 |
| Ông Đỗ Văn Mười trong bức ảnh Fish Eyes (Mắt cá) đoạt giải thưởng quốc tế. Ảnh: Sophia Spurgin. |
Khi Fish Eyes (Mắt cá) được công bố giành giải cao nhất tại một cuộc thi nhiếp ảnh ở London (Anh), hình ảnh người ngư dân với khuôn mặt hằn nếp nhăn và những động tác kéo rớ lan truyền trên mạng xã hội, ông Đỗ Văn Mười (70 tuổi) vẫn ở ngoài sông cách nhà khoảng một km, làm công việc quen thuộc.
Hơn 40 năm gắn bó với sông nước, mối quan tâm của ông chỉ xoay quanh con nước, tấm rớ và mẻ cá, cho đến khi cái tên "ông Mười Hội An" bất ngờ được nhắc đến dày đặc.
"Tôi phấn khởi và bất ngờ khi biết mình xuất hiện trong một tác phẩm nhiếp ảnh giành giải quốc tế", ông nói với Tri Thức - Znews.
"Ông lão đánh cá"
Theo người ngư dân, sự chú ý từ truyền thông hay những tranh luận trên mạng xã hội không làm xáo trộn nhịp sống thường ngày. Mỗi sáng, ông rời nhà ở xã Nam Phước, TP Đà Nẵng từ sớm, trở về khi trời đã xế chiều. Những hôm nhiều cá, công việc còn kéo dài hơn.
Nhắc lại bức ảnh, ông không nhớ rõ thời điểm chụp. Dựa vào chiếc áo đỏ bên chiếc rớ màu vàng, ông đoán đó là cuối năm 2025. Ông cũng không biết nhiếp ảnh gia Sophia Spurgin là ai, bởi nhiều năm qua đã quen với việc đứng trước ống kính của du khách và các nhiếp ảnh gia trong, ngoài nước.
Với ông Mười, việc kéo rớ hay giơ cá lên trước mặt không phải là "diễn". Đó là những động tác tự nhiên, gắn với công việc đã theo ông gần như cả đời trên những dòng sông.
"Con cá trong ảnh là cá đối, tôi tự kéo lên vào buổi sáng để cho khách xem", ông kể.
 |
| Khoảnh khắc ông Mười kéo chiếc rớ vàng trên dòng sông. Ảnh: Sophia Spurgin. |
Tác giả Sophia Spurgin gặp ông Mười trong chuyến du lịch cuối tháng 11/2025. Bà tự lên kế hoạch hành trình từ Bắc vào Nam thay vì đi theo tour, với mong muốn khám phá một điểm đến "khác biệt so với nước Anh".
"Tôi biết mình muốn đến Hội An vì đây là một thành phố rất 'ăn ảnh'", bà nói.
Hướng dẫn viên đã đưa bà ra sông Thu Bồn từ trước bình minh, nơi ông Mười được mời đến để tạo dáng cùng lưới đánh cá. Cuối buổi chụp, hướng dẫn viên đề nghị ngư dân cầm hai con cá nhỏ để bà chụp một bức ảnh mang tính hài hước. Và, Fish Eyes ra đời trong bối cảnh đó.
Với Sophia, đây đơn giản là một bức ảnh "cho vui", như nhiều tác phẩm khác của bà. Bà cũng yêu thích chụp chân dung và đã xin phép ghi lại chân dung người ngư dân.
"Tôi thích bức ảnh không chỉ vì sự hài hước, mà còn vì ông ấy đội nón lá và phía sau là tấm lưới. Điều đó gợi nhớ tôi về kỳ nghỉ ở Việt Nam", bà chia sẻ.
| TỔNG LƯỢT KHÁCH QUỐC TẾ ĐẾN HỘI AN GIAI ĐOẠN 2019-2025 | ||||||||
| Nguồn: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Nam (cũ); Đà Nẵng | ||||||||
| Nhãn | 2019 | 2020 (Covid-19) | 2021 (Covid-19) | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 (sau sáp nhập) | |
| Lượt khách | Triệu lượt | 4 | 0 | 0 | 0.61 | 3 | 3.5 | 7.6 |
Khi ngư dân "làm du lịch"
Khoảng 5 năm trở lại đây, khi du lịch phát triển, công việc của ông Mười vượt ra ngoài ranh giới của một ngư dân. Những buổi kéo rớ không chỉ để mưu sinh mà còn trở thành trải nghiệm dành cho du khách. Họ đến để quan sát cách người dân thả lưới, kéo cá, thậm chí trực tiếp tham gia và chụp ảnh cùng ông.
Từ một ngư dân, ông dần trở thành "gương mặt quen thuộc" trong giới nhiếp ảnh du lịch. Hình ảnh ông trên thuyền, bên tấm lưới hay giữa dòng sông xuất hiện ngày càng nhiều trong các bộ ảnh về đời sống Hội An.
Ông cho biết đã làm mẫu cho không ít nhiếp ảnh gia, với nhiều cách thể hiện khác nhau, từ kéo rớ, thả lưới, ngồi thuyền đến cầm cá trước ống kính. Động tác giơ hai con cá, chi tiết gây tranh cãi trong bức ảnh đoạt giải, cũng là điều nhiều người từng đề nghị.
    |
| Toàn cảnh phố cổ Hội An với những bức nhà tường vàng đặc trưng, tháng 8/2024. Ảnh: Phạm Toàn, Linh Huỳnh. |
Trước những tranh cãi trên mạng xã hội, ông Mười không hề bận tâm. Với ông, bức ảnh chỉ là một khoảnh khắc trong công việc thường ngày. Điều ông quan tâm hơn là hình ảnh đời sống ngư dân Việt Nam được biết đến rộng rãi.
Trên dòng sông nơi từng có nhiều rớ cá hoạt động, nay chủ yếu là những người lớn tuổi như ông còn bám nghề, trong khi lớp trẻ đã chuyển sang công việc khác.
"Tôi hi vọng được gặp lại tác giả bức ảnh và in tấm hình treo trong nhà như một kỷ niệm", ông nói.
Sau giải thưởng lần này, nhiếp ảnh gia Sophia cũng dự định quay lại Việt Nam trong tương lai, lần này dành riêng cho một chuyến đi nhiếp ảnh đúng nghĩa cùng bạn bè.
"Khi ở Việt Nam, tôi đã thấy rất nhiều cơ hội và cũng xem được nhiều bức ảnh tuyệt vời về đất nước trên mạng. Việt Nam chắc chắn là một điểm đến hàng đầu cho nhiếp ảnh", bà nói.
 |
| Những người phụ nữ Hội An vá lưới đánh cá. Ảnh: Sophia Spurgin. |
Cuộc thi LCE Photographer of the Year do London Camera Exchange tổ chức từ năm 2024, dành cho mọi đối tượng, từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp.
Năm 2026, cuộc thi nhận bài từ 15/10/2025 đến 21/1/2026, thu hút khoảng 14.500 tác phẩm ở các hạng mục như: hành động, phong cảnh, chân dung, đường phố, du lịch, động vật hoang dã…
Nhiếp ảnh gia chiến thắng 2 hạng mục "Du lịch" với Fish Eyes và "Động vật hoang dã" với tác phẩm Fighting Foxes in the Rain, ghi lại hai con cáo dựng đứng trên hai chân sau trong cơn mưa, trong một cuộc tranh giành vị trí thống lĩnh.
Bức ảnh Fish Eyes cũng giúp Sophia dành giải chiến thắng chung cuộc.
