|
|
Xôi là món ăn sáng tiện lợi, no lâu nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Ảnh: Đinh Hà. |
Một gói xôi nóng, giá bình dân có thể giúp nhiều người nhanh chóng giải quyết bữa sáng mà không mất thời gian chuẩn bị. Món ăn này cũng được ưa chuộng nhờ cảm giác no lâu.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng, cho biết xôi được chế biến từ gạo nếp - loại ngũ cốc giàu tinh bột, cung cấp năng lượng cao và có chỉ số đường huyết (GI) lớn sau khi nấu chín.
Ăn xôi thế nào để không dư thừa năng lượng?
Theo chuyên gia này, xôi không phải thực phẩm cần loại bỏ hoàn toàn khỏi thực đơn. Người trưởng thành khỏe mạnh có thể ăn 2-3 lần mỗi tuần hoặc thường xuyên hơn nếu kiểm soát được khẩu phần và tổng năng lượng nạp vào trong ngày.
Mỗi bữa, lượng xôi phù hợp khoảng một bát con (150-200 g). Mọi người nên ưu tiên xôi đỗ xanh, xôi lạc thay vì các loại nhiều mỡ hoặc quá nhiều đồ ăn kèm. Để bữa sáng cân đối hơn, có thể kết hợp xôi với trứng luộc, thịt nạc, ức gà hoặc sữa không đường. Việc bổ sung protein giúp tăng cảm giác no và hạn chế đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Với người thừa cân, béo phì hoặc ít vận động, chuyên gia khuyến nghị giảm khẩu phần còn khoảng 1/2-2/3 so với thông thường, đồng thời hạn chế mỡ hành, ruốc, chả, xúc xích và điều chỉnh lượng tinh bột ở các bữa còn lại. Duy trì vận động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần cũng giúp kiểm soát năng lượng dư thừa.
 |
| Xôi giúp no lâu nhưng cũng chứa lượng tinh bột đáng kể. Ảnh: Đinh Hà. |
Đối với trẻ em, thanh thiếu niên và người lao động nặng, xôi có thể là nguồn cung cấp năng lượng thuận tiện do nhu cầu năng lượng thường cao hơn. Tuy nhiên, món ăn này vẫn cần được kết hợp với thực phẩm giàu protein, rau xanh và trái cây để bảo đảm cân đối dinh dưỡng.
5 nhóm người nên hạn chế ăn xôi
Không phải ai cũng có thể ăn xôi với khẩu phần như nhau. Theo các chuyên gia, những nhóm dưới đây cần đặc biệt lưu ý khi lựa chọn món ăn này:
Người thừa cân, béo phì
Xôi có mật độ năng lượng cao, đặc biệt khi ăn kèm mỡ hành, ruốc, chả, xúc xích hoặc thịt kho. TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết một gói xôi có thể cung cấp khoảng 600 kcal, tùy loại và lượng thực phẩm ăn kèm. Vì vậy, ăn thường xuyên với khẩu phần lớn có thể khiến cơ thể dư thừa năng lượng, dẫn đến tăng cân.
Người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường
Gạo nếp chứa nhiều tinh bột, trong đó có amylopectin. Xôi có chỉ số đường huyết cao, có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Người mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn nhưng cần ăn lượng nhỏ, tránh ăn đơn độc và kết hợp với thực phẩm giàu protein, chất xơ. Người bệnh cũng nên theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ để điều chỉnh khẩu phần phù hợp.
 |
| Xôi xéo là một trong những món ăn quen thuộc của người Hà Nội. Ảnh: Hetmydiscovery. |
Người mắc bệnh dạ dày, rối loạn tiêu hóa
Người bị đau dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc thường xuyên đầy bụng, khó tiêu nên hạn chế ăn nhiều xôi. Gạo nếp khi chế biến thành xôi có đặc tính dẻo, có thể khiến một số người cảm thấy khó tiêu, đầy bụng, ợ hơi hoặc khó chịu, nhất là khi hệ tiêu hóa đang có vấn đề.
Người rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch
Bản thân gạo nếp chủ yếu cung cấp tinh bột, nhưng các loại xôi mặn thường ăn kèm mỡ hành, thịt kho, chả hoặc xúc xích, làm tăng lượng chất béo, muối và tổng năng lượng của bữa ăn. Nhóm này nên hạn chế các loại xôi nhiều dầu mỡ, ưu tiên khẩu phần nhỏ và lựa chọn thực phẩm ăn kèm lành mạnh.
Người cao tuổi ít vận động
Khi tuổi tác tăng lên, nhu cầu năng lượng thường giảm do mức độ hoạt động thể lực thấp hơn. Trong khi đó, xôi lại giàu tinh bột và năng lượng. Nếu ăn thường xuyên với khẩu phần lớn, người cao tuổi có thể dư thừa năng lượng, tăng cân và khó kiểm soát đường huyết.
Các chuyên gia lưu ý xôi chủ yếu cung cấp tinh bột và năng lượng, không thể thay thế một bữa ăn đầy đủ các nhóm chất. Vì vậy, không nên ăn xôi liên tục mà bỏ qua những thực phẩm khác, dẫn đến thiếu hụt protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất.
Để bữa sáng vừa tiện lợi vừa bảo đảm dinh dưỡng, mọi người nên kiểm soát lượng xôi, ưu tiên loại ít dầu mỡ, kết hợp với trứng, thịt nạc, các loại đậu và rau xanh. Ăn chậm, nhai kỹ cũng giúp quá trình tiêu hóa thuận lợi hơn.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
