- Israel mở “làn sóng không kích quy mô lớn” nhằm vào hạ tầng chính quyền Iran tại Tehran, Esfahan và miền Nam nước này.
- Iran tuyên bố không đàm phán khi vẫn bị tấn công và chỉ tập trung vào “phản ứng quyết liệt”.
- Tehran xác nhận tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khanemei bị thương trong chiến sự.
- Chứng khoán châu Âu và Mỹ giảm mạnh khi giá dầu tăng vì chiến sự Iran.
- Giá khí đốt toàn cầu đã tăng khoảng 17% kể từ khi chiến sự bùng phát.
- Tổng thống Nga Vladimir Putin gửi thư chúc mừng Lãnh tụ Tối cao mới của Iran.
NATO bắn hạ tên lửa Iran
Hệ thống phòng không NATO tại Đông Địa Trung Hải đã bắn hạ một tên lửa đạn đạo phóng từ Iran sau khi nó xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ, Bộ Quốc phòng nước này ngày 9/3 cho biết.
Một số mảnh đạn rơi xuống tỉnh Gaziantep ở đông nam Thổ Nhĩ Kỳ nhưng không gây thương vong.
Đây là lần thứ hai trong vòng một tuần Thổ Nhĩ Kỳ chặn được tên lửa đạn đạo của Iran hướng vào không phận nước này. Ankara cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết nếu các vụ phóng tiếp tục xảy ra.
Người phát ngôn Khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Allison Hart khẳng định liên minh sẵn sàng bảo vệ tất cả các nước thành viên trước mọi mối đe dọa.
 |
| Tên lửa Iran bị NATO bắn rơi tại Thổ Nhĩ Kỳ lần đầu tiên hôm 4/3. Ảnh: Turkishminute |
Cùng ngày, Bộ Quốc phòng UAE cho biết hệ thống phòng không nước này phát hiện 15 tên lửa đạn đạo và 18 máy bay không người lái từ Iran. Trong đó 12 tên lửa và 17 UAV đã bị đánh chặn, ba tên lửa rơi xuống biển và một UAV rơi trong lãnh thổ UAE.
Ngoại trưởng Mỹ chỉ trích Iran, ca ngợi chiến dịch quân sự của Mỹ
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lên án Iran là “quốc gia tồi tệ nhất thế giới về việc bắt giữ con tin”, đồng thời ca ngợi tiến triển của chiến dịch quân sự Mỹ nhằm vào nước này.
Phát biểu tại lễ treo cờ kỷ niệm Ngày Con tin và Người bị giam giữ oan tại Bộ Ngoại giao ở Washington, ông nói “không có kẻ vi phạm nào tệ hơn chế độ giáo sĩ Iran” trong vấn đề bắt giữ con tin.
Nhà ngoại giao Mỹ cũng ca ngợi chiến dịch quân sự của Washington nhằm vào Iran là “một chiến dịch phi thường”, cho rằng các cuộc tấn công đang làm suy giảm năng lực tên lửa, bệ phóng và hải quân của Tehran. Ông đồng thời gửi lời chia buồn tới 7 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến.
Lầu Năm Góc xác nhận thêm một binh sĩ Mỹ tử vong sau khi bị thương trong cuộc tấn công tại Saudi Arabia, nâng tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran lên bảy người.
Quân đội Mỹ sau đó xác định người thiệt mạng là trung sĩ lục quân 26 tuổi Benjamin Pennington, thuộc Lữ đoàn Không gian số 1 của Bộ Tư lệnh Phòng thủ Tên lửa và Không gian. Ngoài ra còn có chín binh sĩ Mỹ khác bị thương nặng.
Ông Trump đề nghị cấp quy chế tị nạn cho các cầu thủ nữ Iran tại Australia
Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẵn sàng cấp quy chế tị nạn cho các cầu thủ của đội tuyển bóng đá nữ Iran đã rời khách sạn của đội trong thời gian tham dự Cúp bóng đá nữ châu Á tại Australia.
 |
| Các thành viên tuyển nữ Iran. Ảnh: Reuters |
Ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Australia “đang mắc sai lầm nhân đạo nghiêm trọng” nếu buộc các cầu thủ trở về Iran và khẳng định Mỹ sẵn sàng tiếp nhận họ nếu Canberra từ chối.
Trước đó, các cầu thủ đã đứng im lặng trong lúc quốc ca Iran vang lên trước trận đấu, hành động bị một số nhân vật cứng rắn ở Iran coi là dấu hiệu phản bội.
