Sống trong căn hộ tầng 7 nóng như thiêu đốt tại một khu chung cư bê tông ở phía nam Paris, cô Samira cho biết bản thân gần như rơi vào tuyệt vọng khi nước Pháp trải qua đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất từng được ghi nhận trong tuần này. Người phụ nữ 35 tuổi, một bà mẹ đơn thân và từng làm quản lý tòa nhà, nghẹn ngào kể: "Hôm qua tôi chỉ biết ngồi khóc. Tôi đã nghĩ mình sẽ chết".
Căn hộ của Samira tại thị trấn Ris-Orangis, tỉnh Essonne cũng giống hàng triệu căn hộ khác ở Pháp: cách nhiệt kém và không có cửa chớp bên ngoài để cản nắng.
"Ánh nắng chiếu thẳng vào cửa sổ cả ngày. Tôi không thể thở nổi, đầu óc quay cuồng vì trong nhà gần như không có không khí", cô nói.
"Nhà tôi chẳng khác nào một chiếc lò nướng, không thể chịu nổi. Tôi chỉ dám bật quạt từng lúc vì sợ hóa đơn tiền điện. Mỗi đêm tôi chỉ ngủ được khoảng hai tiếng, lúc nào cũng kiệt sức. Mỗi ngày trôi qua đều là cuộc chiến để bảo vệ con trai khỏi cái nóng. Điều khiến tôi lo hơn là nhiệt độ sẽ còn tiếp tục tăng trong tương lai", chị cho biết thêm.
Con trai 10 tuổi của Samira, bé Issam, là học sinh tại một trong 1.800 trường học trên khắp nước Pháp buộc phải đóng cửa do nhiệt độ quá nguy hiểm.
"Cả lớp học trên tầng cao của em nóng tới 40 độ C. Không thể học nổi nên chúng em chỉ chơi trò chơi", Issam kể. Thông thường em đi ngủ lúc 21h, nhưng những ngày gần đây phải thức đến nửa đêm vì chỉ khi trời khuya hoặc sáng sớm mới có thể ra ngoài.
Cô Samira chia sẻ: "Tôi có cảm giác mình bị giam cầm cả về thể xác lẫn tinh thần".
Trong tuần này, hơn 44 triệu người tại Pháp, trên tổng dân số khoảng 67 triệu người, phải sống trong tình trạng cảnh báo đỏ về nắng nóng. Nhiệt độ ban ngày vượt ngưỡng 40 độ C tại nhiều khu vực và gần như không giảm xuống mức an toàn vào ban đêm.
 |
| Noah, 22 tuổi: "Ở đây không có không khí, chúng tôi không bao giờ ngủ được quá bốn tiếng". |
"Tôi cảm thấy ngạt thở"
Tại Grigny - một trong những thị trấn nghèo nhất vùng Đại đô thị Paris - ông Aboubakar, 60 tuổi, từng làm việc trong bếp của một khách sạn, đã bật khóc khi đứng dưới căn hộ tầng 4 của mình, nơi ông cho rằng nhiệt độ bên trong có thể lên tới 40 độ C.
"Tôi cảm thấy như đang ngạt thở. Tôi không đủ tiền mua quạt. Căn hộ của tôi cũng không có cửa chớp. Ban đêm tôi không thể ngủ được, nóng chẳng khác nào trong một lò nung", ông nói.
Ông Aboubakar cho biết đợt nắng nóng cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần. Những khó khăn vốn đã tồn tại như bệnh tật và tình trạng nhà ở bấp bênh càng trở nên nặng nề hơn dưới cái nóng gay gắt.
"Ban ngày tôi không thể ở trong căn hộ nên phải xuống ngồi dưới gốc cây", ông chia sẻ.
 |
| Roland, 20 tuổi: 'Chúng tôi chỉ dám mở cửa sổ vào giữa đêm'. |
Roland, 20 tuổi, sinh viên đang thực tập trong lĩnh vực công tác thanh niên, cho biết anh và bạn gái phải dậy từ 7h sáng để ăn sáng dưới bóng cây trước khi nhiệt độ ngoài trời tăng quá cao.
"Chúng tôi đóng kín cửa chớp và cố ở trong căn hộ tối nhất có thể nhưng vẫn không có chút không khí nào. Điều đó thật sự rất dễ khiến người ta chán nản. Chúng tôi chỉ dám mở cửa sổ vào lúc nửa đêm. Còn quạt điện thì không dám dùng vì quá tốn tiền", Roland nói.
Hệ lụy ngày càng lan rộng
Nắng nóng cực đoan kéo theo hàng loạt hệ lụy như ô nhiễm không khí gia tăng, số ca nhập viện tăng mạnh, hàng nghìn trường học phải đóng cửa và nhiều tuyến tàu hỏa bị hủy. Hàng nghìn hộ gia đình từ vùng Brittany đến đông nam nước Pháp bị mất điện, khiến họ không thể sử dụng quạt hoặc đóng các cửa chớp điện để giảm nhiệt.
