Bẫy bất nhất của ông Trump

Trong cuốn sách xuất bản năm 1987, ông Trump từng viết: “Điều tồi tệ nhất bạn có thể làm trong một cuộc giao dịch là tỏ ra tuyệt vọng để thực hiện nó”. Tuy nhiên, làn sóng bùng nổ liên tục trên mạng xã hội và các phát ngôn đơn phương về thắng lợi lại cho thấy điều ngược lại.

Việc Tổng thống không thể ngừng nói về khả năng đạt được thỏa thuận đang làm xấu đi triển vọng đàm phán thực tế, theo CNN.

Mất lòng tin

Tổng thống Trump tự định vị mình là bậc thầy của ngoại giao cưỡng chế, với công thức: buộc đối thủ khuất phục trước yêu sách hoặc đối mặt với đòn tấn công. Tuy nhiên, sáu tuần đối đầu vừa qua tại Iran đã chứng minh điều ngược lại. Ông đang phải đối mặt với một quốc gia coi trọng khả năng phục hồi và chiến thuật trì hoãn chiến lược.

Sự bế tắc của chiến thuật này lộ rõ nhất vào thứ Sáu tuần trước. Khi ông Trump nỗ lực gây sức ép bằng tuyên bố đơn phương rằng Tehran đã đồng ý với mọi thứ - bao gồm việc bàn giao kho dự trữ hạt nhân - các quan chức Iran đã lập tức bác bỏ công khai trên mạng xã hội, cáo buộc Tổng thống hoàn toàn bịa đặt.

Phản ứng này không chỉ cho thấy sự thiếu nhất quán mà còn bộc lộ trạng thái tâm lý nóng lòng muốn đạt được kết quả, thay vì duy trì vị thế của một nhà đàm phán điềm tĩnh. Việc đưa ra các tuyên bố không đúng sự thật đã trực tiếp làm suy giảm uy tín của cá nhân Tổng thống và chính quyền Trump.

Dòng thông tin mâu thuẫn liên tục củng cố nhận định của các chuyên gia đối ngoại rằng Nhà Trắng thiếu một chiến lược dài hạn và đang điều hành chính sách theo kiểu "ứng phó nhất thời".

Thông điệp bất nhất từ ông Trump khiến giới lãnh đạo Iran tăng cường sự đề phòng. Ảnh: Forbes.

Tờ Wall Street Journal tiết lộ các trợ lý đã giữ ông Trump bên ngoài phòng họp cập nhật về chiến dịch giải cứu phi công Mỹ tại Iran khi lo ngại rằng sự thiếu kiên nhẫn của Tổng thống sẽ không mang lại lợi ích cho quyết định tác chiến nhạy cảm và cần sự tập trung cao độ.

Khác với phong cách của ông Trump, giới lãnh đạo thực quyền tại Tehran vẫn giữ thái độ im lặng và kín kẽ trong bóng tối. Việc không giữ được một "bộ mặt lạnh lùng" có thể khiến phía Mỹ mất đi lợi thế tâm lý chiến trước các đối thủ dày dạn kinh nghiệm từ Iran.

Theo CNN, trong lịch sử chính trị Mỹ, các tổng thống thường duy trì sự thận trọng và kín kẽ trước những cuộc đàm phán mang tính sống còn. Tổng thống Ronald Reagan không chuẩn bị cho các hội nghị thượng đỉnh với lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev năm 1980 bằng cách áp đảo truyền thông để ca ngợi những thỏa thuận chưa tồn tại.

Việc nỗ lực định hướng dư luận và tuyên bố chiến thắng trước khi ngồi vào bàn đàm phán là một chiến thuật lạ lẫm, đối lập với quy trình chuẩn bị chuyên môn truyền thống.

Quyền lực của mạng xã hội trong chiến tranh

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã sớm nhận ra rằng một thông điệp ngắn trên mạng xã hội mang lại quyền lực phi thường, cho phép ông trực tiếp đối thoại với thế giới mà không cần thông qua các kênh truyền thông truyền thống.

Tổng thống Trump thường xuyên sử dụng mạng xã hội để phát đi các thông điệp quan trọng. Ảnh: Reuters.

