Trong cuốn "Món quà của sinh mệnh" (NXB Trẻ, dịch giả Đào Mai Lê), vợ chồng bác sĩ Irvin D. Yalom và Marilyn Yalom, từng chia sẻ về sự đồng hành trọn vẹn đến những ngày cuối cùng của cuộc đời. Yalom nhắn nhủ rằng ý nghĩa lớn nhất của sinh mạng không nằm ở việc trốn tránh khổ đau hay bệnh tật, mà là khoảng thời gian hữu hạn để hai con người yêu thương và nương tựa vào nhau.
Hình ảnh người vợ kiên trì ở trọ 4 tháng chờ tạng và mẩu giấy nhắn vội của người chồng vừa vượt qua ca phẫu thuật chính là hiện thân đời thực cho tinh thần ấy: Tình yêu và sự thấu hiểu chính là "món quà của sinh mệnh" vô giá, giúp con người băng qua những giờ phút tàn nhẫn nhất của bệnh tật.
Điều đầu tiên người đàn ông làm sau ca ghép phổi
Ngày 4/8, bác sĩ Nguyễn Quang Hòa, Bệnh viện Phổi Trung ương, chia sẻ câu chuyện đặc biệt trong phòng hồi sức sau ca ghép phổi cho bệnh nhân Đ.Đ.T. (59 tuổi, TP.HCM).
Sau ca ghép kéo dài 8 giờ và khoảng 24 giờ sau khi được rút ống nội khí quản, ông T. đã tỉnh táo nhưng chưa thể nói chuyện, đôi tay vẫn còn run. Khi vợ được vào phòng hồi sức gặp chồng, điều đầu tiên ông làm là xin điều dưỡng một mẩu giấy để viết.
Trên tờ giấy chỉ có hai dòng ngắn ngủi:
"Vợ khỏe không?"
"Em đừng khóc, anh chịu không nổi...".
Hai câu nói ngắn khiến người vợ òa khóc. Sau 4 tháng thuê trọ tại Hà Nội để chờ nguồn tạng, trải qua hai lần hy vọng rồi thất vọng, đến thời khắc ấy bà mới thực sự tin chồng mình đã vượt qua cửa tử.
"Tôi biết anh đã vượt qua rồi. Đó giống như một phép màu", người vợ nghẹn ngào chia sẻ.
Theo Bệnh viện Phổi Trung ương, ông T. được chẩn đoán suy hô hấp mạn tính do xơ phổi vô căn (Idiopathic Pulmonary Fibrosis - IPF) trên nền rối loạn lipid máu vào tháng 1/2025.
 |
| Ông T. (bên trái) sau ca ghép phổi từ người cho chết não. Ảnh: BVCC. |
Bệnh tiến triển nhanh khiến ông phải phụ thuộc hoàn toàn vào oxy tại nhà 24/24 giờ. Các bác sĩ xác định ghép phổi là cơ hội duy nhất giúp duy trì sự sống.
Hành trình hơn 1.600 km để chờ ghép phổi
Do tình trạng sức khỏe không cho phép đi máy bay, người bệnh đã vượt hơn 1.600 km từ TP.HCM ra Hà Nội bằng đường bộ trong 4 ngày để nhập viện. Từ tháng 4/2026, ông được điều trị và theo dõi trong danh sách chờ ghép tại Bệnh viện Phổi Trung ương.
Ngày 17/7, bệnh viện nhận thông báo từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia về nguồn phổi hiến từ một nữ sinh viên 22 tuổi. Nghĩa cử của người hiến đã mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân.
Khoảng 8h45 ngày 18/7, ca ghép phổi chính thức bắt đầu. Sau 8 giờ phẫu thuật liên tục, ca mổ thành công. Hiện sức khỏe của người bệnh tiến triển tốt và tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.
Không chỉ thực hiện thành công ca ghép, Bệnh viện Phổi Trung ương còn triển khai chương trình đào tạo và chuyển giao kỹ thuật ghép phổi, chăm sóc sau ghép cho Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM ngay trong và sau ca phẫu thuật.
 |
| Các bác sĩ thực hiện ca ghép phổi cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC. |
TS.BS Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, kể lại: "Cô gái ở TP.HCM đã cứu sống một người bệnh ở TP.HCM đang chờ đợi ở Hà Nội. Đây có lẽ là nhân duyên", bác sĩ Lượng chia sẻ.
TS Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia, cho biết nếu năm 2024 được xem là cột mốc đột phá với 41 trường hợp hiến tạng từ người chết não thì đến năm 2025, con số này tăng lên 66 trường hợp. Tính đến đầu tháng 8/2026, cả nước đã ghi nhận 46 ca hiến tạng từ người chết não.
Riêng trong tháng 7/2026, Việt Nam có 8 trường hợp chết não hiến mô, tạng - mức cao nhất từng được ghi nhận trong một tháng. Theo TS Nguyễn Hoàng Phúc, đây là dấu mốc đặc biệt, phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức của cộng đồng về ý nghĩa của việc hiến tạng sau khi qua đời.
Từ 8 người hiến này, nhiều bệnh nhân suy tạng đã được cứu sống. Tim, gan, thận, phổi, giác mạc cùng nhiều mô, tạng khác được ghép thành công, mang lại cơ hội hồi sinh cho nhiều người bệnh trên cả nước.
Theo TS Phạm Gia Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia, sau gần 40 năm phát triển lĩnh vực ghép tạng, Việt Nam mới ghi nhận khoảng 308 trường hợp hiến tạng từ người chết não, trong khi cả nước có khoảng 40.000-50.000 bệnh nhân đang chờ ghép tạng, riêng người chạy thận nhân tạo đã khoảng 40.000.
Hiện khoảng 70% nguồn tạng đến từ người hiến sống, trong khi chỉ 30% đến từ người chết não.
Nghề bác sĩ vất vả về mặt thời gian, tổn hao nhiều năng lượng và cảm xúc. Thế nhưng, trên thế gian này, không có nghề nào tuyệt vời hơn nghề y. Chạy trời không khỏi đau là tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
