- Tên lửa Iran đánh trúng khu công nghiệp hóa chất Israel, gây cháy lớn và cảnh báo rò rỉ độc hại.
- Israel không kích Tehran, thả hơn 120 vũ khí vào các cơ sở nghiên cứu và sản xuất quân sự Iran.
- Iran tuyên bố sẵn sàng tấn công tàu sân bay Mỹ và kiểm soát vùng biển chiến lược gần Hormuz.
- Giao tranh leo thang, hạ tầng điện, công nghiệp bị đánh phá, nguy cơ lan rộng và thiệt hại gia tăng.
Mỹ tính đột kích hạt nhân Iran, thu giữ uranium
Theo The Wall Street Journal, Nhà Trắng đang cân nhắc một chiến dịch đột kích nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran để thu giữ khoảng 450 kg uranium đã làm giàu.
Dù chưa đưa ra quyết định cuối cùng, ông Trump được cho là “vẫn để ngỏ” phương án này, bất chấp những rủi ro đáng kể đối với binh sĩ Mỹ.
 |
| Bài đăng trên mạng xã hội Truth Social của ông Trump. |
Bên cạnh đó, ông Trump tuyên bố quân đội nước này đã “xóa sổ nhiều mục tiêu quan trọng” tại Iran, gọi đây là “một ngày lớn” trong chiến dịch quân sự.
Trong bài đăng trên Truth Social, ông ca ngợi quân đội Mỹ là “lực lượng tinh nhuệ và sát thương nhất thế giới”.
Trước đó, trên chuyên cơ Không lực Một, ông cho biết Washington vẫn đang đàm phán với Tehran “cả trực tiếp lẫn gián tiếp” và tiến trình đang diễn ra “rất thuận lợi”, đồng thời bày tỏ “khá chắc chắn” về khả năng đạt được thỏa thuận, dù không loại trừ kịch bản thất bại.
Iran dọa đánh vào nhà riêng quan chức Mỹ, Israel
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào nơi ở của quan chức Mỹ và Israel, theo Sky News.
Phát ngôn viên IRGC, Trung tá Ebrahim Zolfaghari, cho biết các quan chức Mỹ tại khu vực, cùng với quan chức Israel, từ nay sẽ bị coi là “mục tiêu hợp pháp” như một hành động đáp trả các “hành vi thù địch” của Washington và Tel Aviv.
Ông nhấn mạnh, trước những gì Iran mô tả là “các hành động ác ý và mang tính khủng bố” của Mỹ và Israel. bao gồm việc tấn công vào khu dân cư tại nhiều thành phố của Iran, lực lượng vũ trang nước này sẽ nhắm vào nơi ở của các chỉ huy và quan chức chính trị Mỹ cũng như Israel tại khu vực và các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.
Trong những tuần gần đây, Mỹ và Israel bị cáo buộc đã tiến hành các đợt không kích nhằm vào khu dân cư tại nhiều đô thị của Iran.
Trước đó, lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng tại khu phức hợp ở Tehran ngay trong ngày đầu xung đột, trong một chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel.
Iran tung ảnh “Mắt thần” Mỹ bị thiêu rụi hoàn toàn
Truyền thông Iran công bố loạt ảnh vệ tinh được cho là ghi lại một máy bay cảnh báo sớm AWACS E-3 Sentry của Mỹ bị phá hủy nặng tại căn cứ ở Saudi Arabia sau cuộc tấn công do Tehran thực hiện.
Theo những hình ảnh được đăng tải cuối tuần, chiếc E-3 Sentry xuất hiện trên đường lăn tại căn cứ không quân Prince Sultan trước và sau thời điểm bị tấn công, với dấu hiệu hư hại nghiêm trọng, không thể phục hồi.
 |
| Máy bay “Mắt thần” của Mỹ bị phá hủy sau đòn không kích của Iran. Ảnh: Facebook |
Những dữ liệu này được cho là trùng khớp với các hình ảnh chụp từ mặt đất lan truyền trước đó trên mạng xã hội, cho thấy phần đuôi mang vòm radar đặc trưng bị phá hủy, thân máy bay cháy đen, xung quanh là nhiều mảnh vỡ và dấu vết bọt chữa cháy.