“Tôi thường theo dõi nó. Nó giống như một tên lửa vút bay khi tôi tung ra một điều gì đó tuyệt vời”, ông nói.

Ông coi chiếc điện thoại thông minh là một nguồn sức mạnh khổng lồ để định hướng dư luận và tạo áp lực chính trị.

Xung đột với Iran năm 2026 được xem là cuộc chiến đầu tiên trong lịch sử được tiến hành và cập nhật trực tiếp qua mạng xã hội. Sự gắn kết giữa cá nhân ông Trump và các nền tảng số đã tạo nên một phương thức điều hành chiến tranh chưa từng có tiền lệ.

Kết quả của các cuộc không kích được công bố trực tuyến trước cả thông cáo báo chí chính thức. Những cảnh báo về việc nền văn minh Iran có thể "diệt vong", tuyên bố nhượng bộ của đối phương liên tục được cập nhật theo thời gian thực trên nền tảng Truth Social nhằm gây áp lực tâm lý.

Mạng xã hội và Donald Trump tạo thành một sự cộng hưởng đặc biệt. Trong hơn một thập kỷ, ông đã khai thác triệt để các nền tảng này để chi phối tâm lý công chúng Mỹ. Hoạt động này diễn ra liên tục, không giới hạn thời gian hay tần suất.

Trong cuốn "Nghệ thuật đàm phán" (The Art of the Deal), ông Trump thừa nhận điều thôi thúc ông là quá trình chinh phục một thỏa thuận hơn là nội dung thực chất của nó. Đối với ông, ngoại giao không phải là quy trình thầm lặng nơi hậu trường, mà là một sân khấu để phô diễn sức ảnh hưởng cá nhân.

Cảnh báo về sự đứt gãy ngoại giao

Sự thiếu tin tưởng giữa Iran và Mỹ vẫn ở mức độ sâu sắc.

Các trợ lý thân cận cảnh báo rằng những thông điệp công khai của Tổng thống Donald Trump đang gây hại trực tiếp cho tiến trình đàm phán.

Sự thiếu tin tưởng giữa hai bên hiện ở mức độ sâu sắc. Những vết thương lịch sử trong gần 50 năm qua giữa hai bên vẫn hằn sâu. Từ các vụ tấn công nhắm vào công dân Mỹ, sự kiện tàu chiến Mỹ bắn hạ máy bay dân dụng Iran, việc ám sát vị chỉ huy quân sự biểu tượng của Tehran trong nhiệm kỳ đầu, chiến dịch ném bom cơ sở hạt nhân vào năm ngoái đến những xung đột hiện nay đã đẩy căng thẳng lên đỉnh điểm, biến tiến trình đàm phán thành một thách thức địa chính trị nan giải.

Theo nguồn tin từ CNN, một số quan chức trong chính quyền đã thừa nhận rằng các tuyên bố công khai của Tổng thống Donald Trump đang gây thiệt hại nghiêm trọng cho tiến trình hội đàm. Sự ngờ vực sâu sắc vốn có giữa Mỹ và Iran nay càng trở nên trầm trọng hơn bởi các phát ngôn không chính xác từ cấp cao nhất.

Binh sĩ Pakistan tuần tra gần Phủ Tổng thống, khi Pakistan chuẩn bị tổ chức vòng đàm phán thứ 2 giữa Mỹ và Iran tại Islamabad hôm 21/4. Ảnh: Reuters.

Các cuộc đàm phán hòa bình liên quan đến làm giàu uranium, máy ly tâm và giám sát hạt nhân là những vấn đề đặc biệt nhạy cảm về mặt kỹ thuật và chính trị. Quy trình này đòi hỏi sự tồn tại của các kênh liên lạc bí mật và thời gian thảo luận kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Để đạt được kết quả cuối cùng, mỗi bên đều cần cảm thấy rằng các yêu sách cốt lõi của họ đã được giải quyết một cách thỏa đáng để giữ vững vị thế chính trị trong nước.

Việc công khai hóa quá trình này trên mạng xã hội đang tạo ra những trở ngại đáng kể. Lịch sử phát ngôn thay đổi liên tục của ông Trump khiến các cam kết hoặc đe dọa trực tuyến trở nên khó dự đoán, gây nhiễu loạn cho tiến trình ngoại giao chính thức.