Bộ trưởng Hải quân John Phelan đã từ chối chấp nhận việc bị sa thải cho đến khi nhận được phản hồi trực tiếp từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo Wall Street Journal, John Phelan đã ngồi ở sảnh Cánh Tây hơn một giờ đồng hồ vào tối thứ Tư, chờ xem liệu người bạn thân và cũng là hàng xóm lâu năm của mình, Tổng thống Trump, có cứu vãn chức vụ cho ông hay không. Ông đã rời đi trong sự thất vọng.
 |
| Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan phát biểu sau khi Tổng thống Donald Trump công bố "Hạm đội Vàng" của Hải quân tại Mar-a-lago, Palm Beach, Florida, Mỹ, vào ngày 22/12/ 2025. Ảnh: Reuters. |
Nguyên nhân sa thải
Các nguồn tin chính phủ cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và cấp phó Stephen Feinberg đã thuyết phục Tổng thống rằng Hải quân cần một ban lãnh đạo mới do Phelan thiếu quyết liệt trong các dự án trọng điểm, đặc biệt là dự án "Hạm đội Vàng" (Golden Fleet) và việc tăng cường phụ thuộc vào sử dụng động cơ hơi nước. Họ xác định rằng Hải quân cần một ban lãnh đạo mới.
Ông Phelan đã thực hiện một loạt cuộc gọi, bao gồm cả cuộc gọi cho trợ lý điều hành của Tổng thống, nói rằng ông cần nói chuyện với ông Trump. Sau đó, ông Phelan tiến về phía Nhà Trắng.
Theo một quan chức cấp cao trong chính quyền, ngay khi Tổng thống có thời gian rảnh vào tối thứ Tư, Phelan đã xin được giữ lại chức vụ, nhưng Tổng tư lệnh quân đội đã ủng hộ quyết định của Hegseth.
Sự việc này là một dấu hiệu cho thấy Hegseth vẫn duy trì được sự ủng hộ của ông Trump bất chấp những biến động nhân sự cấp cao gần đây tại Lầu Năm Góc.
Khi ký quyết định sa thải Phelan, Tổng thống đã đứng về phía Hegseth thay vì một người bạn cá nhân và hàng xóm, người đã gây quỹ hàng triệu USD cho chiến dịch tranh cử của mình. Các quan chức chính quyền cho biết Trump đã chỉ thị cho người đứng đầu Lầu Năm Góc xử lý việc sa thải Phelan.
Ngày 23/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra những lý giải chi tiết hơn về việc cách chức cựu Bộ trưởng Hải quân John Phelan, cho rằng nguyên nhân chính xuất phát từ các mâu thuẫn nội bộ tại Lầu Năm Góc, theo CNN.
Phản ứng từ các bên liên quan
Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nhấn mạnh rằng Phelan là “một người rất tốt” nhưng đã xảy ra xung đột với một số quan chức quốc phòng, dù không trực tiếp với Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Theo ông, những bất đồng này chủ yếu xoay quanh định hướng đóng mới và mua sắm tàu chiến - một lĩnh vực then chốt trong chiến lược hải quân Mỹ.
Ông Trump mô tả Phelan là một người quyết liệt, nhưng cũng chính phong cách này khiến ông va chạm với các nhóm lợi ích và quan điểm khác nhau bên trong Lầu Năm Góc. Tổng thống Mỹ đồng thời nhấn mạnh rằng trong môi trường quân sự, khả năng phối hợp và “hòa hợp” là yếu tố bắt buộc.
Việc phế truất này là một cú sốc đối với ông Phelan và các trợ lý cấp cao nhất của ông, những người chỉ biết về việc sa thải thông qua một bài đăng trên mạng xã hội của người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell vào thứ Tư. Trong cùng bài đăng đó, ông Parnell cho biết Hung Cao, Thứ trưởng Hải quân, sẽ đảm nhiệm chức vụ Quyền Bộ trưởng.
 |
| Thứ trưởng Hải quân Hung Cao sẽ đảm nhiệm chức vụ Quyền Bộ trưởng Hải Quân. Ảnh: The Virginian-Pilot. |
Theo các quan chức Mỹ, việc ông Hegseth liên tục thay đổi nhân sự ở một số vị trí lãnh đạo hàng đầu của Lầu Năm Góc trong những tuần gần đây đã gây ra lo ngại vào một thời điểm bấp bênh, khi Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.
Mặc dù Bộ trưởng Hải quân không nằm trong chuỗi chỉ huy tác chiến, ông Phelan đóng một vai trò quan trọng khi Bộ Quốc phòng đang đưa ra yêu cầu ngân sách lớn nhất trong lịch sử.
Một số quan chức tại Cánh Tây đang thất vọng với ông Hegseth về các vụ sa thải, đặc biệt là khi Hải quân đang thực thi lệnh phong tỏa phức tạp đối với các cảng của Iran.
Lo ngại ai là mục tiêu tiếp theo?
Sự ủng hộ của Trump đối với vụ sa thải đột ngột này khiến nhiều người đặt câu hỏi ai sẽ là mục tiêu tiếp theo của ông Hegseth. Đầu tháng này, Bộ trưởng Quốc phòng đã sa thải Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, và đã có xung đột với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll, một đồng minh thân cận của Phó Tổng thống JD Vance. Sự việc diễn ra trong bối cảnh Trump đang chứng kiến sự thay đổi nhân sự trong nội các, mất đi một bộ trưởng lao động, một bộ trưởng tư pháp và một bộ trưởng an ninh nội địa trong một thời gian ngắn.