Nhiệt độ nước sông tăng cao cũng buộc các nhà máy điện hạt nhân cắt giảm công suất vì thiếu nguồn nước làm mát. Trong khi đó, hàng trăm nghìn gia cầm đã chết vì nắng nóng, khiến các đơn vị thu gom xác động vật rơi vào tình trạng quá tải.
Tác động của đợt nắng nóng càng trở nên nghiêm trọng bởi phần lớn các công trình và cơ sở hạ tầng tại Pháp vốn không được thiết kế để thích ứng với nền nhiệt cao.
Paris - một trong những thành phố có mật độ dân số dày đặc nhất châu Âu với số lượng lớn nhà ở cách nhiệt kém - từ lâu đã được đánh giá là thủ đô có nguy cơ tử vong do nắng nóng cao nhất lục địa.
Chính phủ Pháp cũng đang đối mặt nhiều chỉ trích vì thiếu chuẩn bị và cắt giảm ngân sách dành cho các dự án cải tạo hạ tầng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu.
Báo cáo công bố trong tháng này của tổ chức Fondation pour le Logement (Quỹ Nhà ở) cho thấy một nửa số nhà ở tại Pháp không có khả năng bảo vệ người dân trước nhiệt độ cực cao, khiến nhiều gia đình phải sống trong điều kiện nóng bức nguy hiểm. Khoảng 66% người Pháp cho biết họ gặp khó khăn trong việc chịu đựng cái nóng ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Nghịch cảnh của những "ngôi nhà bẫy nhiệt"
Bà Maïder Olivier, Giám đốc vận động chính sách khí hậu của tổ chức này, nhận định Pháp đang phải đối mặt với "vấn đề nghiêm trọng và ngày càng trầm trọng của những ngôi nhà giữ nhiệt". Theo bà, bất bình đẳng khí hậu đang ngày càng gia tăng, trong đó các khu nhà ở ngoại ô dành cho người thu nhập thấp là nơi chịu tác động nặng nề nhất của các đợt nắng nóng.
"Một trong những yếu tố khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn là người dân không có nơi nào để tránh nóng," bà nói.
Phần lớn cư dân tại các khu chung cư bê tông hóa dày đặc thiếu không gian xanh, thường phải làm việc trong môi trường nóng bức không có điều hòa, di chuyển trên những chuyến xe buýt đông đúc, ngột ngạt và cũng không đủ khả năng đi nghỉ trong mùa hè.
  |
Một nửa số hộ gia đình ở Pháp không có đủ khả năng chống chọi với nhiệt độ cao. |
Bà Inès Seddiki, người sáng lập tổ chức Ghett'up tại Seine-Saint-Denis, phía bắc Paris, cho rằng giới trẻ sống tại các khu nhà ở ngoại ô là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong đợt nắng nóng lần này.
"Họ không phải là những người gây ra khủng hoảng khí hậu nhưng lại là nhóm được bảo vệ ít nhất trước những hậu quả của nó", bà nói. "Khu vực họ sinh sống thiếu các cơ sở y tế, nhà ở thì giữ nhiệt, còn đợt nắng nóng lần này cũng phơi bày sự phân biệt đối xử mà họ đang phải đối mặt".
Theo bà Seddiki, mỗi khi các nhóm thanh niên từ vùng ngoại ô rời khu dân cư để tìm nơi mát mẻ hơn, chẳng hạn như ra biển, một bộ phận dư luận Pháp lại gọi đó là một "cuộc xâm lấn" chỉ vì nhóm có khoảng 15-20 người, phần lớn là người da màu hoặc gốc Bắc Phi. Theo bà, đợt nắng nóng đã làm lộ rõ sự bất bình đẳng và phân hóa trong xã hội Pháp.
Trong tuần này, một số thị trấn thuộc khu vực giàu có nhất phía tây Paris, trong đó có Neuilly-sur-Seine, đã cấm người dân từ các địa phương khác sử dụng bể bơi công cộng của họ.
Noah, 22 tuổi, đang trên đường tới nơi thực tập về truyền thông gần Grigny, sống giống như nhiều sinh viên khác trong một căn hộ nhỏ trên tầng cao nhất ở Paris, dưới mái kẽm cách nhiệt kém và không có cửa chớp.
"Trong nhà hoàn toàn ngột ngạt, chúng tôi không bao giờ ngủ được quá bốn tiếng. Ban công thì bé xíu nên chúng tôi đặt một chiếc bể bơi trẻ em lên đó rồi ngồi ngâm mình. Ngoài cách đó ra, chúng tôi còn biết làm gì nữa?", Noah nói.
Những cuốn sách hay về biến đổi khí hậu
“Những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu”, “Băng - Những câu chuyện ly kỳ từ một thế giới đang dần biến mất”, “Thảm họa khí hậu - Chúng ta đã có gì và làm gì để ứng phó?”,... nằm trong số những cuốn sách giúp độc giả có cái nhìn trực diện và bao quát hơn khi nói đến vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
