Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Tehran hứng đợt không kích dữ dội nhất cuộc chiến

Bước sang ngày thứ 10, chiến sự Iran đang rung chuyển bởi tổn thất khốc liệt trên thực địa, giá dầu thế giới chạm đỉnh và cuộc chuyển giao quyền lực đầy kịch tính tại Tehran.

  • Lầu Năm Góc xác nhận thêm binh sĩ tử nạn, nâng tổng số lên 8 người. Phía Iran ghi nhận 1.255 người thiệt mạng, theo Al Jazeera.
  • Israel phá hủy trụ sở Không quân IRGC. Tổng thống Trump cân nhắc triển khai đặc nhiệm kiểm soát các kho uranium của Iran.
  • Iran tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và drone vào căn cứ Mỹ tại các quốc gia đồng minh Mỹ.
  • Ông Mojtaba Khamenei kế vị Lãnh tụ tối cao. Mỹ và Israel phản đối gay gắt và xác định đây là mục tiêu tấn công trọng tâm tiếp theo.

Tehran hứng đợt không kích dữ dội nhất từ đầu xung đột

Rạng sáng 10/3, thủ đô Tehran của Iran rung chuyển bởi một trong những đợt không kích dữ dội nhất kể từ khi xung đột bùng phát, theo tường thuật của phóng viên Mohammed Vall từ Al Jazeera.

Ông Vall cho biết chỉ trong vài giờ, hàng loạt vụ nổ liên tiếp vang lên, dồn dập đến mức khó có thể đếm được. Nhiều báo cáo tương tự cũng ghi nhận các vụ nổ lớn tại Karaj, thành phố nằm ở phía bắc Tehran.

“Những tiếng nổ cực lớn khiến cửa kính văn phòng của chúng tôi rung chuyển”, ông Vall nói, mô tả cường độ các đợt tấn công trong đêm. Phóng viên này cũng cho biết hệ thống phòng không của Iran hoạt động với cường độ cao bất thường quanh Tehran.

Trên bầu trời thành phố, nhiều vệt sáng liên tục lóe lên, đặc biệt ở khu vực phía đông, cho thấy các hệ thống đánh chặn đang được kích hoạt. Ở thành phố Isfahan, các cuộc không kích được cho là nhằm vào văn phòng tỉnh trưởng và một cung điện hoàng gia cổ, địa điểm thuộc quần thể di sản được UNESCO công nhận.

Một số nguồn tin cho biết nhiều vụ nổ tại Isfahan xảy ra gần các cơ sở hạt nhân của Iran - nơi Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) từng xác nhận Tehran lưu trữ phần lớn lượng uranium đã được làm giàu. Đến nay, chính phủ Iran chưa công bố thông tin chính thức về thiệt hại sau đợt không kích.

Trong khi đó, quân đội Iran cùng lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn, thông báo đã triển khai đợt tấn công thứ 33 trong chiến dịch trả đũa nhằm vào Mỹ và Israel.

CNN: Iran cân nhắc áp “thuế an ninh” với tàu thuyền ở Vịnh Ba Tư

Một nguồn tin tiết lộ với CNN ngày 10/3 rằng Iran đang lên kế hoạch áp thuế đối với tàu chở dầu và tàu thương mại hoạt động tại Vịnh Ba Tư, động thái có thể làm gia tăng căng thẳng trên tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.

Theo nguồn tin này, Tehran đang hoàn tất phương án áp “thuế an ninh” đối với các tàu chở dầu và tàu hàng thuộc những quốc gia được coi là đồng minh của Mỹ khi đi qua khu vực. Nguồn tin cũng khẳng định eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng, trái ngược với tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng tuyến hàng hải này vẫn mở.

“Chúng tôi nắm trong tay quyền kiểm soát giá dầu toàn cầu. Trong thời gian dài, Mỹ sẽ phải chờ các bước đi của chúng tôi để ổn định giá”, nguồn tin nói, đồng thời cho rằng thị trường năng lượng đang trở nên bất ổn và Tehran sẽ tiếp tục gây sức ép cho đến khi Washington phải thừa nhận thất bại.

