‘Ốc đảo yên bình’ vùng Vịnh vỡ mộng

Khói bốc lên tại Doha, Qatar ngày 1/3. Ảnh: Reuters.

Thành phố Dubai xa hoa từ lâu đã là khu vực an toàn nhất Trung Đông, cung cấp lối sống xa hoa cho các doanh nhân Iran, người nổi tiếng Mỹ và tài phiệt Nga, theo New York Times.

Danh tiếng gây dựng suốt bao năm đã sứt mẻ vào cuối tuần qua, khi Iran đáp trả chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel bằng cách phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái vào các quốc gia vùng Vịnh. Nơi đây cũng đặt một số căn cứ quân sự của Mỹ.

Tổng cộng, ít nhất 4 người đã thiệt mạng và hơn 100 người khác bị thương tại UAE, Kuwait, Qatar, Bahrain và Oman.

Nhiều diễn biến gây sốc nhất diễn ra ở Dubai, thành phố lớn nhất của UAE, đồng thời là thủ phủ kinh doanh và du lịch của Trung Đông. Các khách sạn 5 sao bốc cháy, các vụ nổ làm vỡ cửa kính tòa nhà chung cư và sân bay quốc tế nhộn nhịp phải đình chỉ hoạt động.

Những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội cùng lao động nhập cư hoảng sợ đã chia sẻ video về những vật thể bốc cháy giữa bầu trời đêm, xẹt qua các tòa nhà chọc trời mang tính biểu tượng của thành phố.

“Tôi chẳng bao giờ ngờ rằng mình lại nghe thấy tiếng tên lửa bay vèo qua đầu ở một thành phố như Dubai”, chuyên gia tư vấn Elizabeth Rayment cho biết. Cô đang ngồi trong xe trên hòn đảo hình cây cọ Palm Jumeirah nổi tiếng của Dubai khi mảnh vỡ rơi xuống gần đó.

Rayment cho biết khi nghe thấy tiếng tên lửa đang bay tới, một số người hoảng loạn và cố gắng chạy khỏi Palm Jumeirah. "Khoảnh khắc đó khiến tôi nhận ra cuộc sống thường nhật mong manh đến mức nào. Ngay cả những nơi ổn định nhất cũng có thể nhanh chóng bất ổn ra sao", cô chia sẻ.

“Trâu bò đánh nhau ruồi muỗi chết”

Ngày 1/3, Bộ Quốc phòng UAE cho biết hơn 540 máy bay không người lái, 165 tên lửa đạn đạo và hai tên lửa hành trình đã nhắm mục tiêu vào UAE. Hầu hết phương tiện bị đánh chặn, nhưng 21 máy bay không người lái đã tấn công các mục tiêu dân sự.

Trong vài tuần qua, các chính phủ vùng Vịnh công khai tìm cách ngăn chặn cuộc chiến giữa Mỹ và Iran, lo ngại hậu quả sẽ lan sang chính đất nước họ. Mô hình kinh tế của các nước vùng Vịnh phụ thuộc vào sự ổn định khu vực và khả năng cung cấp dịch vụ ở Trung Đông cho giới đầu tư và khách du lịch.

Hình ảnh vệ tinh của cảng Jebel Ali, sau khi một trong các bến tàu bốc cháy do mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn tại Dubai, UAE hôm 1/3. Ảnh: Planet Labs PBC.

Thị trường chứng khoán tại Saudi Arabia, Oman và Bahrain giảm điểm vào ngày 1/3, trong khi Kuwait tạm ngừng giao dịch, phản ánh sự bất ổn các doanh nghiệp địa phương đang đối mặt. Không phận trên phần lớn khu vực bị đóng cửa, khiến du khách bị mắc kẹt và nhiều chuyến bay ngừng hoạt động.

Đặc biệt, Dubai từ lâu đã vun đắp mối quan hệ mật thiết với Iran, một phần nhằm duy trì vị thế là nơi trú ẩn an toàn. UAE là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Iran.

“Họ không coi trọng điều gì hơn cảm giác an toàn, và họ tự hào về khả năng xoay xở chính trị và thận trọng để luôn được lòng các bên”, Cinzia Bianco - nghiên cứu sinh tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu - chia sẻ.

Cuối cùng, không một quốc gia vùng Vịnh nào được yên. Ngay cả Oman - trung gian đàm phán giữa Iran và Mỹ - cũng tuyên bố đã bị tấn công.

