|
|
Malaysia đang biến vùng biển phía nam Penang thành đảo công nghệ rộng 930 ha, với tham vọng thu hút hàng loạt nhà đầu tư quốc tế. Ảnh: Gamuda Bhd. |
Ngoài khơi bờ tây bắc Malaysia, một vùng biển xanh đang dần nhường chỗ cho đất liền. Những con tàu hút cát bơm vật liệu qua các đường ống màu cam, trong khi xe ben liên tục vận chuyển cát trên nền đất mới bồi. Đây là công trường Silicon Island, dự án được kỳ vọng củng cố vị thế của Malaysia trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Dự kiến hoàn thành trong thập kỷ tới, hòn đảo sẽ kết hợp các khu công nghiệp với văn phòng, khách sạn và căn hộ ven biển. Đến năm 2050, dự án đặt mục tiêu tạo khoảng 220.000 việc làm, đồng thời đóng góp lũy kế 1.100 tỷ ringgit (khoảng 269 tỷ USD) cho nền kinh tế Malaysia.
Đón sóng AI và lời giải cho bài toán thiếu đất
Silicon Island ra đời từ chính thành công của Penang. Sau hơn nửa thế kỷ phát triển thành một trong những trung tâm điện tử và bán dẫn hàng đầu Đông Nam Á, bang này đang dần cạn quỹ đất công nghiệp.
Các tập đoàn như Intel, AMD và ASE Technology liên tục mở rộng hoạt động quanh Bayan Lepas, cụm công nghiệp gần sân bay quốc tế và cũng là trái tim ngành bán dẫn Malaysia. Tuy nhiên, không gian phát triển tại khu vực này ngày càng thu hẹp.
Trả lời Bloomberg, Thủ hiến Penang Chow Kon Yeow cho biết Silicon Island sẽ giúp bang tận dụng nền tảng công nghiệp hiện có, đồng thời đón đầu chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của ngành công nghệ toàn cầu.
Dự án cũng phản ánh tham vọng nâng cấp vị trí của Malaysia trong chuỗi giá trị bán dẫn. Thay vì chủ yếu tập trung vào lắp ráp và kiểm thử chip, nước này muốn tiến sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao, như thiết kế bán dẫn và đóng gói tiên tiến.
Theo nghiên cứu của Deloitte được chủ đầu tư dẫn lại, Silicon Island có thể thu hút khoảng 75 tỷ ringgit vốn đầu tư. Dự án do Silicon Island Development Sdn triển khai, với liên doanh do tập đoàn hạ tầng Gamuda Bhd kiểm soát và sự hậu thuẫn của chính quyền bang Penang.
 |
Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo thêm động lực cho tham vọng này. Penang hiện chiếm khoảng 5% kim ngạch xuất khẩu bán dẫn toàn cầu. Ngành điện tử tại đây bắt đầu phát triển từ đầu thập niên 1970, khi bang chủ động thu hút các nhà sản xuất nước ngoài.
Theo ông Wong Siew Hai, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Malaysia, xuất khẩu điện - điện tử của nước này trong năm nay được dự báo vượt 900 tỷ ringgit, sau khi ông nâng dự báo thêm khoảng 13%. Trong đó, bán dẫn chiếm gần 3/4 tổng giá trị. Malaysia hiện là nước xuất khẩu bán dẫn lớn thứ 6 thế giới.
Ông Wong cho biết nhiều nhà sản xuất đang vận hành hết công suất và cần thêm mặt bằng để mở rộng. Nhu cầu chip phục vụ các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI càng thúc đẩy doanh nghiệp tăng năng lực sản xuất. Bên cạnh đó, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung cũng khiến các công ty tìm cách đa dạng hóa địa điểm sản xuất, đưa Malaysia trở thành điểm đến đáng chú ý.
