Hé lộ thỏa thuận đàm phán Mỹ - Iran ngày 6/2

Theo nguồn tin riêng từ Al Jazeera, trọng tâm của đề xuất yêu cầu Tehran phải cam kết ngừng hoàn toàn hoạt động làm giàu Uranium trong 3 năm và chuyển giao toàn bộ kho dự trữ hiện có cho một quốc gia thứ ba.

Khuôn khổ này cũng đặt ra các rào cản nghiêm ngặt đối với chương trình tên lửa đạn đạo và việc cung cấp vũ khí cho các lực lượng ủy nhiệm của Iran trong khu vực. Một nhà ngoại giao cấp cao giấu tên nhấn mạnh, đây là những điều kiện tiên quyết để hạ nhiệt căng thẳng đang leo thang.

Nguồn tin từ Tehran xác nhận, cuộc gặp giữa Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi sẽ được tổ chức tại Oman thay vì Thổ Nhĩ Kỳ như dự kiến ban đầu.

Song giới quan sát đánh giá cánh cửa ngoại giao mong manh này mở ra trong bối cảnh khu vực đang đặt trong tình trạng báo động cao. Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh tập trung quân lực quy mô lớn tại Biển Arab sau khi phía Iran có các biện pháp trấn áp bạo lực đối với người biểu tình vào tháng trước.

Nội dung các đề xuất

Theo khuôn khổ thỏa thuận được đề xuất, Iran sẽ cam kết không làm giàu uranium trong vòng ba năm. Sau đó, nước này sẽ đồng ý giới hạn mức làm giàu uranium dưới 1,5%.

Kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao hiện tại của nước này - bao gồm khoảng 440kg (970lb) đã được làm giàu tới mức 60% - sẽ được chuyển giao cho một quốc gia thứ ba.

Bên cạnh các điều khoản về hạt nhân, khuôn khổ đàm phán mới yêu cầu Tehran cam kết ngừng hỗ trợ vũ khí và công nghệ cho các đồng minh phi nhà nước trong khu vực.

Tehran cũng sẽ cam kết không chủ động sử dụng tên lửa đạn đạo theo khuôn khổ này. Điều này vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Mỹ rằng Iran phải cắt giảm cả số lượng và tầm bắn của tên lửa đạn đạo.

Bên cạnh các điều khoản kỹ thuật, ba quốc gia trung gian cũng đã đặt lên bàn đàm phán đề xuất về một thỏa thuận không xâm lược quân sự song phương giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, cả Washington và Tehran đều chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào về khuôn khổ này

Phía Mỹ nêu rõ rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm các quy định về chương trình hạt nhân, tên lửa và các lực lượng ủy nhiệm của Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: Reuters

Trong quá khứ, Iran từng sẵn sàng thỏa hiệp về phát triển hạt nhân, bao gồm cả năm 2015 khi ký kết Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) với các quốc gia khác, bao gồm cả Mỹ, để hạn chế làm giàu hạt nhân đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt. Tuy nhiên, ba năm sau, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này.

Nhưng cho đến nay, Tehran vẫn từ chối thảo luận về việc hạn chế hỗ trợ cho các đồng minh phi nhà nước trong khu vực và cắt giảm tên lửa đạn đạo. Vào thứ Tư, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim đưa tin Iran vẫn giữ vững lập trường rằng họ sẽ "chỉ duy nhất" thảo luận về chương trình hạt nhân và việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt.

Khuôn khổ đàm phán được đưa ra ngay trước chuyến thăm Israel của Đặc phái viên Witkoff, nơi ông có các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Benjamin Netanyahu và lãnh đạo các cơ quan tình báo nước này.

Mỹ bước vào đàm phán với lợi thế đáng kể trong khi Iran đang đối mặt với sự kết hợp chưa từng có giữa áp lực bên ngoài và bên trong. Một tàu sân bay Mỹ, các máy bay chiến đấu và tàu khu trục hải quân hiện đã được bố trí tại Biển Arab, tạo ra một mối đe dọa quân sự thực sự đối với Tehran.

Trong khi đó, Iran vừa trải qua làn sóng biểu tình toàn quốc vào tháng 12 và tháng 1, dẫn đến những đợt bạo lực tàn khốc nhất trong nhiều thập kỷ tại quốc gia này. Bất chấp sức ép, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Giới quan sát tỏ ra thận trọng trước khả năng thỏa hiệp của Tehran trong các vấn đề cốt lõi, nhất là khi sự hoài nghi đối với chính sách của Mỹ vẫn còn ăn sâu bám rễ tại đây.

Khôi phục ngoại giao

Đây không phải là lần đầu tiên các quan chức Iran và Mỹ gặp nhau nhằm nối lại ngoại giao giữa hai quốc gia vốn đã cắt đứt quan hệ từ năm 1980. Vào tháng 6, các quan chức Mỹ và Iran đã tập trung tại thủ đô Muscat của Oman để thảo luận về một thỏa thuận hạt nhân, nhưng tiến trình này đã bị đình trệ khi Israel ném bom Iran.

Các cuộc không kích của Israel đã khơi mào cho một cuộc chiến kéo dài 12 ngày, kết thúc bằng việc Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran và Iran thực hiện một cuộc tấn công mang tính biểu tượng vào căn cứ quân sự Al Udeid ở Qatar, nơi đồn trú của lực lượng Mỹ.

Kể từ đó, Tehran tuyên bố đã bổ sung kho tên lửa đạn đạo của mình và cảnh báo các nước rằng họ sẽ sử dụng chúng nếu bị tấn công. Washington đặc biệt mong muốn hạn chế tên lửa đạn đạo của Iran vì trong cuộc chiến 12 ngày, một số tên lửa Iran đã xuyên thủng hệ thống phòng thủ Vòm Sắt (Iron Dome) lừng lẫy của Israel.

Căng thẳng vẫn ở mức cao khi thứ Ba, Mỹ đã bắn hạ một thiết bị bay không người lái của Iran khi tiến gần tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Cùng ngày, các quan chức Mỹ cáo buộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã quấy rối một tàu thương mại treo cờ Mỹ và có thủy thủ đoàn người Mỹ tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với thương mại toàn cầu.