'Lưới lửa' Iran: Sức mạnh bất đối xứng thách thức Mỹ và Israel

Mỹ tấn công Iran vào sáng thứ bảy 28/2 - ngày đầu tiên trong tuần ở Iran - khi hàng triệu người đang đi làm và đi học. Hàng trăm dân thường thiệt mạng, trong đó có học sinh tại một trường nữ sinh.

Iran đã đáp trả bằng một làn sóng tấn công chưa từng có trên khắp Trung Đông, nhằm vào một số quốc gia lân cận có căn cứ quân sự của Mỹ, cũng như Israel. Do không phận trên các trung tâm giao thông quan trọng ở Trung Đông bị đóng cửa, các chuyến bay bị hủy gây gián đoạn giao thông trên toàn thế giới.

Theo tờ First Post, phản ứng nhanh chóng của Iran sau vụ tấn công hôm 28/2 gây bất ngờ.

“Tôi dự đoán họ sẽ đáp trả nhưng không ngờ lại mạnh mẽ đến vậy vào thời điểm này. Rõ ràng họ đã chuẩn bị. Họ đã sẵn sàng”, Cedric Leighton - đại tá về hưu của Không quân Mỹ - chia sẻ với CNN.

Tuy nhiên, không rõ Iran có thể tiếp tục chiến đấu được bao lâu khi Mỹ sở hữu lực lượng quân sự lớn nhất, cùng với sự hậu thuẫn của Israel.

"Ốc đảo yên bình" không còn bình yên

Các vụ nổ được ghi nhận ở UAE, Jordan, Qatar và Bahrain, cũng như Saudi Arabia, theo CNN.

Cư dân địa phương bàng hoàng chứng kiến tên lửa Iran bắn trúng khách sạn năm sao ở khu Palm Jumeirah sang trọng của Dubai. Các video trên mạng xã hội cho thấy lửa bùng phát gần lối vào khách sạn, khiến bốn người bị thương.

Sau đó, giới chức Dubai cho biết mảnh vỡ từ một máy bay không người lái bị chặn đã gây hỏa hoạn tại khách sạn sang trọng nổi tiếng Burj Al Arab và sân bay quốc tế Dubai. Trong một bài đăng trên X, sân bay Abu Dhabi cho biết một sự cố tại sân bay quốc tế Zayed khiến một người thiệt mạng và 7 người bị thương. Sau đó, họ xóa bài đăng này.

“Các đội phòng vệ dân sự đã phản ứng ngay lập tức và kiểm soát được sự cố. Không có trường hợp thương vong nào”, văn phòng truyền thông Dubai viết trên tài khoản X, cho biết thêm một phần Sân bay quốc tế Dubai “bị hư hại nhẹ trong một sự cố”, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Một cư dân Dubai cho biết "mọi người rất sợ hãi" khi tình hình tiếp tục xấu đi.

“Khắp thành phố chứng kiến các vụ đánh chặn tên lửa. Tôi đang chuẩn bị hành lý phòng trường hợp xấu nhất. Chúng tôi không thể rời đi, vì không phận đã bị đóng cửa. Điều tất cả chúng tôi lo sợ đã xảy ra rồi", người này nói.

Một tòa nhà cháy vì tên lửa Iran tại Manama, Bahrain hôm 28/2. Ảnh: Reuters.

Tại các khu vực khác thuộc vùng Vịnh - vốn được coi là ốc đảo yên bình ở Trung Đông, những cảnh tượng tương tự cũng diễn ra.

Tại Bahrain, máy bay không người lái của Iran lao vào một tòa nhà cao tầng, phát nổ và nhấn chìm tòa nhà trong biển lửa. Trước đó, Cơ quan an ninh quốc gia Bahrain cũng trúng tên lửa Iran. Các video lan truyền trên mạng xã hội cũng cho thấy một tên lửa đã bắn trúng căn cứ hải quân của Mỹ ở Bahrain.

Ở Kuwait, một máy bay không người lái rơi xuống sân bay chính của nước này, khiến một số nhân viên bị thương và gây hư hại cơ sở vật chất.

Với người dân ở Trung Đông, cuộc chiến leo thang gây lo lắng và bất an. Hàng dài xe cộ xếp hàng ở các trạm xăng của Lebanon. Hàng loạt chuyến bay thương mại ở sân bay Beirut bị hủy, trong khi các cửa hàng tạp hóa chật kín người dân tích trữ mặt hàng thiết yếu. Ký ức về cuộc chiến năm 2024 với Israel vẫn còn nguyên trong tâm trí họ.

Mọi sự chú ý đổ dồn vào Hezbollah, nhóm trước đó tuyên bố việc ám sát Lãnh đạo tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, là lằn ranh đỏ. Một tuyên bố chiều 28/2 không đề cập rõ Hezbollah có hỗ trợ Iran không, thay vào đó lên án Mỹ và Israel vi phạm hiến chương Liên Hợp Quốc.