5 thành viên của đội đã rời khách sạn và hiện được cảnh sát Australia bảo vệ.
Tổng thống Iran ca ngợi Lãnh tụ Tối cao mới
Tổng thống Masoud Pezeshkian cho rằng việc bổ nhiệm Mojtaba Khamenei làm lãnh tụ tối cao mới phản ánh “ý chí của người dân trong việc điều hành đất nước”.
Ông bày tỏ hy vọng Iran có thể giải quyết các vấn đề quốc gia dưới “sự lãnh đạo sáng suốt” của ông Khamenei và xây dựng một đất nước độc lập, phát triển.
Các quan chức, giáo sĩ và tổ chức trong nước Iran đang lần lượt tuyên bố trung thành với lãnh tụ mới trong các cuộc tập trung ủng hộ trên toàn quốc.
Theo hiến pháp Iran, Lãnh tụ Tối cao là người nắm quyền lực cao nhất, có quyền chỉ huy quân đội và quyết định các vấn đề chiến lược của quốc gia.
Pháp có khả năng can thiệp vào eo biển Hormuz
Pháp tuyên bố triển khai lực lượng Hải quân lớn chưa từng có tại Đông Địa Trung Hải, Biển Đỏ và eo Hormuz để bảo vệ tuyến vận chuyển dầu khí trước nguy cơ tấn công từ Iran.
 |
| Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu tại sân bay quân sự Paphos ở Cyprus ngày 9/3. Ảnh: Reuters. |
Theo Reuters, Pháp sắp triển khai 8 tàu chiến, một nhóm tác chiến tàu sân bay, hai tàu đổ bộ trực thăng tới Địa Trung Hải và Biển Đỏ, sau đó, đội tàu có thể sẽ tiến vào eo biển Hormuz.
“Chúng tôi đang thiết lập một nhiệm vụ mang tính phòng vệ, cần được phối hợp cùng với các quốc gia châu Âu và ngoài châu Âu”, ông Macron nói trong ngày 9/3.
Theo ông Macron, mục tiêu của kế hoạch này là hộ tống tàu chở dầu và chở hàng đi qua eo biển Hormuz, ngay khi giai đoạn căng thẳng nhất của cuộc xung đột đã qua đi.
Căng thẳng leo thang cũng gây áp lực lên thị trường tài chính toàn cầu, khi giá dầu tăng mạnh kéo chứng khoán từ New York đến Tokyo giảm điểm.
Ngoại trưởng Mỹ: Thế giới sẽ an toàn và tốt đẹp hơn sau chiến dịch tại Iran
Khi xuất hiện tại một sự kiện tổ chức ở trụ sở của Bộ Ngoại giao Mỹ trong ngày 9/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhắc lại những mục tiêu mà Washington đặt ra đối với chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, bao gồm phá hủy hạ tầng tên lửa và lực lượng hải quân của nước này.
“Tôi muốn người Mỹ biết rằng quân đội của chúng ta đang hoàn thành nhiệm vụ. Mỗi ngày trôi qua, chính quyền Iran có ít tên lửa hơn, ít bệ phóng hơn, các cơ sở sản xuất tên lửa của họ hoạt động kém hơn, lực lượng hải quân của họ cũng đang bị phá hủy. Thế giới sẽ an toàn và tốt đẹp hơn sau khi chiến dịch tại Iran kết thúc”, ông Rubio nói.
 |
| Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Ảnh: Reuters. |
Cùng ngày, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đã nhận được 11 đề nghị hỗ trợ đánh chặn UAV. Những lời đề nghị đến từ các quốc gia láng giềng của Iran, một số nước châu Âu và Mỹ.
Ông Zelensky cho hay sẽ phản hồi tích cực với những quốc gia đã giúp đỡ Ukraine.
Israel cảnh báo Lãnh tụ Tối cao Iran có thể bị tấn công
Hàng nghìn người đã xuống đường tại Tehran để ăn mừng việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei làm Lãnh tụ Tối cao mới của Iran. Dù vậy, Israel nhìn nhận ông Mojtaba đang nhận phần việc “rủi ro nhất”.
Ông Michael Eisenberg, cố vấn của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, nói với CBS News rằng vị trí mà ông Mojtaba Khamenei đang đảm nhận đi kèm mức độ rủi ro cá nhân rất lớn.
