí, học bổng để thu hút người học ngành y, nhất là điều dưỡng, hộ sinh và kỹ thuật viên - những vị trí đang thiếu hụt nghiêm trọng. Ông cũng đề xuất bác sĩ nội trú cần được hưởng lương và đóng bảo hiểm xã hội ngay từ khi bắt đầu đào tạo.
Đối với vùng sâu, vùng xa, cần có cơ chế đãi ngộ đặc biệt để giữ chân nhân viên y tế, tương tự như chính sách dành cho giáo viên hiện nay.
Gỡ điểm nghẽn thuốc và vật tư y tế
Liên quan đến thuốc và trang thiết bị y tế, ông Hiếu đánh giá Luật Đấu thầu 2023 đã mang lại những chuyển biến tích cực trong mua sắm tập trung và đàm phán giá. Tuy nhiên, thị trường dược phẩm và thiết bị y tế toàn cầu đang biến động mạnh do nhiều yếu tố như chiến tranh, tỷ giá, nguồn cung nguyên liệu.
Nếu cơ chế giá không đủ linh hoạt, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong duy trì nguồn cung, dẫn tới tình trạng một số gói thầu không có nhà cung cấp tham gia - điều đã xảy ra trong thực tế.
Ông đề xuất với các thuốc và vật tư đã được cấp phép, có nhiều nhà cung cấp và giá ổn định, nên cho phép bệnh viện chủ động đàm phán, ký hợp đồng hoặc tham gia cơ chế đàm phán giá tập trung. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để theo dõi, so sánh giá và quản lý việc sử dụng thuốc, vật tư giữa các cơ sở và trong khu vực ASEAN.
Ngoài ra, nước ta nên bổ sung quy định cho phép bệnh viện mua trực tiếp từ các hãng sản xuất gốc, không qua trung gian, nhằm giảm chi phí và tiếp cận nhanh hơn với các công nghệ, thuốc mới, đặc biệt là các loại thuốc hiếm như thuốc giải độc trong ngộ độc hay rắn cắn.
Theo ông, nếu các giải pháp này được triển khai hiệu quả, tình trạng thiếu thuốc, vật tư và trang thiết bị tại các cơ sở y tế công lập sẽ được cải thiện đáng kể, đồng thời giảm chi phí và thời gian cho các thủ tục đấu thầu lặp lại.
Bộ sách “Bí ẩn hướng nội” chứa đựng nhiều thông tin và kiến thức rất hữu ích giúp bạn thấu hiểu chính mình, thoát khỏi vòng luẩn quẩn tự nghi ngờ và đánh đồng bản thân với những định kiến rập khuôn của xã hội. Để từ đó bạn học cách yêu thương và trân trọng con người hướng nội của mình.