Nhiều người Lebanon lo sợ Hezbollah can thiệp vào xung đột, vì e ngại phản ứng từ Israel. Tel Aviv tuyên bố sẽ phát động tấn công quy mô lớn chống Lebanon nếu Hezbollah tham gia.

Phần còn lại của Trung Đông cũng bị ảnh hưởng khi Israel đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran đang bay tới trên không phận các quốc gia khác. Tại Jordan, lửa bùng lên ở thành phố Irbid phía bắc khi mảnh vỡ tên lửa rơi từ trên trời xuống và bốc cháy.

Các quốc gia Arab trong khu vực đã lên án đòn trả đũa của Iran. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết "chúng tôi không có ý định tấn công họ, nhưng chúng tôi tấn công các căn cứ của Mỹ để tự vệ".

Tấn công các quốc gia vùng Vịnh là ranh giới với Iran trong các đợt xung đột trước đây.

Sức mạnh của Iran

Theo đánh giá của Global Power, Iran sở hữu lực lượng quân sự hùng mạnh, đứng thứ 16 trong danh sách 20 cường quốc quân sự toàn cầu. Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (ISIS) lưu ý lực lượng vũ trang Iran thuộc hàng lớn nhất Tây Á, với ít nhất 580.000 quân nhân tại ngũ và 200.000 quân nhân dự bị được huấn luyện bài bản, chia giữa quân đội chính quy và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Đồng thời, Iran chỉ huy Basij, lực lượng dân quân bán quân sự tình nguyện. Giới phân tích cho rằng số lượng tình nguyện viên Basji có thể lên tới hàng triệu người.

IRGC cũng điều hành Lực lượng Quds, một đơn vị tinh nhuệ chịu trách nhiệm trang bị vũ khí, huấn luyện và hỗ trợ mạng lưới lực lượng dân quân ủy nhiệm trên khắp Tây Á, được gọi là “trục kháng chiến”. Trục kháng chiến gồm Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen, các nhóm dân quân ở Syria và Iraq, cũng như Hamas và Palestinian Islamic Jihad ở Gaza.

Iran sở hữu 1.713 xe tăng, gồm các loại T-72, xe tăng Zulfiqar nội địa và các mẫu xe đời cũ do Mỹ sản xuất. Quân đội cũng vận hành hàng trăm xe chiến đấu bộ binh và xe bọc thép chở quân, cùng với gần 7.000 hệ thống pháo binh, từ pháo kéo đến hệ thống phóng rocket đa nòng.

Theo giới phân tích, lực lượng mặt đất của Iran phù hợp với phòng thủ lãnh thổ và chiến tranh tiêu hao kéo dài hơn là chiến dịch tấn công chớp nhoáng.

Iran trưng bày máy bay không người lái trong một buổi lễ biên chế. Ảnh: Reuters.

Ngoài nhân lực, Iran còn sở hữu kho vũ khí khổng lồ gồm máy bay, tên lửa tầm xa, máy bay không người lái và hệ thống phòng không. Trên thực tế, Tehran có một trong những kho tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái lớn nhất ở Tây Á. Theo tờ Anadolu Agency, tên lửa và hệ thống không người lái tạo thành xương sống trong học thuyết phòng thủ của Iran.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định Iran nắm trong tay kho vũ khí tên lửa lớn nhất và đa dạng nhất Trung Đông, với hàng nghìn tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình có tầm bắn từ vài trăm km đến 2.000-2.500 km. Theo tổ chức này, một số hệ thống có khả năng vươn tới Israel và Đông Nam châu Âu.

Iran cũng đầu tư mạnh vào máy bay chiến đấu không người lái, đặc biệt là các dòng Shahed và Mohajer.

Tehran xây dựng hạm đội lớn có khả năng làm gián đoạn giao thông hàng hải và nguồn cung năng lượng toàn cầu đi qua Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Thay vì dựa vào các tàu chiến lớn, Hải quân Iran vận hành hơn 100 tàu tấn công nhanh cỡ nhỏ có tên lửa chống hạm, được thiết kế để tấn công dồn dập các tàu lớn hơn.

Theo ước tính của Global Firepower, hải quân Iran sở hữu 109 khí tài, gồm 25 tàu ngầm, 21 tàu tuần tra, 7 tàu khu trục, 3 tàu hộ vệ và 1 tàu rà phá thủy lôi.

Không quân là điểm yếu của Iran. IISS cho biết mặc dù có khoảng 37.000 nhân lực, quốc gia này chỉ vận hành khoảng 250 máy bay chiến đấu. Lệnh trừng phạt khiến việc bảo trì và hiện đại hóa không quân ngày càng khó khăn.

Trong khi đó, Iran tái cấu trúc hệ thống phòng không với hệ thống S-400, Bavar-373, Khordad-15, 9-Dey, mạng lưới radar Rezonans-NE và Ghadir,… Mặc dù có những phương tiện hoạt động độc lập mạnh mẽ, mạng lưới phòng không của Iran khó đồng bộ và chỉ huy thống nhất, khiến Iran dễ bị tổn thương trước sức mạnh không quân của Mỹ.