Đặc nhiệm Mỹ áp sát Trung Đông
Lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã được điều tới Trung Đông trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc các bước đi tiếp theo trong cuộc chiến với Iran.
Theo hai quan chức quân sự Mỹ, vài trăm lính đặc nhiệm, bao gồm lực lượng Rangers của Lục quân và SEAL của Hải quân, đã có mặt tại khu vực, gia nhập cùng hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù.
Các đơn vị này hiện chưa được giao nhiệm vụ cụ thể nhưng có thể được triển khai để bảo vệ eo biển Hormuz, tham gia chiến dịch kiểm soát đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, hoặc thực hiện nhiệm vụ liên quan đến kho uranium làm giàu cao tại cơ sở hạt nhân Isfahan.
 |
| Lính thủy đánh bộ Mỹ huấn luyện tại Okinawa (Nhật Bản) năm 2025. Ảnh: NYT. |
Hiện có hơn 50.000 binh sĩ Mỹ tại Trung Đông, tăng khoảng 10.000 so với mức thông thường, trong khi ông Trump cân nhắc mở rộng chiến dịch. Ngoài lực lượng đặc nhiệm, Mỹ đã điều thêm khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ, 2.500 thủy thủ và 2.000 lính dù từ Sư đoàn Dù 82 tới khu vực, sẵn sàng cho các phương án tác chiến.
Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu, hiện gần như bị phong tỏa do các cuộc tấn công của Iran nhằm đáp trả Mỹ và Israel. Giới chức Mỹ cho biết Washington đang xem xét các phương án nhằm mở lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự cảnh báo quy mô lực lượng hiện tại là chưa đủ cho một chiến dịch trên bộ quy mô lớn. Với diện tích rộng và dân số khoảng 93 triệu người, Iran được đánh giá là mục tiêu vượt quá khả năng kiểm soát của lực lượng khoảng 50.000 quân, nếu xảy ra kịch bản tấn công và chiếm đóng.
Ông Trump “chắc kèo” đạt thỏa thuận với Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông “khá chắc chắn” về khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran, khi các cuộc đàm phán trực tiếp và gián tiếp giữa hai bên đang diễn ra “cực kỳ thuận lợi”.
Thương lượng tốt đẹp
Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump nói Washington đã có “những cuộc thương lượng rất tốt” trong ngày, đồng thời khẳng định Tehran đang nhượng bộ nhiều vấn đề mà “lẽ ra phải làm từ lâu”.
Ông tiết lộ Mỹ vẫn đang duy trì các kênh tiếp xúc thông qua đặc phái viên, song song với các hoạt động quân sự nhằm vào Iran, gọi đây là “một ngày lớn”.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters |
Iran đồng ý cho 20 tàu chở dầu đi qua Hormuz
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng tuyên bố Iran đã đồng ý cho phép tới 20 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz như một “dấu hiệu tôn trọng” đối với Washington. Tuy vậy, ông thừa nhận tiến trình đàm phán vẫn tiềm ẩn bất định: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ đạt được thỏa thuận, gần như chắc chắn. Nhưng cũng có khả năng là không”.
Iran đã "thay đổi chế độ"
Ông Trump tiếp tục nhấn mạnh quan điểm rằng Iran đã trải qua “thay đổi chế độ trên thực tế”, khi nhiều lãnh đạo cấp cao bị loại bỏ trong xung đột, và Mỹ hiện đang đối mặt với “một nhóm hoàn toàn khác”.
Triển khai bộ binh
Về khả năng triển khai bộ binh, ông cho biết Mỹ có “nhiều phương án thay thế”, đồng thời khẳng định chiến dịch nhằm vào Iran đang “đi trước tiến độ vài tuần”. Khi được hỏi về tình trạng của Mojtaba Khamenei, ông nói “có thể vẫn còn sống” nhưng nhiều khả năng “bị thương nặng”.