Trước đó, ông Trump cho biết các tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển trở lại qua eo biển Hormuz, đồng thời tiết lộ Washington đang cân nhắc tiếp quản tuyến đường thủy chiến lược này nếu cần thiết.

Trong một diễn biến khác, theo Reuters, chính quyền của ông Trump cũng đang xem xét nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga nhằm hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu. Thông tin này xuất hiện ngay sau cuộc điện đàm giữa ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong đó nhà lãnh đạo Nga cho biết Moscow sẵn sàng cung cấp thêm dầu và khí đốt cho châu Âu.

Iran 'chờ sẵn' hạm đội Mỹ tại eo biển Hormuz

Theo truyền thông nhà nước Iran, Thiếu tướng Ali Mohammad Naeini đưa ra phát biểu này nhằm đáp lại các tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc bảo vệ eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ và hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.

“Các lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran đang chờ hạm đội hải quân Mỹ tại khu vực eo biển Hormuz, cũng như sự xuất hiện của tàu sân bay USS Gerald R. Ford”, ông Naeini nói.

Ông cho rằng Washington đang phóng đại sự hiện diện quân sự của mình trong khu vực. Theo ông, các tàu chiến và máy bay Mỹ đã rút khỏi khu vực Hormuz, triển khai ở khoảng cách hơn 1.000 km để tránh các tên lửa và máy bay không người lái của Iran.

Trước đó, trong cuộc họp báo ngày 10/3, ông Trump khẳng định eo biển Hormuz “sẽ tiếp tục an toàn”, đồng thời cảnh báo Iran sẽ phải trả “cái giá không thể tính toán nổi” nếu tấn công bất kỳ tàu thuyền nào.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng từng nói chính quyền của ông đang “cân nhắc” kiểm soát eo biển này, và hải quân Mỹ có thể hộ tống các tàu chở dầu nếu cần thiết.

Đáp lại, ông Naeini cảnh báo rằng nếu các cuộc không kích của Mỹ và Israel tiếp diễn, Iran “sẽ không cho phép một lít dầu nào được xuất khẩu khỏi khu vực”. Hiện Mỹ đã triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay tại Trung Đông.

Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động ở biển Arab, trong khi tàu USS Gerald R. Ford có mặt tại Biển Đỏ sau khi đi qua kênh đào Suez.

Tổng thống Trump: sẽ tấn công gấp 20 lần nếu Iran phong tỏa Hormuz

Iran anh 3

Strait of Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới. Ảnh: Foxnews.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép với Iran khi cảnh báo Washington sẽ sử dụng “sức mạnh chưa từng có” nếu Tehran tìm cách ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ qua Strait of Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.

Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social, ông Trump viết: “Nếu Iran làm bất cứ điều gì nhằm ngăn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz, họ sẽ bị nước Mỹ tấn công mạnh gấp 20 lần so với những gì đã phải hứng chịu cho đến nay”.

Nhà lãnh đạo Mỹ còn cảnh báo Washington sẽ nhắm vào những mục tiêu mà ông gọi là “dễ dàng phá hủy”, nhằm khiến Iran “gần như không thể tái thiết lại đất nước”. “Chết chóc, lửa và cuồng nộ sẽ giáng xuống họ”, ông Trump tuyên bố.

Dù vậy, ông cũng nói thêm rằng mình “hy vọng và cầu nguyện điều đó sẽ không xảy ra”, đồng thời cho rằng lời cảnh báo này thực chất là “một món quà của nước Mỹ dành cho Trung Quốc và các quốc gia phụ thuộc nhiều vào tuyến vận tải qua Hormuz”.

Giá vàng bình ổn, USD và giá dầu đồng loạt giảm

Iran anh 4

Vàng thỏi giao dịch quanh mức 5.140 USD/ounce trong phiên sáng nay. Ảnh: Bloomberg.

Thị trường tài chính toàn cầu ghi nhận giá vàng bình ổn, đồng USD và giá dầu thô sụt giảm đồng thời sau những tuyên bố mới nhất từ Tổng thống Donald Trump về khả năng sớm chấm dứt xung đột tại Trung Đông.

Chỉ số Dow Jones tăng 240 điểm, còn Nasdaq Composite tăng hơn 300 điểm.

