Mỹ 'nói dễ khó làm' với bài toán rút bớt quân khỏi châu Âu

Trong tuần qua, Lầu Năm Góc xác nhận Mỹ có kế hoạch điều chuyển một lữ đoàn chiến đấu khoảng 5.000 binh sĩ rời khỏi Đức. Ngoài ra, Tổng thống Donald Trump cũng cân nhắc rút quân đóng tại Italy và Tây Ban Nha, trong bối cảnh Washington không hài lòng với cách châu Âu xử lý cuộc chiến với Iran.

Trước đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói Iran “đang làm mất mặt” Mỹ, đồng thời khẳng định chính quyền Trump “không có chiến lược thực sự thuyết phục” để chấm dứt xung đột. Ông Merz cũng cho rằng cuộc chiến này đang khiến Đức “trả giá bằng rất nhiều tiền, có tác động trực tiếp đến nền kinh tế của chúng ta”.

Tổng cộng có 53.000 binh sĩ Mỹ đóng quân ở Đức, Italy và Tây Ban Nha, theo Al Jazeera.

Mối quan hệ hai bên cùng có lợi

Mỹ hiện diện quân sự ở châu Âu từ Thế chiến II. Những căn cứ này vừa bảo vệ an ninh châu Âu, vừa đóng vai trò then chốt với các mục tiêu quân sự và chính sách đối ngoại của Washington ngoài châu Âu. Các căn cứ này là trung tâm hậu cần quan trọng, cho phép Mỹ phát động nhiều cuộc chiến ở Trung Đông như ở Iraq, Afghanistan và Iran.

Các nước châu Âu thường cho thuê đất miễn phí, cũng như trả lương cho nhân viên địa phương. Bằng cách này, họ cùng chia sẻ chi phí tổng thể.

Trung tâm Y tế Khu vực Landstuhl (LRMC), cách căn cứ Ramstein ở Đức vài phút, là bệnh viện lớn nhất bên ngoài lãnh thổ Mỹ. Nơi đây là trung tâm sơ tán và điều trị chính cho lực lượng Mỹ tại châu Âu, Trung Đông và châu Phi.

Các quân nhân dự huấn luyện ứng phó khủng hoảng đa quốc gia thường niên SABER GUARDIAN 23 HOSPEX tại Căn cứ Không quân Mỹ ở Ramstein, Đức hồi năm 2023. Ảnh: Reuters.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng (DMDC) của Lầu Năm Góc, tính đến tháng 12/2025, Mỹ có khoảng 68.064 quân nhân tại ngũ ở châu Âu. Lực lượng này được bố trí tại 31 căn cứ thường trực và 19 địa điểm quân sự trên khắp châu Âu.

Bộ Tư lệnh Châu Âu của Mỹ (USEUCOM) chỉ đạo các hoạt động quân sự tại châu Âu, phối hợp với các đồng minh NATO, gồm sáu thành phần: Lục quân, Hải quân, Không quân, Thủy quân lục chiến, Lực lượng Đặc nhiệm và Lực lượng Không gian mới thành lập.

Căn cứ lớn nhất của Mỹ ở châu Âu là Căn cứ Không quân Ramstein ở Đức. Theo dữ liệu của DMDC, tính đến tháng 12/2025, có 36.436 quân nhân tại ngũ đóng quân ở Đức trong 5 doanh trại, chiếm khoảng 50% tổng số quân Mỹ hiện diện tại châu Âu. Đức là nơi đặt hàng chục căn cứ quân sự Mỹ và các khí tài quân sự quan trọng, trong đó có bom hạt nhân B-61 .

Ở Vương quốc Anh, Washington có 10.156 binh sĩ, đóng quân tại 3 căn cứ, chủ yếu là lực lượng Không quân.

Quân nhân Mỹ tại Italy từ sau Thế chiến II, gồm các đơn vị Lục quân, Hải quân và Không quân. Dữ liệu của DMDC cho thấy có 12.662 binh sĩ tại ngũ ở các căn cứ Vicenza, Aviano, Naples và Sicily.

