Một vật liệu khiến tiểu thương châu Á đứng ngồi không yên

Khủng hoảng năng lượng đẩy giá nguyên liệu nhựa tăng cao, khiến túi nylon, cốc và hộp nhựa đồng loạt đắt đỏ. Ảnh: Reuters.

Một trong những nguyên liệu quan trọng để sản xuất các sản phẩm nhựa là ethylene, được sản xuất từ naphtha - một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu. Khoảng 60% lượng naphtha mà châu Á nhập khẩu hiện nay đến từ khu vực Vùng Vịnh.

Dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, thị trường cần thêm thời gian để phục hồi và chuỗi cung ứng trở lại bình thường. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, tiếp tục gây áp lực lên giá nguyên liệu.

Tại chợ Songjiang ở Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc), bà Li Yu-ping, 52 tuổi, kinh doanh thịt gà, cho biết vào đầu tháng 6, giá túi nylon đã tăng gần 60%, trong khi giá khay nhựa tăng khoảng 1/3.

"Chúng tôi sử dụng túi nhựa ở khắp mọi nơi. Hộp đựng thực phẩm cũng đều làm bằng nhựa và chỉ dùng một lần", bà nói.

Dù chi phí đầu vào tăng mạnh, bà vẫn không dám tăng giá bán vì lo mất khách. "Toàn bộ khoản tăng này đều trở thành gánh nặng của người bán", bà chia sẻ.

Việc nguồn cung naphtha bị siết chặt và giá tăng vọt trong thời gian eo biển Hormuz bị phong tỏa nhiều tháng đã buộc các tập đoàn hóa dầu, chủ yếu tại Hàn Quốc và Nhật Bản, phải cắt giảm công suất sản xuất. Hệ quả là giá nhiều mặt hàng thiết yếu như túi nhựa tăng mạnh.

Tại Bangkok (Thái Lan), ông Nikorn Sai-inthara, 60 tuổi, bán rau trên xe đẩy ven đường, ước tính chi phí kinh doanh của mình đã tăng khoảng 30%.

"Tôi phụ thuộc hoàn toàn vào túi nylon vì bán rau cho những người bận rộn và nhân viên văn phòng. Tôi chia rau thành từng phần nhỏ, bọc trong túi nhựa rồi buộc bằng dây thun", ông nói.

"Kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông, lợi nhuận của tôi giảm đáng kể nhưng tôi không dám tăng giá với khách hàng", ông chia sẻ.

"Không còn lựa chọn nào khác"

Nhiều tiểu thương tại các quốc gia châu Á cho biết họ gần như không có giải pháp thay thế khả thi cho các sản phẩm nhựa sử dụng hàng ngày.

"Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác. Nếu không đưa túi nylon cho khách, họ sẽ phàn nàn", bà Chang Chiu-hsiang, 78 tuổi, chủ một cửa hàng tạp hóa tại Đài Bắc, cho biết.

Giá túi nylon tại châu Á tăng chóng mặt. Ảnh minh họa: Reuters.

Bà Li, người bán thịt gà, cũng cho rằng rất khó loại bỏ hoàn toàn túi nhựa khỏi hoạt động kinh doanh, dù bà nhận thấy ngày càng có nhiều khách hàng mang theo túi tái sử dụng khi đi chợ.

Ông Somsak Jaidee, 62 tuổi, bán cháo đựng trong túi nylon buộc dây thun tại một khu chợ ở Bangkok, cho biết: "Mọi thứ đều đắt đỏ hơn, nhưng tôi chỉ còn cách chấp nhận".

"Tôi chưa nghĩ ra sản phẩm nào khác có thể mang lại sự tiện lợi tương tự túi nhựa đối với khách hàng".

Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận vào tuần trước, hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz đã dần được khôi phục một cách thận trọng. Tuy nhiên, diễn biến này vẫn chưa đủ để kéo giá naphtha giảm mạnh, khi mức giảm hiện chỉ ở mức khiêm tốn.

Trong khi đó, các nhà sản xuất vẫn phải sử dụng lượng naphtha đã mua trước đó với giá cao.

Đầu tháng 6, tập đoàn sản xuất nhựa lớn tại Đài Loan cho biết đã giảm tỷ lệ vận hành dây chuyền cracking hơi nước sản xuất ethylene xuống còn 35%, thấp hơn nhiều so với mức 53% hồi tháng 3 - thời điểm xung đột vừa bùng phát.

"Hiện nay, vấn đề không hoàn toàn nằm ở việc thiếu nguyên liệu đầu vào. Điều đáng lo hơn là giá nguyên liệu đã tăng quá cao, khiến nhiều khách hàng của chúng tôi không còn đủ khả năng chi trả", Chủ tịch tập đoàn Lin Keh-yen nói.

Doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa nguồn cung

Tại Hàn Quốc, tình trạng căng thẳng nguồn cung vẫn rất rõ rệt vào đầu tháng 6.

"Mọi khi, nếu đặt mua 10.000 túi nhựa thì chỉ khoảng một tuần là nhận được hàng. Còn bây giờ, nhà cung cấp thông báo có thể phải chờ hơn một tháng, trong khi giá đã tăng khoảng 30%", một nhân viên cửa hàng tại Seoul cho biết.

Một cửa hàng giặt là gần đó cho biết giá túi bọc quần áo bằng nhựa đã tăng hơn gấp đôi, còn chủ một quán cà phê nói chi phí cốc nhựa tăng khoảng 50%.

Hiệp hội Công nghiệp Nhựa Hàn Quốc cho biết cuộc xung đột tại Trung Đông đã buộc các nhà sản xuất phải điều chỉnh tăng giá. Tuy nhiên, việc mở rộng sang các tuyến cung ứng thay thế đã góp phần ổn định phần nào thị trường.

Túi nylon, hộp nhựa được sử dụng rộng rãi khắp mọi nơi. Ảnh: Reuters.

Ông Fajar Budiyono, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Olefin, Aromatic, Nhựa và Hóa chất Indonesia, cho biết việc chuyển sang nhập nguyên liệu từ Trung Quốc và một số quốc gia châu Phi đã giúp hạn chế đà tăng giá.

Trong khi đó, tại Philippines, các nhà sản xuất cho biết họ chủ động gánh một phần chi phí phát sinh thay vì chuyển toàn bộ sang người tiêu dùng.

"Lợi nhuận của chúng tôi bị thu hẹp đáng kể. Chúng tôi không thể đơn giản tăng giá vì sẽ phải cạnh tranh với lượng lớn hàng nhập khẩu", ông Steve Tavera, thành viên Hiệp hội Công nghiệp Nhựa Philippines, cho biết.

Theo ông, chính vì vậy, mức điều chỉnh giá bán trên thị trường cho đến nay vẫn được các doanh nghiệp thực hiện một cách "rất thận trọng".

Châu Âu nắng nóng chưa từng có, các hãng điều hòa châu Á thắng lớn Đợt nắng nóng cực đoan khiến người dân châu Âu đổ xô mua điều hòa, giúp các nhà sản xuất châu Á ghi nhận doanh số tăng mạnh tại nhiều thị trường lớn. 14:22 26/6/2026