Chỉ số Bloomberg Dollar Spot Index đã giảm 0,1% vào ngày thứ Hai sau khi những phát biểu của ông Trump đẩy giá năng lượng xuống thấp hơn, đảo ngược đà tăng vọt từng khiến giá dầu vượt ngưỡng 110 USD/thùng vào ngày hôm qua.

"Cuộc chiến về cơ bản đã hoàn tất, gần như là vậy", ông Trump nói với CBS News trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, đồng thời cho biết Mỹ đang cân nhắc việc kiểm soát Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

"Đối với các thị trường, điều này loại bỏ một số rủi ro cực đoan cho giá năng lượng - nhưng không phải tất cả",Bipan Rai, Giám đốc điều hành tại BMO Asset Management Inc., nhận định.

Vàng thỏi giao dịch quanh mức 5.140 USD/ounce trong phiên sáng nay, sau khi đã giảm 0,6% ở phiên trước đó. Chỉ số đo lường sức mạnh đồng USD đã giảm tới 0,1%, nới rộng đà giảm từ hôm thứ Hai. Trong khi đó, giá dầu lao dốc sau một phiên giao dịch biến động mạnh.

Giá dầu thô WTI giảm mạnh xuống còn khoảng88 USD/thùng, sau khi có thời điểm vượt mốc 110 USD/thùng. Tương tự, giá dầu Brent cũng lùi về mức hơn 92 USD/thùng, sau khi từng tăng vọt lên gần 120 USD/thùng trong phiên giao dịch trước đó.

Daniel Ghali, chiến lược gia cấp cao tại TD Securities, cho biết có dấu hiệu cho thấy các nhà giao dịch đã "bắt đáy" trên thị trường vật chất phi tập trung (OTC), nhưng khối lượng vẫn hạn chế và duy trì ở quy mô thông thường.

Lãi suất cao hơn thường là lực cản đối với vàng vì đây là tài sản không trả lãi. Tuy nhiên, tài sản trú ẩn này cũng là một nguồn thanh khoản trong bối cảnh thị trường chứng khoán toàn cầu sụt giảm nghiêm trọng khi chiến tranh tiếp diễn.

Dù giao dịch biến động và đà tăng bị chững lại, vàng vẫn tăng gần 1/5 giá trị trong năm nay. Những xáo trộn của ông Trump đối với thương mại và địa chính trị toàn cầu, cũng như các mối đe dọa đối với sự độc lập của Fed, phần lớn đã hỗ trợ cho các nhóm tài sản an toàn.

IRGC đáp lại ông Trump: Iran sẽ quyết định “hồi kết cuộc chiến”

Iran anh 5

Người biểu tình tại thủ đô của Yemen phản đối các cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran, sau cái chết của Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: Reuters.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) của Iran tuyên bố Tehran sẽ là bên quyết định cách thức và thời điểm kết thúc cuộc chiến tại Trung Đông, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định xung đột sẽ “sớm kết thúc”. “Chính chúng tôi sẽ quyết định hồi kết của cuộc chiến”, IRGC nhấn mạnh trong một tuyên bố chính thức.

Theo lực lượng này, cục diện và tương lai của khu vực hiện nằm trong tay các lực lượng vũ trang Iran, đồng thời khẳng định quân đội Mỹ sẽ không phải là bên định đoạt kết thúc cuộc chiến.

“Những phương trình chiến lược và trạng thái tương lai của khu vực giờ đây nằm trong tay lực lượng vũ trang của chúng tôi; các lực lượng Mỹ sẽ không phải là bên chấm dứt cuộc chiến này”, tuyên bố của IRGC nêu rõ.

Ông Trump: Cuộc chiến Iran có thể kết thúc trong vài ngày tới

Tối 9/3, tại cuộc họp báo, Tổng thống Donald Trump khẳng định chiến dịch tại Iran đang vượt xa tiến độ và có thể dứt điểm ngay trong tuần này. Sau khi dội hỏa lực vào hơn 5.000 mục tiêu, ông tuyên bố hai cấp lãnh đạo cao nhất của Tehran đã bị xóa sổ hoàn toàn.

