‘Lầu chú Hỏa’ có thật là phim kinh dị Việt đáng sợ nhất?

Lời đồn về oan hồn Hứa thị tồn tại đã khá lâu ở khu Chợ Lớn. Người ta rủ tai nhau câu chuyện về một tiểu thư bạc mệnh bị giam lỏng trong biệt thự nguy nga đến khi qua đời. Mọi chuyện tất nhiên chỉ quanh quẩn những tin đồn, những mẩu chuyện truyền miệng... Nhưng sự mơ hồ ấy vô tình tạo ra truyền thuyết đô thị tồn tại dai dẳng suốt hơn nửa thế kỷ.

Năm 1973, đạo diễn Lê Hoàng Hoa từng phát triển câu chuyện này thành phim Con ma nhà họ Hứa. Dù chỉ là phim đen trắng, tác phẩm vẫn tạo cơn sốt phòng vé ở miền Nam thời bấy giờ và được xem là một trong những dự án kinh dị đầu tiên của Việt Nam.

Bất ngờ về Hùng Trần

Sau 5 thập kỷ, giai thoại về con ma nhà họ Hứa được đưa trở lại màn ảnh rộng trong Lầu chú Hỏa. Dự án do Hùng Trần ngồi ghế đạo diễn. Nhà làm phim sinh năm 1994 từng được biết đến qua phim ngắn Mộng, cũng có kinh nghiệm tham gia biên kịch cho các tác phẩm như Đèn âm hồn, Heo năm móng. Đây là lần đầu anh thử sức với vai trò cầm trịch phim truyện dài.

Lầu chú Hỏa bắt nguồn từ bi kịch của cô Hứa, ái nữ trong một gia đình giàu có đầu thế kỷ XX. Mắc căn bệnh lạ, cô được “giấu” trong căn phòng kín trên gác mà không ai được phép nhắc đến. Qua đời trong cô độc, oan hồn cô gái trẻ không thể siêu thoát.

Chuyện phim mở ra nhiều năm sau, một nhóm streamer bắt đầu kế hoạch khám phá biệt thự nay đã bị bỏ hoang. Với số tiền donate hậu hĩnh, cả nhóm hăm hở bước vào hành trình đầy kích thích tại dinh thự hơn trăm năm tuổi. Phá tung cánh cửa đã khóa để tìm sự thật đằng sau những lời đồn, họ không hay biết một kết cục kinh hoàng đang đợi mình phía trước.

Trước khi tạo dựng bầu không khí rùng rợn, Hùng Trần dành thời gian xây dựng mối quan hệ giữa các thành viên trong nhóm streamer, tạo cảm giác đây thực sự là một buổi livestream diễn ra ngoài đời. Chính sự kiên nhẫn ấy khiến nửa đầu phim trở nên gần gũi, dễ chịu khi người xem có thời gian làm quen với nhân vật, nắm được lý do họ xuất hiện và động cơ dẫn đến quyết định mạo hiểm.

Chuyến khám phá chỉ thực sự biến thành cơn ác mộng khi cả nhóm liều lĩnh thực hiện nghi thức gọi hồn. Từ đây, những tình huống rùng rợn liên tục ập đến. Càng chạy trốn, nhóm bạn càng nhận ra mình đã bị "nhốt" trong căn nhà.

Phim thuộc thể loại found footage.

Lời khen cho Hùng Trần khi khơi gợi cảm giác hồi hộp, nỗi bất an kéo dài trong tâm trí khán giả. Hành trình khám phá lời đồn trở nên đáng sợ hơn khi người xem không biết điều gì đang chờ đợi phía sau từng cánh cửa, hành lang, từng căn phòng đóng kín.

Found footage (giả tài liệu - thể loại mà hình ảnh kể chuyện đều do nhân vật ghi lại, tạo cảm giác người xem cũng tham gia chuyến đi) lúc này đây chứng minh là lựa chọn liều lĩnh nhưng phù hợp. Nó vốn không xa lạ trên thế giới, từng xuất hiện trong nhiều tác phẩm kinh dị nổi tiếng như The Blair Witch Project, Paranormal Activity, Gonjiam hay The Medium… Nhưng ở Việt Nam, found footage chưa phổ biến và Lầu chú Hỏa có thể coi là tiên phong kể chuyện phong cách này.

Những cú lia máy vội vàng, những khung hình rung lắc chóng mặt, góc nhìn từ camera trên người diễn viên khiến khán giả bị kéo trực tiếp vào cuộc khám phá căn nhà hoang. Không còn đứng ngoài quan sát, người xem gần như bị ép buộc đồng hành cùng nhân vật. Việc sử dụng tới 21 máy quay tạo ra lượng góc nhìn phong phú đáng ngạc nhiên. Nhiều cảnh phim mang hiệu quả thị giác mạnh nhờ sự hoán đổi liên tục giữa điểm nhìn thứ ba và của người trong cuộc.

Mặt khác, gần như toàn bộ câu chuyện gói gọn trong đêm, diễn ra ở căn biệt thự cổ. Do đó, căn nhà là chất liệu quan trọng trong ngôn ngữ kể chuyện. Dưới bàn tay ê-kíp, nó hiện lên rùng rợn trên khu đất um tùm cây cỏ, nằm biệt lập giữa chốn hoang vu. Không ánh đèn, không người ở đã bao năm, biệt thự chìm trong màu sắc tăm tối, phủ lên một lớp xám xịt của tro bụi cùng thứ cảm giác u uất lạnh sống lưng.