Tây Ban Nha là nơi đặt căn cứ Hải quân và Không quân Mỹ gần eo biển Gibraltar. Washington điều động 3.814 nhân viên thường trực đến quốc gia này.

4 căn cứ sở Ba Lan có 369 quân nhân Mỹ đóng quân thường trực, cùng khoảng 10.000 lính thuộc lực lượng luân chuyển thông qua Sáng kiến ​​Răn đe châu Âu. Chương trình này nhằm tăng cường sự hiện diện của Washington ở sườn phía đông NATO giáp Nga.

Romania có sự hiện diện luân phiên cùng 153 binh sĩ thường trực. Mỹ được phép tiếp cận Căn cứ Không quân Mihail Kogalniceanu, Trại Turzii và Deveselu.

Mỹ tiến hành các đợt triển khai luân phiên và tập trận tại Hungary. Tháng 12/2025, Hungary tiếp đón 77 quân nhân thường trực đóng quân tại 2 căn cứ Kecskemet và Papa Air.

Nước đi không dễ dàng

Tổng thống và Bộ Quốc phòng (Bộ Chiến tranh) Mỹ thường quyết định số lượng binh lính đóng quân tại các nước châu Âu. Tuy nhiên, Quốc hội có vai trò nhất định và có thể ngăn chặn hoặc gây khó khăn cho các đợt rút quân lớn thông qua pháp lý hoặc kiểm soát nguồn tài trợ.

Năm 2020, trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đe dọa rút khoảng 12.000 binh sĩ khỏi Đức sau khi chỉ trích Berlin chi tiêu quốc phòng thấp và ủng hộ đường ống dẫn khí Nord Stream 2. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ đã phản đối và cựu Tổng thống Joe Biden đã đảo ngược quyết định này.

Về lý thuyết, “không có trở ngại pháp lý hay chính trị đáng kể nào” ngăn cản tổng thống rút quân khỏi Đức một lần nữa do Quốc hội có “quyền lực rất hạn chế” với các vấn đề quân sự, Jennifer Kavanagh - Giám đốc phân tích quân sự tại Viện nghiên cứu Defense Priorities.

Ông Trump từng đe dọa rút bớt quân khỏi Đức trong nhiệm kỳ đầu tiên. Ảnh: Reuters.

Theo Politico, rào cản cụ thể duy nhất là một đạo luật năm 2025 ngăn cản tổng thống duy trì ít hơn 76.000 quân ở châu Âu. Với tối đa 85.000 binh sĩ trên lục địa, ông Trump có thể rút tối đa 9.000 người theo luật.

Tuy nhiên, Mark Hertling - cựu Chỉ huy trưởng Lục quân Mỹ tại châu Âu - nhận định dù chỉ chưa tới 10.000 quân, quá trình rút lui cũng kéo dài “ít nhất 4 năm” và tiêu tốn “hàng trăm tỷ USD” tính cả các chi phí gián tiếp. Chưa kể, còn nhiều những trở ngại phức tạp nảy sinh như di dời hàng nghìn gia đình binh lính, sa thải nhân sự người Đức, đóng cửa bệnh viện và bỏ hoang các căn cứ mới được nâng cấp.

Ông Hertling nói thêm việc rút quân chớp nhoáng cũng sẽ "gây thiệt hại nghiêm trọng" cho chiến dịch quân sự của Washington tại Iran, do vai trò quan trọng của các căn cứ như Ramstein trong việc phối hợp tấn công bằng máy bay không người lái và vận chuyển nhân lực cũng như thiết bị đến Trung Đông.

Trong khi đó, Claudia Major - Phó chủ tịch cấp cao về an ninh xuyên Đại Tây Dương tại Quỹ German Marshall Fund - đặt câu hỏi: “Họ (lính) sẽ đi đâu? Chúng ta cần cơ sở hạ tầng, căn cứ, nhà ở - những thứ không thể nào từ trên trời rơi xuống”.

Lầu Năm Góc cho biết việc rút quân dự kiến hoàn tất trong vòng 6-12 tháng tới. Thông báo không nêu rõ căn cứ nào bị ảnh hưởng, cũng như liệu binh lính sẽ trở về nước hay được điều động sang nơi khác.