Dù Mojtaba Khamenei vừa được bổ nhiệm kế vị, ông Trump bày tỏ sự thất vọng và phát tín hiệu ưu tiên "mô hình Venezuela" - tức thúc đẩy thay đổi nhân sự từ nội bộ thay vì lật đổ hoàn toàn hệ thống.

Ông nhấn mạnh đây là bước đi bắt buộc để ngăn chặn kịch bản Iran hủy diệt Israel và thâu tóm Trung Đông bằng vũ khí hạt nhân.

Ông khẳng định Eo biển Hormuz sẽ sớm an toàn, giúp hạ giá nhiên liệu dài hạn cho các gia đình Mỹ. Quyết tâm của ông Trump còn được củng cố sau chuyến thăm các gia đình tử sĩ tại Dover. "Họ yêu cầu tôi phải hoàn thành mục tiêu," ông nói, cam kết chấm dứt mối đe dọa từ Tehran một lần và mãi mãi.

Iran tuyên bố chỉ phóng tên lửa mang đầu đạn hơn một tấn

Iran anh 6

Iran cho biết đang chuẩn bị các cuộc tấn công bằng tên lửa, đồng thời tuyên bố từ nay sẽ chỉ sử dụng những loại tên lửa mang đầu đạn nặng trên một tấn, trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục gia tăng.

“Kể từ bây giờ, sẽ không có tên lửa nào mang đầu đạn nhẹ hơn một tấn được phóng đi”, Chuẩn tướng Majid Mousavi, chỉ huy lực lượng không quân của Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), viết trên mạng xã hội X (Twitter) ngày 9/3.

Theo ông Mousavi, “làn sóng” các đợt phóng tên lửa của Iran sẽ tiếp tục gia tăng, cả về cường độ lẫn tầm bắn trong thời gian tới. Tuyên bố này được đưa ra khi IRGC thông báo các đợt phóng tên lửa mới nhằm vào Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông, chỉ vài giờ sau khi Iran bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới.

Mỹ cáo buộc Iran đang 'bắt thế giới làm con tin’

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 9/3 đã đưa ra những tuyên bố về Chiến dịch Epic Fury, khẳng định Washington đang sử dụng sức mạnh áp đảo để vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực quân sự của Tehran, theo Foxnews.

Iran anh 7

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: Reuters.

Phát biểu tại Bộ Ngoại giao, ông Rubio nhấn mạnh: "Tất cả chúng ta đều thấy rõ mối đe dọa từ chế độ này. Họ đang cố gắng bắt thế giới làm con tin, tấn công các quốc gia láng giềng, đồng thời nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng và thường dân những nước đó".

"Tôi muốn khẳng định rằng quân đội Mỹ đang hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Mỗi ngày trôi qua, tiềm lực của chế độ Iran lại suy giảm rõ rệt khi tên lửa và bệ phóng ít dần đi, các nhà máy quốc phòng bị tê liệt và lực lượng hải quân đang bị xóa sổ hoàn toàn. Thế giới sẽ an toàn và tốt đẹp hơn khi sứ mệnh này hoàn tất. Chúng tôi đang tiến rất gần đến mục tiêu đó từng ngày bằng sức mạnh áp đảo và độ chính xác tuyệt đối”, ông nói thêm.

Tehran tố Mỹ tấn công nhằm mục tiêu chiếm đoạt dầu mỏ

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cáo buộc Washington mưu đồ phân rã đất nước để độc chiếm tài nguyên, sau loạt đòn tấn công từ liên quân Mỹ - Israel, theo Al Jazeera.

Tại cuộc họp báo hôm nay, ông Baghaei lên án chiến dịch quân sự của liên quân là hành vi "vi phạm mọi chuẩn mực và thông lệ quốc tế". Ông khẳng định Mỹ đã chủ động phá hủy các nỗ lực ngoại giao, buộc người dân Iran phải "đồng lòng bảo vệ đất nước".

"Âm mưu của họ đã quá rõ ràng. Họ muốn chia cắt Iran để chiếm đoạt trái phép nguồn dầu mỏ dồi dào của chúng tôi", ông Baghaei nhấn mạnh.