Tất nhiên, fan kinh dị không khó nhận ra ngôn ngữ phim có gì đó tương tự Gonjiam, một tác phẩm cùng màu sắc khá nổi tiếng ra mắt vào năm 2018. Lý giải cho sự tương đồng này, đơn vị sản xuất phim Hàn thực tế cũng chính là đơn vị đồng hành sản xuất Lầu chú hỏa.

Có sự học hỏi, tham chiếu từ những tác phẩm thành công đi trước, bộ phim của Hùng Trần vẫn tạo được những dấu ấn riêng trong ý tưởng về truyền thuyết đô thị của người Việt. Điều mà đạo diễn trẻ đã thành công là dẫn truyền nỗi sợ, kinh hoàng từ nhân vật sang người xem, khiến họ cũng rơi vào trạng thái tương tự.

Đây cũng là lý do mà sau các buổi chiếu đầu tiên, nhiều ý kiến nhận xét Lầu chú hỏa là "phim kinh dị Việt đáng sợ nhất".

Tác phẩm mang lại trải nghiệm thị giác khá ấn tượng.

Phía sau nỗi sợ

Ở lần đầu cầm trịch dự án điện ảnh, phải dành lời khen cho Hùng Trần khi biết cách sử dụng yếu tố đạo cụ khôn khéo. Từng con búp bê, cây đàn gỗ hay chiếc ghế sắt hoen gỉ không đơn thuần xuất hiện như một vật trang trí. Chúng gắn liền với câu chuyện kinh hoàng trong quá khứ của căn biệt thự, lại có sự liên kết với hành trình của từng người trong nhóm streamer hiện tại.

Yếu tố âm thanh cũng được xử lý hiệu quả. Từng bước chân, tiếng cửa gỗ kẽo kẹt, tiếng hít thở nhọc nhằn hay âm thanh vọng lại từ hành lang trống trải duy trì bầu không khí rùng rợn ken đặc thời lượng hơn 90 phút. Dù đôi lúc vẫn lạm dụng âm lượng lớn, tổng thể âm thanh phim vẫn dẫn dắt cảm xúc người xem mượt mà.

Song gác lại những ám ảnh về mặt trải nghiệm, Lầu chú Hỏa còn bộc lộ hạn chế ở nội dung. Kịch bản gần như chỉ đem đến cái cớ để đưa nhóm streamer tiến vào căn nhà ma ám. Sau khi mở ra cánh cửa biệt thự, chuyện phim về cơ bản chỉ là các nhân vật đi khám phá, bị hù dọa, chia tách rồi quanh quẩn tìm đường ra.

Vấn đề ở chỗ hành trình ấy thiếu một câu chuyện đủ chiều sâu để níu giữ cảm giác hào hứng nơi khán giả. Truyền thuyết đô thị về con ma nhà họ Hứa vốn là chất liệu tiềm năng, hoàn toàn có thể mở rộng thành tấn bi kịch gia đình, một ký ức ám ảnh về đôi uyên ương bị chia cắt, hay câu chuyện về cái ác hình thành từ định kiến xã hội... Thế nhưng Lầu chú Hỏa bỏ lửng mọi đầu mối nó gợi ra ở đầu phim.

Không ai trong số nhóm bạn trẻ có câu chuyện đủ chiều sâu để kể. Ở tuyến “phản diện”, thế lực tâm linh ban đầu vốn khơi gợi tò mò, nhưng không được giải mã suốt nửa sau thời lượng. Chẳng có câu chuyện, ẩn ức nào được khám phá và hóa giải, phim rốt cuộc mang lại cảm giác chỉ là một hành trình đơn điệu.

Tại đó, tương tự nhiều phim kinh dị khác, các nhân vật vẫn có quyết định ngớ ngẩn để câu chuyện được tiếp diễn. Điển hình là vào thời điểm có người mất tích, chứng kiến nhiều hiện tượng ma quỷ, nhưng nhóm bạn vẫn tách lẻ để đi tìm đồng đội, hay một cô gái nhát như thỏ đế trong phút cuối lại cả gan quay lại một mình vì tiếc tiền...

Phim có rất ít nhân vật, tạo điều kiện cho biên kịch xây dựng chi tiết bức chân dung của mỗi người. Nội dung Lầu chú Hỏa sẽ ấn tượng hơn khá nhiều, nếu mỗi người trong nhóm bạn trẻ đại diện cho một loại tội lỗi, và từng cá nhân trong số họ phải trả giá cho kiểu tội ác của mình. Hành trình khám phá căn biệt thự hoang cũng nên song hành cùng câu chuyện lật mở bí mật về hồn ma căn biệt thự. Nhưng rốt cuộc, những bí ẩn vẫn là bí ẩn khi chuyện phim khép lại.

Phim quy tụ dàn diễn viên trẻ.

Có cảm giác các nhân vật đều thiếu sự đấu tranh, hoàn toàn bị khuất phục trước những thế lực vô hình. Cả hành trình phim, họ chỉ trốn chạy, hoảng sợ hoặc không thì mất tích.

Tất nhiên, loạt cảm xúc này vẫn được các diễn viên trẻ truyền tải đủ tự nhiên. Dàn cast Lầu chú Hỏa hầu như là những gương mặt mới lạ, không ai biết mặt. Việc chọn toàn gương mặt trẻ kéo theo bất lợi về truyền thông, khi tác phẩm khó tiếp cận đại chúng theo cách thông thường.

Song mặt khác, nó cũng là lựa chọn phù hợp với màu sắc tác phẩm. Ở những diễn viên trẻ có sự bản năng, non nớt, thô ráp cần thiết để làm bật màu sắc found footage, khiến người ta có cảm giác đang chứng kiến những người bình thường bước vào một hành trình khám phá có thật.