Làm sao phát hiện sớm bệnh não mô cầu?

Các chấm xuất huyết trên da một bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não mô cầu. Ảnh: WebMD.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết nhiễm khuẩn do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra.

Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, có thể gây viêm mũi họng, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm khớp, viêm màng tim và viêm nhiễm bộ phận sinh dục.

Nguồn lây duy nhất là người, bao gồm bệnh nhân, người mang vi khuẩn không triệu chứng hoặc người lành mang trùng. Bệnh dễ lây lan thành dịch tại nhà trẻ, gia đình, khu tập thể và khu công nghiệp có mật độ dân cư đông, điều kiện vệ sinh kém.

Hai nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao là trẻ em từ 6 tháng đến 3 tuổi và thanh thiếu niên 14-20 tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn ở người trên 20 tuổi. Thời gian ủ bệnh thường từ 1 đến 10 ngày, trung bình 5-7 ngày.

Theo bác sĩ Tiến, bệnh não mô cầu thường gặp nhất ở hai thể là nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não mủ. Đáng chú ý, bệnh có thể khởi phát đột ngột hoặc xuất hiện những biểu hiện tương tự cảm cúm trước khi diễn tiến nặng.

Ở thể nhiễm khuẩn huyết cấp tính, người bệnh ban đầu có thể mệt mỏi, đau họng, ho, nhức đầu. Sau đó, các triệu chứng nhanh chóng xuất hiện như sốt cao 39-40 độ C, ớn lạnh, rét run nhiều lần, đau đầu, nôn ói, đau khớp, đau cơ và thở nhanh. Huyết áp người bệnh có thể tụt.

Một trong những dấu hiệu đặc trưng của bệnh là tử ban trên da. Dấu hiệu này xuất hiện ở khoảng 75% trường hợp, thường trong vòng 1-2 ngày sau sốt.

Tử ban có màu đỏ hoặc tím thẫm, bờ không tròn đều, kích thước thay đổi từ 1-2 mm đến vài cm. Các nốt thường phẳng, không gồ lên mặt da, đôi khi có hoại tử ở trung tâm. Tử ban có thể phân bố khắp cơ thể, tập trung nhiều ở vùng nách, hông và quanh các khớp như khuỷu tay, đầu gối, cổ chân.

Đặc biệt, các nốt tử ban có thể lan nhanh cả về số lượng lẫn kích thước. Người bệnh cũng có thể xuất huyết niêm mạc mắt.

Ở thể viêm màng não, bệnh thường xuất hiện sau viêm mũi họng hoặc khởi phát với các triệu chứng viêm màng não. Người bệnh đột ngột sốt cao 39-40 độ C, mệt mỏi, đau đầu dữ dội và nôn vọt.

Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, tình trạng có thể nhanh chóng nặng hơn, khiến người bệnh lú lẫn, hoảng loạn, co giật và hôn mê.

Bác sĩ Tiến lưu ý người dân cần chú ý những biểu hiện sớm như sốt, đau họng, mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ. Đặc biệt, sự xuất hiện của một nốt tử ban trên da hoặc xuất huyết kết mạc mắt cũng là dấu hiệu cần được lưu tâm.

Nếu có những biểu hiện trên trong bối cảnh từng tiếp xúc với người mắc não mô cầu hoặc có tắm hồ bơi trước đó, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Điều trị bệnh não mô cầu bao gồm sử dụng kháng sinh đặc hiệu nhạy cảm với vi khuẩn gây bệnh. Tùy tình trạng, người bệnh cần được hồi sức hô hấp, tuần hoàn và tổ chức cách ly.

Để phòng bệnh khi chưa có dịch, bác sĩ Tiến khuyến cáo người dân duy trì vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay, đánh răng, súc miệng và họng. Các ổ viêm nhiễm vùng hầu họng cần được điều trị triệt để.

Bên cạnh đó, môi trường sống cần được giữ thông thoáng, có ánh sáng, tránh ẩm thấp. Người dân nên ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng và chủ động tiêm vaccine phòng bệnh não mô cầu.