Thủ hiến Chow cho biết Silicon Island nhận được sự quan tâm từ các nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản. Bà Tan Jun Jing, Phó giám đốc dự án, kể rằng một nhà đầu tư Nhật Bản đã đến khảo sát địa điểm 3 lần trong vòng 2 tháng. Mỗi chuyến đi đều có sự tham gia của lãnh đạo cấp cao hơn, với lần gần nhất có cả chủ tịch tập đoàn.
Theo bà Tan, nhu cầu từ những khách hàng lớn như Intel và Nvidia đang tăng mạnh, khiến tốc độ mở rộng năng lực sản xuất trở thành yếu tố quan trọng hơn cả chi phí.
 |
| Nhà máy Intel Malaysia tại Penang. Theo chính quyền bang, Penang hiện chiếm khoảng 5% lượng xuất khẩu chất bán dẫn của thế giới. Ảnh: Intel Malaysia. |
Tham vọng "đảo công nghệ"
Trọng tâm của Silicon Island là Khu công nghệ xanh rộng khoảng 283 ha, dành cho các hoạt động thiết kế bán dẫn, đóng gói tiên tiến và kiểm thử tự động. Giai đoạn đầu của khu này dự kiến sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo.
Một cây cầu dài 380 m sẽ kết nối hòn đảo với đảo chính Penang. Vị trí gần sân bay quốc tế tạo lợi thế cho các doanh nghiệp phụ thuộc vào vận tải hàng không, trong khi những ngành công nghiệp nặng cần kết nối cảng biển được cho là phù hợp hơn với đất liền.
Ngoài các khu công nghiệp, Silicon Island dự kiến có khoảng 20.000 căn nhà, bao gồm nhà ở có giá phải chăng. Gần 1/5 diện tích đảo sẽ dành cho công viên, bãi biển và rừng ngập mặn.
Hòn đảo cũng được quy hoạch làm điểm đầu của tuyến Mutiara, tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên tại Penang. Tuyến đường dài 29,5 km sẽ kết nối khu vực với Bayan Lepas, sân bay quốc tế và thủ phủ George Town, dự kiến đi vào hoạt động cuối năm 2031.
 |
| Dự án đường sắt nhẹ Mutiara Line tại George Town. Ảnh: The Star. |
Về tài chính, Gamuda nắm 70% cổ phần liên doanh và thu xếp khoản vay hợp vốn trị giá 14 tỷ ringgit để chi trả chi phí lấn biển và phát triển hạ tầng. Đợt bán đất công nghiệp đầu tiên dự kiến diễn ra vào đầu năm 2027, trong khi chủ đầu tư đặt mục tiêu đưa dự án hòa vốn sau 8 năm. Chính quyền bang Penang sở hữu 30% cổ phần và sẽ tiếp nhận quyền sở hữu toàn bộ phần đất lấn biển.
Thực tế, Silicon Island là dự án có thời gian triển khai dài. Riêng công đoạn lấn biển dự kiến cần thêm 3-4 năm, còn toàn bộ quá trình phát triển có thể kéo dài tới 15 năm. Những hoạt động công nghiệp đầu tiên được kỳ vọng bắt đầu từ đầu năm 2029.
Quy mô của Silicon Island khiến nhiều người liên tưởng đến Forest City, siêu dự án lấn biển trị giá 100 tỷ USD ở miền nam Malaysia do tập đoàn Country Garden của Trung Quốc phát triển. Forest City từng được quảng bá như một đô thị hiện đại nhưng phụ thuộc đáng kể vào người mua nhà nước ngoài và hiện có tỷ lệ lấp đầy thấp.
Tuy nhiên, bà Tan Jun Jing cho rằng Silicon Island khác biệt về bản chất. Theo bà, Forest City tập trung chủ yếu vào nhà ở và thương mại, trong khi động lực phát triển của Silicon Island là công nghiệp.
Với cách tiếp cận này, dự án kỳ vọng thu hút nhà máy, doanh nghiệp công nghệ và dòng vốn đầu tư trước, sau đó phát triển các khu dân cư và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của lực lượng lao động.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới trở thành nhu cầu cấp thiết. Để độc giả có thể tiếp cận những tri thức kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh trên thế giới.