Iran phải từ bỏ tham vọng hạt nhân
Tổng thống Mỹ cũng cảnh báo Iran sẽ phải từ bỏ tham vọng hạt nhân, nếu không “sẽ không còn là một quốc gia”. Ông nhấn mạnh Washington có thể nhanh chóng vô hiệu hóa bất kỳ nỗ lực nào của Tehran nhằm áp phí qua lại tại eo biển Hormuz.
Ngoài ra, ông Trump cho biết các đồng minh khu vực như Saudi Arabia, Qatar, UAE và Bahrain đang gia tăng phản ứng trước Iran, đồng thời khẳng định Mỹ duy trì liên lạc chặt chẽ với các nước này.
Ông Trump: Iran đã "thay đổi chế độ"
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Iran đã “thay đổi chế độ” trên thực tế, sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng trong những ngày đầu của cuộc chiến.
Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Trump nói: “Những người mà chúng tôi đang đối mặt giờ là một nhóm hoàn toàn khác… họ rất chuyên nghiệp”.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump nói chuyện với báo giới tại chuyên cơ Không lực Một trên đường đến Căn cứ Liên hợp Andrews, Maryland (Mỹ) ngày 29/3. Ảnh: Reuters. |
Ông cũng lặp lại tuyên bố gây tranh cãi rằng con trai ông Khamenei, Mojtaba Khamenei - người kế nhiệm vị trí lãnh tụ tối cao - có thể đã thiệt mạng hoặc bị thương nặng.
“Người con trai đó đã chết, hoặc đang trong tình trạng cực kỳ nghiêm trọng. Chúng tôi không còn nghe thấy gì từ ông ta. Ông ta đã biến mất”, ông Trump nói.
Ông Trump muốn "thâu tóm" dầu mỏ Iran, để ngỏ khả năng chiếm đảo Kharg
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, ông Trump thẳng thắn bày tỏ ý định "thâu tóm dầu mỏ" tại Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ không ngần ngại so sánh chiến lược này với cách tiếp cận của Washington tại Venezuela - nơi ông khẳng định Mỹ sẽ kiểm soát ngành công nghiệp dầu khí "vô thời hạn" sau biến cố liên quan đến Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng 1.
"Thú thật, ưu tiên hàng đầu của tôi là chiếm lấy dầu mỏ tại Iran. Một số kẻ ngốc tại Mỹ cứ thắc mắc tại sao tôi lại làm vậy, nhưng họ thực sự chẳng hiểu gì cả", ông Trump phát biểu.
“Có thể chúng ta sẽ lấy Đảo Kharg, có thể chúng ta sẽ không. Chúng tôi có rất nhiều lựa chọn", ông Trump nói với FT. "Điều đó cũng có nghĩa là chúng tôi phải ở đó một thời gian".
Khi được hỏi về tình trạng phòng thủ của Iran trên đảo Kharg, ông nói: “Tôi không nghĩ họ có bất kỳ biện pháp phòng thủ nào. Chúng tôi có thể lấy nó rất dễ dàng”.
Pakistan sẵn sàng làm “cầu nối” Mỹ - Iran
Pakistan tuyên bố sẵn sàng đăng cai và làm trung gian cho các cuộc đàm phán Mỹ - Iran “trong những ngày tới”, sau vòng tham vấn 4 nước tại Islamabad với sự tham gia của ngoại trưởng Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập nhằm thúc đẩy hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông.
Theo hai quan chức cấp cao Mỹ, Washington đang xúc tiến tổ chức một cuộc gặp tại Pakistan để tìm giải pháp chấm dứt xung đột với Iran.
 |
| Họp ngoại trưởng 4 nước Ai Cập, Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giảm leo thang xung đột Trung Đông. Ảnh: Reuters. |
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar khẳng định Islamabad “sẵn sàng và vinh dự” tổ chức các cuộc đối thoại thực chất, hướng tới một giải pháp toàn diện và bền vững. Ông cho biết cả Mỹ và Iran đều bày tỏ sự ủng hộ, trong khi các ngoại trưởng tham dự cuộc họp 4 bên cũng nhất trí hậu thuẫn sáng kiến này.
