Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và những người có hệ miễn dịch suy yếu. Trong trường hợp nghiêm trọng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn.
Vì sao người từng mắc não mô cầu vẫn có thể tái nhiễm?
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), vi khuẩn não mô cầu được phân chia thành nhiều nhóm huyết thanh dựa trên đặc điểm của lớp vỏ polysaccharide bao quanh vi khuẩn. Trong đó, các nhóm A, B, C, W, X và Y là những nhóm quan trọng gây bệnh ở người.
Khi một người mắc bệnh não mô cầu, hệ miễn dịch có thể tạo ra kháng thể chống lại vi khuẩn gây nhiễm trùng. Tuy nhiên, đáp ứng miễn dịch này thường có tính đặc hiệu với nhóm huyết thanh đã gây bệnh, không đồng nghĩa với khả năng bảo vệ đầy đủ trước những nhóm khác.
Chẳng hạn, người từng mắc bệnh do não mô cầu nhóm B vẫn có thể bị nhiễm vi khuẩn thuộc nhóm C, W hoặc Y nếu tiếp xúc với nguồn lây. Ngay cả khả năng bảo vệ đối với nhóm đã từng gây bệnh cũng không nên được xem là tuyệt đối.
Bên cạnh đó, khả năng hình thành miễn dịch sau nhiễm trùng có thể khác nhau giữa các cá nhân, phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và chức năng của hệ miễn dịch.
Vì vậy, tiền sử từng mắc bệnh não mô cầu không phải là cơ sở để khẳng định một người đã được bảo vệ hoàn toàn trước những lần nhiễm bệnh tiếp theo.
Theo CDC, một người có thể mắc bệnh não mô cầu nhiều hơn một lần, dù tình trạng này hiếm gặp. Đáng chú ý, người mắc bệnh hai lần cần được kiểm tra để xác định liệu có tình trạng suy giảm miễn dịch tiềm ẩn hay không.
 |
| Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau. Người từng mắc bệnh vẫn có thể tái nhiễm do những nhóm vi khuẩn khác. Ảnh: Institut Pasteur. |
Những ai có nguy cơ tái mắc bệnh cao hơn?
Một trong những yếu tố đáng chú ý là tình trạng thiếu hụt bổ thể. Đây là nhóm protein trong hệ miễn dịch, đóng vai trò nhận diện và hỗ trợ tiêu diệt các tác nhân gây bệnh, trong đó có vi khuẩn não mô cầu.
Theo CDC, những người thiếu hụt một số thành phần bổ thể, đặc biệt là C5-C9, có nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cao hơn đáng kể so với người bình thường. Tình trạng này cũng có thể khiến bệnh tái diễn nhiều lần.
Ngoài ra, những người không có lách hoặc suy giảm chức năng lách cũng thuộc nhóm nguy cơ cao. Lá lách có vai trò quan trọng trong việc lọc vi khuẩn khỏi máu và hỗ trợ cơ thể tạo ra đáp ứng miễn dịch chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng.
Người sử dụng thuốc ức chế bổ thể, chẳng hạn eculizumab hoặc ravulizumab, cũng cần đặc biệt thận trọng. Các thuốc này được dùng để điều trị một số bệnh lý hiếm gặp nhưng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm não mô cầu, ngay cả khi người bệnh đã tiêm vaccine phòng ngừa.
Bên cạnh đó, nguy cơ mắc bệnh còn liên quan đến môi trường sống và mức độ tiếp xúc với nguồn lây. Những người sống trong ký túc xá, doanh trại hoặc thường xuyên tiếp xúc gần với người mắc bệnh có thể đối mặt với nguy cơ lây nhiễm cao hơn.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
Nhận diện sớm bệnh não mô cầu
Làm sao phát hiện sớm bệnh não mô cầu?
Não mô cầu có thể khởi phát với triệu chứng giống cảm cúm như sốt, đau họng, mệt mỏi, đau đầu. Bệnh có thể nhanh chóng diễn tiến nặng, gây nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não.
Vì sao não mô cầu được gọi là 'sát thủ 24 giờ'?
Điều đáng sợ ở não mô cầu là người bệnh có thể chưa kịp nhận ra mình mắc bệnh, trong khi vi khuẩn đã gây tổn thương nghiêm trọng chỉ sau vài giờ.
Những điểm chung đáng sợ giữa não mô cầu và liên cầu lợn
Não mô cầu và liên cầu lợn dễ bị nhầm lẫn do có biểu hiện nhiễm khuẩn huyết tương đồng. Tuy nhiên, đường lây và yếu tố nguy cơ của hai bệnh rất khác nhau.
Thêm ca không qua khỏi vì não mô cầu ở Cà Mau, chưa tìm được nguồn lây
Cà Mau ghi nhận 3 ca mắc viêm não mô cầu không qua khỏi. Những người tiếp xúc gần ca bệnh đã được cấp thuốc kháng sinh dự phòng và hướng dẫn theo dõi sức khỏe.
Một sai lầm khi uống thuốc giảm đau khiến gan quá tải
Thuốc giảm đau dễ mua nhưng không phải ai cũng có thể sử dụng tùy ý. Dùng sai cách, tăng liều hoặc kéo dài thời gian uống có thể gây hại gan, tim mạch.