Cáo buộc này được đưa ra sau khi Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham, đồng minh thân cận của Tổng thống Donald Trump, công khai nhận định về lợi ích kinh tế nếu chính quyền Iran sụp đổ. Ông Graham chỉ ra rằng việc kiểm soát nguồn cung từ Iran và Venezuela (chiếm 31% trữ lượng toàn cầu) sẽ là "cơn ác mộng của Trung Quốc" và là một "khoản đầu tư hời" cho Washington, theo RT.

Theo giới chức Tehran, những tuyên bố này chính là bằng chứng cho thấy mục tiêu thực sự của Mỹ không phải là an ninh mà là quyền kiểm soát tài nguyên chiến lược toàn cầu.

Israel tấn công tổng lực khi Iran có đại giáo chủ mới

Hôm 9/3, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã triển khai chiến dịch không kích quy mô lớn nhắm vào các hạ tầng quân sự của Iran tại Tehran, Isfahan và khu vực phía Nam. Theo thông báo từ IDF, các mục tiêu tập trung vào hệ thống trung tâm chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cùng các cơ sở sản xuất tên lửa, theo NDTV.

Trong bối cảnh xung đột gia tăng, Hội đồng Chuyên gia Iran chính thức chỉ định giáo sĩ Mojtaba Khamenei (56 tuổi) đảm nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao, kế nhiệm cha ông vừa qua đời. Với tầm ảnh hưởng sâu rộng trong IRGC, việc bổ nhiệm này được giới chức Iran trình bày như một thông điệp về sự kiên định của Tehran trong cuộc chiến mà họ mô tả là vì sự tồn vong quốc gia.

Tại quảng trường Enghelab, hàng nghìn người đã tập trung để thực hiện nghi thức tuyên thệ trung thành với tân lãnh đạo. Dù vậy, việc chuyển giao quyền lực mang tính chất kế vị này cũng gặp phải những phản hồi trái chiều từ một số chính trị gia nội bộ, do những lo ngại về tiền lệ "gia đình trị" tương tự chế độ quân chủ từng bị lật đổ vào năm 1979.

'Cú sốc Covid' tái hiện

Khi giá dầu leo thang sát ngưỡng 120 USD/thùng, thị trường tài chính toàn cầu đang đứng trước một cuộc "phán quyết" tất yếu. Chuyên gia Shuli Ren nhận định sự thờ ơ hiện tại của giới đầu tư-khi chỉ số S&P 500 chỉ giảm nhẹ hay việc bắt đáy tại Hàn Quốc-chính là kịch bản lặp lại của giai đoạn đầu đại dịch Covid-19, theo Bloomberg.

Iran anh 8

Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei. Ảnh: Bloomberg.

Bước sang tuần thứ hai, cuộc khủng hoảng Iran đã dập tắt hoàn toàn kỳ vọng của thị trường về một cuộc xung đột ngắn hạn. Việc Tehran bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei làm Lãnh đạo tố cao Iran vị là tín hiệu rõ ràng cho thấy

NATO đánh chặn tên lửa Iran

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo Iran trên không phận Thổ Nhĩ Kỳ, đẩy liên minh quân sự này đứng trước nguy cơ bị lôi kéo trực tiếp vào cuộc chiến Trung Đông sau hai vụ xâm nhập liên tiếp trong một tuần.

"Một loại đạn đạn đạo bắn từ Iran xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ đã bị các khí tài phòng không và phòng thủ tên lửa của NATO ở Đông Địa Trung Hải vô hiệu hóa”, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết trong một tuyên bố ngày 9/3.

Ankara, quốc gia không cho phép sử dụng các căn cứ hoặc không phận của mình cho các cuộc tấn công vào Iran, đã kêu gọi nỗ lực ngoại giao để hạ nhiệt căng thẳng.

Tên lửa Iran tách nhiều đầu đạn, trút 'mưa hỏa lực' xuống Israel Đoạn video do kênh Telegram của RT công bố cho thấy cảnh các đầu đạn tách ra từ tên của Iran trên bầu trời Israel trong cuộc tập kích, trước khi dội hỏa lực xuống các mục tiêu.

Vấn đề Trung Đông

Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...

Phương Linh

Bạn có thể quan tâm