Lao động nước ngoài, chiếm tỷ lệ lớn trong dân số các nước vùng Vịnh, dường như là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Ba người thiệt mạng ở UAE là công dân Pakistan, Nepal và Bangladesh. Những người bị thương gồm công dân UAE, Ai Cập, Philippines, Pakistan, Iran và Ấn Độ.

Tại Kuwait, hệ thống phòng không ứng phó với 97 tên lửa đạn đạo và 283 máy bay không người lái. Một người đã thiệt mạng và hơn 30 người bị thương, tất cả đều là công dân nước ngoài.

Theo Bộ Nội vụ Qatar, ít nhất 16 người đã bị thương tại nước này, Qatar là nơi đặt một căn cứ không quân lớn của Mỹ.

Tại Bahrain - nơi có căn cứ hải quân của Mỹ, chính phủ cho biết "một số tòa nhà dân cư" ở thủ đô Manama cùng khách sạn Crowne Plaza trở thành mục tiêu tấn công.

Nhiều vụ tấn công đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm sân bay, khách sạn và các tòa nhà dân cư.

Trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Iran bắt đầu "bằng đợt tấn công các căn cứ quân sự của kẻ thù trong khu vực" nhưng binh lính Mỹ sau đó "chạy trốn đến các khách sạn". “Chúng tôi nỗ lực chỉ nhắm mục tiêu vào các nhân viên quân sự và cơ sở hỗ trợ họ trong hoạt động chống Iran”, ông Araghchi nói.

David - cư dân sống gần khách sạn Fairmont trên đảo nhân tạo Palm Jumeirah của Dubai - đang đứng gần cửa sổ khi một vật thể rơi xuống gần khách sạn hôm 28/2. Kính bị vỡ khiến David bị thương nhẹ, sốc và “chấn động tâm lý sâu sắc”.

“Sống ở Palm Jumeirah, một trong những khu vực an toàn nhất thế giới, tôi chưa từng ngờ tới chuyện này”, David cho biết.

Các nước vùng Vịnh tiến thoái lưỡng nan

Bất chấp cú sốc, nhiều người ở Dubai tìm cách duy trì cuộc sống thường nhật. Tối 28/2, người đứng đầu Dubai Sheikh Mohammed bin Rashid tham dự một cuộc đua ngựa. Tới ngày 1/3, ngay cả khi tiếng nổ vẫn vang vọng khắp nơi, nhiều người tắm nắng trên bãi biển và du khách chụp ảnh bên cạnh Burj al-Arab - một khách sạn hình cánh buồm có mặt tiền bị bốc cháy do mảnh vỡ rơi trúng.

“Tôi hoàn toàn không lo lắng, hệ thống phòng thủ của chúng tôi rất tuyệt vời”, một phụ nữ tên Maha Gharib nói.

Hàng không Trung Đông hỗn loạn vì xung đột Mỹ - Israel - Iran. Ảnh: Reuters.

Bader Al-Saif - phó giáo sư tại Đại học Kuwait - cho biết mặc dù các đợt tấn công làm lung lay hình ảnh “thành trì ổn định cuối cùng ở Trung Đông” của vùng Vịnh, danh tiếng này không hoàn toàn sụp đổ.

“Sau hai ngày chiến sự, các quốc gia vùng Vịnh đã có thể tự vệ, trong khi thiệt hại cũng như thương vong ở mức cực kỳ thấp”, ông nói.

Tuy nhiên, cuộc chiến đẩy các nhà lãnh đạo vùng Vịnh vào thế khó xử giữa Mỹ - nước bảo đảm an ninh chính - và Iran. Mặc dù hầu hết chính phủ vùng Vịnh đều cảnh giác với Iran, tất cả đều đã cố gắng giảm leo thang căng thẳng và tham gia vào các hoạt động ngoại giao trong những năm gần đây.

Yasmine Farouk - Giám đốc dự án vùng Vịnh và bán đảo Arab của International Crisis Group - cho biết các chính phủ vùng Vịnh đang thận trọng về tương lai. "Các nước vùng Vịnh không thể biết liệu đảm bảo an ninh của Mỹ sẽ còn hiệu lực đến mức nào trong giai đoạn tiếp theo khi Mỹ rút quân, khiến họ dễ bị tổn thương trước một Iran ngay sát biên giới", bà nói.