“Chúng tôi sẽ kết thúc việc này theo các điều kiện ‘Nước Mỹ trên hết’ mà Tổng thống Trump lựa chọn, không phải của bất kỳ ai khác. Và đó là điều đúng đắn”, ông Hegseth nói trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc.
Phát biểu của ông gợi nhớ lời hứa được đưa ra năm 2001.
“Cuộc xung đột này được bắt đầu theo thời điểm và điều kiện của kẻ khác; nó sẽ kết thúc theo cách thức và vào thời điểm do chúng ta lựa chọn”, Tổng thống George W. Bush nói với một nước Mỹ đang bị chấn động bởi loạt vụ tấn công khủng bố 11/9. Không lâu sau đó, ông đưa nước Mỹ vào cuộc chiến kéo dài gần 2 thập niên.
Phép thử nghìn tỷ của Tổng thống Donald Trump
Nhiều người lo ngại chính quyền hiện tại không ghi nhớ những bài học đẫm máu trong quá khứ.
Quy mô canh bạc của Tổng thống Donald Trump khi phát động cuộc chiến cùng Israel - dẫn tới vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei – phụ thuộc vào kịch bản có thể xảy ra.
Nguy cơ là cuộc xung đột sẽ gây hỗn loạn khắp Trung Đông, khiến hàng nghìn dân thường thiệt mạng và gieo mầm cho một làn sóng tấn công khủng bố mới nhằm vào người Mỹ trong nhiều năm tới.
Một kịch bản khác là nhà lãnh đạo Mỹ có thể vô hiệu hóa mối đe dọa khu vực, loại bỏ kẻ thù của Mỹ suốt gần 50 năm và tạo nên một Iran mới.
Theo các chuyên gia, 3 kịch bản lớn có thể xảy ra:
Kịch bản lạc quan nhất đối với Mỹ và Israel là các cuộc không kích kéo dài nhiều ngày nhằm vào nhà nước Iran có thể châm ngòi cho một cuộc nổi dậy của quần chúng. Một nước Iran mới có thể làm thay đổi Trung Đông.
Trong kịch bản hỗn độn hơn, và có lẽ thực tế hơn, các lãnh đạo còn sống sót của Iran sẽ xây dựng hàng ngũ mới. Tuy vậy, chiến dịch của Mỹ vẫn có thể được coi là thành công nếu phá hủy năng lực hạt nhân, tên lửa và quân sự của Iran. Đây có thể là kết quả chấp nhận được với Israel, nhưng tiềm ẩn nguy cơ nổ ra những cuộc chiến khác trong tương lai nhằm ngăn Tehran tái thiết sức mạnh.
Kịch bản tồi tệ nhất là Iran rơi vào tình trạng giống Libya, với khoảng trống quyền lực ở quốc gia vốn đã suy yếu sau nhiều năm bị trừng phạt. Xung đột phe phái hoặc nội chiến có thể bùng nổ, hỗn loạn có thể lan ra bên ngoài, gây ra khủng hoảng tị nạn và nguy cơ kho nhiên liệu hạt nhân uranium của Iran rơi vào tay các nhóm cực đoan.
“Lời nguyền” ở Trung Đông
Chính quyền Tổng thống Trump liên tục thay đổi lý do biện minh cho quyết định khơi mào cuộc chiến.
Ông Trump đề cập đến ý muốn thay đổi chế độ và “trao tự do” cho người dân Iran. Ông cam kết phá hủy chương trình hạt nhân mà trước đó ông từng tuyên bố đã “xóa sổ”.
Bộ trưởng Hegseth nhấn mạnh cần trả đũa cho những người Mỹ thiệt mạng trong các vụ “tấn công khủng bố” do Iran hoặc lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn thực hiện trong thời gian Mỹ chiếm đóng Iraq.
Ngoại trưởng Marco Rubio lập luận rằng Mỹ đánh phủ đầu vì Israel định tấn công Iran và binh sĩ Mỹ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu bị tấn công trả đũa.
Những lý do khác nhau cho thấy chính quyền Tổng thống Trump không có lý do đủ mạnh và chắc chắn để bước vào cuộc chiến.
“Thực sự không có một chiến lược rõ ràng. Và chúng ta cần nghe từ tổng thống về điều ông ấy muốn. Đây có thể là một bước ngoặt thực sự ở Trung Đông nếu chúng ta thành công. Nhưng hoàn toàn chưa rõ điều đó sẽ diễn ra như thế nào”, Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen nói.