“Công việc rủi ro nhất lúc này chính là trở thành Lãnh tụ Tối cao mới của Iran. Đó là một công việc cực kỳ nguy hiểm. Đừng nhận vị trí đó”, ông Eisenberg đưa ra nhận định có tính cảnh báo.
 |
| Chân dung cố Lãnh tụ Ali Khanemei và con trai ông, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khanemei. Ảnh: Reuters |
Ông Eisenberg nhấn mạnh các quan chức Israel đã nói rõ từ trước rằng mọi vị trí lãnh đạo cấp cao tại Iran đều có thể trở thành mục tiêu tấn công.
Tuần trước, cơ quan tình báo Mossad của Israel cũng cảnh báo trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng dù Iran lựa chọn ai làm Lãnh tụ Tối cao, “số phận của người đó cũng coi như đã được định đoạt”.
Giới chức Iran: Tân Lãnh tụ Tối cao khiến Mỹ và Israel "tuyệt vọng"
Trong tuyên bố đăng trên nền tảng X, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Ali Larijani, viết: “Việc ông Mojtaba Khamenei được Hội đồng Chuyên gia lựa chọn làm lãnh đạo của hệ thống chính quyền Cộng hòa Hồi giáo Iran đã khiến các kẻ thù hiếu chiến và thù địch phải rơi vào tuyệt vọng".
Ông Ali Larijani cũng khẳng định việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei đã mang lại “hy vọng” cho người dân Iran.
    |
| Người dân xuống đường ở Tehran, Iran, trong ngày 9/3 để ăn mừng việc có lãnh tụ mới. Ảnh: Reuters. |
Trong ngày 9/3, sau khi thông tin về việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei được truyền thông Iran đăng tải, người dân Iran đã đổ xuống đường để ăn mừng việc có lãnh tụ mới.
Israel bắt đầu đợt “không kích quy mô lớn” trên khắp Iran
Ngày 9/3, quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công đang nhắm vào cơ sở hạ tầng của chính quyền Iran tại thủ đô Tehran, thành phố trung tâm Esfahan, cùng một số khu vực ở miền Nam Iran.
Thông báo mới nhất của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) nói rằng chiến dịch này nhằm vào các mục tiêu liên quan đến năng lực quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran.
Các đợt không kích được mô tả là một “làn sóng tấn công quy mô rộng”, đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc xung đột đang diễn ra giữa Israel và Iran.
Mỹ sẵn sàng thực hiện mọi biện pháp để đạt mục tiêu tại Iran
Ngày 8/3 (giờ Mỹ), Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố chính quyền Tổng thống Donald Trump sẵn sàng thực hiện mọi biện pháp cần thiết để đạt mục tiêu trong chiến dịch quân sự tại Trung Đông, đồng thời không loại trừ khả năng triển khai lực lượng bộ binh.
Trong bối cảnh xung đột leo thang, Lầu Năm Góc cho biết 7 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, và số thương vong có thể còn tăng khi chiến dịch tiếp diễn.
Song song đó, các dữ liệu theo dõi nguồn mở ghi nhận Mỹ điều động máy bay chỉ huy hạt nhân E-6B Mercury và nhiều chuyến bay hậu cần, tiếp dầu sang khu vực, cho thấy Washington đang tăng cường chuẩn bị quân sự trong trường hợp xung đột mở rộng.
Tổng thống Putin chúc mừng tân Lãnh tụ Tối cao Iran
Tổng thống Vladimir Putin đã gửi thư chúc mừng tân Lãnh tụ Tối cao của Iran, ông Mojtaba Khamenei, theo thông báo từ Điện Kremlin.
 |
| Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Reuters. |
“Trong thời điểm Iran đang đối mặt với sự xâm lược vũ trang, việc đảm nhận cương vị cao nhất này chắc chắn đòi hỏi lòng dũng cảm và sự tận tâm lớn lao”, ông Putin viết.
“Chúng tôi tin tưởng rằng ông sẽ tiếp nối xứng đáng di sản của cha mình và đoàn kết người dân Iran trước những thử thách khắc nghiệt”.
Nhà lãnh đạo Nga cũng tái khẳng định sự “ủng hộ liên tục của Moscow đối với Tehran và tình đoàn kết với những người bạn Iran”, đồng thời nhấn mạnh Nga “đã, đang và sẽ tiếp tục là đối tác đáng tin cậy của Cộng hòa Hồi giáo Iran”.
Lãnh tụ Tối cao mới của Iran bị thương
Truyền hình nhà nước Iran xác nhận tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đã bị thương trong cuộc chiến hiện nay.
Trong các bản tin về việc ông Mojtaba Khamenei lên nắm quyền lãnh đạo tối cao, các phát thanh viên mô tả ông là một “janbaz” - thuật ngữ dùng để chỉ người bị thương do kẻ thù gây ra trong chiến tranh.