Pakistan đồng thời nhận được sự ủng hộ từ Trung Quốc và Liên Hợp Quốc cho vai trò trung gian trong nỗ lực thúc đẩy đàm phán.
Lãnh tụ Tối cao Iran gửi thư viết tay cảm ơn Iraq
Tân Lãnh tụ Tối cao Iran, Mojtaba Khamenei, đã gửi lời cảm ơn tới người dân Iraq vì sự ủng hộ trong cuộc chiến chống lại Mỹ và Israel.
Trong một thông điệp bằng văn bản, ông Khamenei “bày tỏ sự trân trọng đối với giới chức tôn giáo tối cao tại Iraq và người dân nước này vì lập trường rõ ràng phản đối hành động gây hấn nhằm vào Iran, cũng như sự ủng hộ dành cho đất nước chúng tôi”, hãng tin ISNA dẫn lời.
 |
| Lãnh tụ Tối cao Iran, Mojtaba Khamenei. Ảnh: Reuters. |
Thông điệp được cho là nhắm tới Đại giáo chủ Ali al-Sistani, một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong Hồi giáo dòng Shiite.
Việc ông Khamenei chưa xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức đã làm dấy lên nhiều đồn đoán về tình trạng sức khỏe và nơi ở. Tuy nhiên, truyền hình nhà nước Iran cùng một số quan chức cho biết ông đang hồi phục sau khi bị thương trong một cuộc không kích.
Nhà máy nước nặng Iran “tê liệt” sau đòn tấn công
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết nhà máy sản xuất nước nặng của Iran tại Khondab hiện “không còn hoạt động”.
Trước đó, Tehran thông báo cơ sở này đã bị tấn công vào ngày 27/3, trong khi Israel nhận trách nhiệm về vụ việc.
Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc xác nhận mức độ thiệt hại “nghiêm trọng” dựa trên “phân tích độc lập hình ảnh vệ tinh và hiểu biết về cơ sở”. Trong một bài đăng trên nền tảng X, IAEA cho biết nhà máy này không chứa vật liệu hạt nhân thuộc diện khai báo.
Khác với nước thông thường (H2O), nước nặng có công thức D2O và thường được sử dụng làm chất điều tiết trong các lò phản ứng hạt nhân.
Iran dọa tấn công trực diện tàu sân bay Mỹ để "đòi nợ máu"
Tư lệnh Hải quân Iran tuyên bố nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã lọt vào tầm ngắm và Tehran sẵn sàng khai hỏa để buộc hạm đội Mỹ phải rút xa khỏi biên giới.
Ngày 29/3, Đô đốc Shahram Irani, Tư lệnh Hải quân Iran, đưa ra cảnh báo đanh thép rằng hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln sẽ trở thành mục tiêu tấn công trọng điểm nếu tiến vào phạm vi hỏa lực của nước này.
"Ngay khi nhóm tác chiến tàu sân bay này lọt vào tầm bắn, chúng tôi sẽ phóng loạt tên lửa đa loại để trả thù cho các binh sĩ trên tàu khu trục Dena", ông Irani khẳng định trên đài truyền hình quốc gia, nhắc lại sự cố tàu Dena bị phía Mỹ đánh chìm vào đầu tháng 3.
 |
| Tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ. Ảnh: Hải quân Mỹ. |
Theo Đô đốc Irani, áp lực từ các đòn tập kích tên lửa trước đó của Iran đã phát huy tác dụng thực tế, buộc hạm đội Mỹ phải duy trì khoảng cách an toàn lên tới hàng trăm kilomet ngoài khơi vùng đặc quyền kinh tế của Iran.
Tehran khẳng định đang thiết lập mạng lưới giám sát 24/7 đối với mọi biến động của tàu USS Abraham Lincoln, từ vị trí di chuyển đến các hoạt động hậu cần tại các quốc gia láng giềng.