Ông Phelan cho biết trong một tuyên bố rằng việc phục vụ với tư cách là Bộ trưởng Hải quân là "vinh dự của cuộc đời tôi". "Lãnh đạo ở cấp độ này luôn đi kèm với những thách thức. Việc ra quyết định có thể bị chậm lại bởi sự thận trọng và mâu thuẫn nội bộ. Nhưng sứ mệnh của chúng ta đòi hỏi sự rõ ràng, khẩn trương và kết quả - và tôi chưa bao giờ rời mắt khỏi điều đó”.
Việc ông Phelan thúc giục được nói chuyện trực tiếp với ông Trump trước khi chấp nhận quyết định, theo những người am hiểu vấn đề, đã chỉ ra một lý do khiến ông bị sa thải ngay từ đầu: từ chối thừa nhận chuỗi chỉ huy.
Những người này cho biết điều đó là không thể chấp nhận được đối với Tổng thống. Quan chức cấp cao của chính quyền cho biết Nhà Trắng đã xung đột với ông Phelan về nhiều vấn đề, bao gồm cả danh sách những người nhận Huân chương Danh dự mà Tổng thống mong muốn.
Trong tuyên bố cá nhân, John Phelan chia sẻ: "Lãnh đạo ở cấp độ này luôn đi kèm với những thách thức. Việc ra quyết định có thể bị chậm lại bởi sự thận trọng và mâu thuẫn nội bộ. Nhưng sứ mệnh của chúng ta đòi hỏi sự rõ ràng, khẩn trương và kết quả - và tôi chưa bao giờ rời mắt khỏi điều đó".
Theo nhiều nguồn tin, việc ông Phelan bị cách chức diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng với Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth, đặc biệt liên quan đến cải cách ngành đóng tàu và mối quan hệ gần gũi của ông với Trump.
Đáng chú ý, dù quyết định thay thế, vị Tổng thống Mỹ vẫn dành lời khen cho Phelan trên nền tảng Truth Social và để ngỏ khả năng đưa ông trở lại chính quyền trong tương lai, cho thấy đây nhiều khả năng là một sự điều chỉnh nhân sự mang tính chiến thuật hơn là rạn nứt hoàn toàn.
Trước đó, thông báo từ Lầu Năm Góc được đưa ra tối 22/4 (giờ địa phương), xác nhận ông Phelan sẽ rời nhiệm sở "ngay lập tức" mà không nêu rõ lý do cụ thể. Thời điểm công bố gây bất ngờ lớn, bởi Hải quân Mỹ đang đóng vai trò trung tâm trong việc thực thi phong tỏa các cảng Iran, khiến những bất đồng về chiến lược và năng lực hải quân càng trở nên đáng chú ý.
Tờ Wall Street Journal trước đó đã đưa tin rằng việc sa thải Phelan diễn ra sau nhiều tháng căng thẳng với ông Hegseth và ông Feinberg, bao gồm cả mối quan hệ thân thiết của ông Phelan với Tổng thống Trump. Hai lãnh đạo Lầu Năm Góc đặc biệt khó chịu khi ông Phelan trực tiếp trình bày ý tưởng về một thiết giáp hạm hiện đại với Tổng thống, bỏ qua ông Hegseth.
 |
| Bộ trưởng Hải quân John Phelan phát biểu bên cạnh Tổng thống Donald Trump đưa ra thông báo về "Hạm đội Vàng" của Hải quân, tại Mar-a-lago ở Palm Beach, Florida (Mỹ) tháng 12/2025. Ảnh: Reuters. |
Theo những người am hiểu vấn đề, ông Hegseth và ông Feinberg đã tìm cách gạt ông Phelan sang một bên trong những tháng gần đây bằng cách tước đi những quyền hạn vốn thuộc về Bộ trưởng Hải quân.
Năm ngoái, ông Feinberg đã thành lập vị trí "đặc phái viên" về mua sắm tàu ngầm, báo cáo trực tiếp cho ông ta. Các nguồn tin cho biết danh mục đầu tư đó thường thuộc về Hải quân. Ngoài ra, ông Feinberg thường không mời ông Phelan tham gia các cuộc họp thường xuyên với các giám đốc điều hành đóng tàu hàng đầu.
Khác với ông Phelan, Tổng thống Trump thường không công khai gửi lời cảm ơn tới các lãnh đạo cao cấp khác mà ông Hegseth đã sa thải, một dấu hiệu cho thấy mối quan hệ bền chặt của ông Phelan với Tổng thống.
Nhà của ông Phelan tại Florida nằm cùng con phố với câu lạc bộ Mar-a-Lago của ông Trump, nơi hai người thường xuyên dùng bữa tối. Ông Phelan đã nói với các nhà lập pháp vào năm ngoái rằng ông đã nhắn tin qua lại với Tổng thống về việc đóng tàu vào giữa đêm.
Sự kiện này khẳng định vị thế hiện tại của Pete Hegseth trong việc định hình lại cơ cấu lãnh đạo tại Lầu Năm Góc, ngay cả khi phải đối đầu với những đồng minh thân cận của Tổng thống. Tuy nhiên, việc thay đổi nhân sự liên tục trong bối cảnh cuộc chiến với Iran đang diễn ra cũng gây ra những rạn nứt và sự thất vọng nhất định trong nội bộ Cánh Tây.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