Tuy nhiên, với ông Trump, tính chất bất định có vẻ là đặc điểm chứ không phải ngoại lệ.
Bằng cách thể hiện mơ hồ về mục tiêu chiến tranh, ông tạo ra dư địa để tuyên bố chiến thắng bất cứ khi nào muốn. Có vẻ ông đã rút ra một bài học từ Iraq và Afghanistan: các cuộc chiến trên bộ quy mô lớn dễ sa lầy.
Nhưng khó có thể tìm ra một ví dụ nào cho thấy sức mạnh không quân có thể dẫn tới thay đổi chế độ và tạo nên một nhà nước kế nhiệm ổn định. Dù ông Trump khẳng định rằng ông sẽ không “chán nản”, nhiều người nghi ngờ ông sẽ bền bỉ nếu chế độ Iran vẫn tồn tại.
Một số nhà phân tích so sánh cuộc tấn công của Mỹ vào Iran với vụ đột kích Venezuela để bắt Tổng thống Nicolas Maduro. Tuy nhiên, Washington đã cố gắng trong nhiều thập kỷ để tìm kiếm các quan chức Iran ôn hòa và có thể hợp tác. Sau vụ ám sát Đại giáo chủ Khamenei, có thể còn ít động lực hơn để những nhân vật như vậy xuất hiện.
Iran suy yếu cũng sẽ có tác động địa chính trị rộng lớn hơn, ảnh hưởng đến lợi ích của Nga và Trung Quốc trên bàn cờ địa chính trị.
Tuy nhiên, ngay cả kịch bản tích cực nhất cho Mỹ ở Iran sẽ phải đối mặt với “lời nguyền” với chính sách đối ngoại Mỹ sau Thế chiến II. Những gì có vẻ hợp lý, thậm chí khả thi ở Nhà Trắng, có thể tan biến khi đối diện thực tế Trung Đông.
Washington từng đưa ra rất nhiều chiến lược mới để có thể giành chiến thắng ở Afghanistan và tăng quân để dập tắt nổi dậy ở Iraq, nhưng rút cục vẫn rời đi trong thất bại.
Trớ trêu thay, chính ông Trump đã nhắc tới thất bại này trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của nhiệm kỳ 2 khi đến Ả-rập Xê-út: “Những ‘người xây dựng quốc gia’ tự xưng đã phá hủy nhiều quốc gia hơn là xây dựng, và những người theo chủ nghĩa can thiệp đã can thiệp vào các xã hội phức tạp mà chính họ cũng không hiểu”.
Iran sẽ huy động các “điệp viên nằm vùng”?
Iran sẽ sử dụng ngày càng nhiều biện pháp “bí mật” để trả đũa cuộc tấn công của Mỹ, Đại tá nghỉ hưu Cedric Leighton - nhà phân tích quân sự của CNN, nhận định.
“Cuối cùng, họ sẽ tìm cách sử dụng các biện pháp bí mật để tiếp tục tấn công các quốc gia vùng Vịnh và tiếp tục tấn công, trong khả năng có thể, vào bất kỳ cơ sở nào của Mỹ trong khu vực”, ông nói. Theo ông, Tehran có thể huy động các “điệp viên nằm vùng”, hay các nhân viên tình báo tại những thành phố lớn của Mỹ và một số khu vực ở châu Âu.
Ông Leighton cho rằng các điệp viên này có thể phát động những chiến dịch tuyên truyền tại Los Angeles, nơi có cộng đồng người Iran đông đảo, hoặc tiến hành các cuộc tấn công ở Tây Âu. Tuy nhiên, ông cũng nói rằng hiện chưa thấy bằng chứng cho điều này.
Ông Leighton cho rằng ngay cả khi chính quyền Mỹ phá huỷ thành công các địa điểm quân sự của Iran, việc thay đổi chế độ là điều không thể, bởi việc thay đổi “thái độ” và “cách tiếp cận quản trị trong Cộng hòa Hồi giáo” sẽ là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.
“Chế độ Cộng hòa Hồi giáo sẽ vẫn nguyên vẹn bất kể chúng ta tấn công hệ thống vũ khí nào hay phá hủy địa điểm nào của họ”, ông Leighton nói.