"Phía Đông eo biển Hormuz và biển Oman – cửa ngõ chiến lược vào vịnh Ba Tư – hiện nằm trọn trong tầm kiểm soát của Hải quân Iran. Chúng tôi chỉ đang chờ thời cơ để thực hiện đòn đáp trả", Đô đốc Irani nhấn mạnh.
Lãnh đạo Hải quân Iran cũng xoáy sâu vào sự im lặng từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Ông cho rằng việc Washington không công bố chi tiết về các tổn thất của hạm đội tại Trung Đông thời gian qua là minh chứng cho thấy mức độ thiệt hại thực sự đang bị che giấu nhằm tránh gây rúng động dư luận.
Israel trút 120 đơn vị vũ khí xuống Tehran
Quân đội Israel tuyên bố đã thả hơn 120 đơn vị vũ khí xuống các cơ sở phục vụ nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí tại Tehran trong ngày 29/3.
Theo phía Israel, các mục tiêu bị tấn công bao gồm một cơ sở phát triển tên lửa đạn đạo; một tổ hợp do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành, chuyên nghiên cứu và phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo cùng nhiều loại bệ phóng vệ tinh; và một địa điểm nghiên cứu, phát triển, sản xuất vũ khí của quân đội Iran.
Tên lửa Iran dội trúng khu nhà máy hóa chất Israel
Hệ thống phòng không đã được kích hoạt tại Tehran vào tối 29/3, sau khi nhiều nhân chứng ghi nhận các đợt không kích dữ dội nhằm vào thủ đô Iran.
Theo truyền thông nhà nước dẫn lời Bộ Năng lượng Iran, điện đã bị cắt tại tỉnh Tehran và tỉnh Province sau các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng điện lực. Tuy nhiên, Thứ trưởng Năng lượng sau đó cho biết tình trạng mất điện tại khu vực phía Đông Tehran đã được khắc phục, theo hãng tin Mehr.
Trước đó, Iran đã cảnh báo nguy cơ leo thang căng thẳng sau khi các cuộc không kích của Israel nhắm vào nhiều trường đại học, trong đó có những cơ sở mà Israel cáo buộc liên quan đến nghiên cứu và phát triển hạt nhân.
Theo cơ quan chức năng, 34 đội chữa cháy đã được huy động để dập lửa tại hiện trường. Các đoạn video và hình ảnh lan truyền cho thấy ngọn lửa bốc cao dữ dội, kèm theo những cột khói đen dày đặc bao trùm khu phức hợp Neot Hovav - nơi tập trung hơn 30 nhà máy thuộc nhiều doanh nghiệp khác nhau.
Cùng ngày, hàng loạt còi báo động đã vang lên trên khắp Israel, cảnh báo các đợt tấn công đang được phóng đi từ Iran.
Lực lượng cứu hỏa và cứu nạn Israel cho biết ưu tiên hàng đầu hiện nay là “ngăn chặn nguy cơ nổ hoặc rò rỉ hóa chất”, đồng thời cảnh báo người dân không tiếp cận khu vực do “sự hiện diện của các vật liệu nguy hiểm”.
  |
| Lực lượng cứu hỏa nỗ lực dập tắt đám cháy từ khu phức hợp Neot Hovav với hơn 30 nhà máy tại. Ảnh: Sở Cứu hỏa và Cứu hộ Israel. |
Nhà chức trách khuyến cáo cư dân sinh sống gần hiện trường “ở yên trong nhà, đóng kín cửa sổ và hệ thống thông gió, tuân thủ nghiêm các hướng dẫn của lực lượng an ninh và cứu hộ”.
Theo thông tin ban đầu, sự cố hiện vẫn “giới hạn trong phạm vi khu công nghiệp” và không gây nguy hiểm cho cộng đồng nếu người dân ở cách hiện trường trên 800 m.
Theo trang tin Ynet, 4 người bị thương nhẹ do mảnh vỡ rơi xuống và 9 người khác đang được điều trị vì chứng lo âu.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