Truyền thông Iran gọi cuộc xung đột đang diễn ra là “chiến tranh Ramadan”. Tuy nhiên, truyền hình nhà nước không cung cấp thêm chi tiết về mức độ thương tích của ông.
 |
| Tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei của Iran. Ảnh: Reuters. |
Trước đó, cựu Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng con gái, con rể và cháu gái của ông Khamenei đã bị hạ sát trong các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel ngày 28/2.
Cũng thiệt mạng trong các cuộc tấn công là vợ của ông Mojtaba, bà Zahra Haddad Adel, người xuất thân từ một gia đình từ lâu gắn bó với nền thần quyền của Iran.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng. Ông được công bố trở thành lãnh tụ tối cao mới của Iran trong thông báo phát đi vào đêm 8/3 (giờ địa phương).
Iran: Không muốn chiến tranh nhưng buộc phải đánh
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định Tehran vẫn “kiên định duy trì quan hệ hữu nghị và tốt đẹp” với các quốc gia trong khu vực, dù nhiều nước trong số đó đã trở thành mục tiêu của các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran kể từ khi chiến sự bùng phát.
 |
| Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei. Ảnh: Tân Hoa Xã. |
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 9/3, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nhấn mạnh Iran có “quyền tự vệ” nếu lãnh thổ của các quốc gia khác bị sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nước này.
“Những hành động phòng vệ của chúng tôi không nên bị diễn giải là hành động thù địch đối với bất kỳ quốc gia nào trong khu vực”, ông nói.
Tại buổi họp báo, ông Baghaei cũng bác bỏ các thông tin cho rằng đạn dược hoặc tên lửa Iran đã được phóng về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Cyprus và Azerbaijan trong tuần qua.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, “không có cuộc tấn công nào được phát động từ lãnh thổ Iran nhằm vào các quốc gia này”.
Ông đồng thời cho rằng một số vụ tấn công được báo cáo có thể đã bị “dàn dựng”, cảnh báo rằng “đối phương có thể tạo ra những vụ việc như vậy nhằm chia rẽ Iran với các nước khác trong khu vực”.
Khi được hỏi về khả năng trung gian hòa giải nhằm đạt được lệnh ngừng bắn, ông Baghaei cho rằng việc bàn về vấn đề này “hiện chưa phù hợp”.
“Ngay lúc này, các cuộc đối đầu quân sự vẫn đang diễn ra”, ông nói tại cuộc họp báo ở Tehran. “Ở thời điểm này, mọi vấn đề ngoài việc bảo vệ Tổ quốc đều không còn ý nghĩa”.
Ông nhấn mạnh thêm: “Chúng tôi không phải là bên khởi đầu cuộc chiến này. Đây không phải là cuộc chiến do chúng tôi lựa chọn, mà là một cuộc chiến buộc phải tiến hành”.
Trung Quốc phản đối mọi hành động nhằm vào tân Lãnh tụ Tối cao Iran
Trung Quốc khẳng định việc bổ nhiệm lãnh tụ tối cao mới là vấn đề nội bộ của Iran, đồng thời phản đối mọi hành động nhắm vào nhà lãnh đạo mới của quốc gia này.
Phát biểu tại họp báo ngày 9/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn nhấn mạnh Bắc Kinh phản đối việc can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia dưới bất kỳ lý do nào, đồng thời kêu gọi tôn trọng chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Iran.
 |
| Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn. Ảnh: SCMP |
Theo ông, việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới “là quyết định của Iran, được thực hiện theo quy định trong hiến pháp của nước này”.
Bắc Kinh cũng bày tỏ phản đối mọi hành động nhằm vào tân lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Trước đó một tuần, Trung Quốc đã chỉ trích các cuộc không kích của United States và Israel khiến lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng, cho rằng đây là hành động “vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Iran”.
Tuyên bố của Bắc Kinh được đưa ra sau khi Iran thông báo ông Mojtaba Khamenei sẽ kế nhiệm cha mình, cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.
Làn sóng tấn công mới trên khắp Trung Đông
Nhiều quốc gia Trung Đông ghi nhận thêm các đợt tấn công đường không mới vào sáng 9/3 (giờ địa phương).
Iran: Chỉ vài giờ sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) thông báo phóng thêm loạt tên lửa.
Trong khi đó, Israel tiến hành một “làn sóng không kích” mới nhằm vào các bệ phóng tên lửa và cơ sở hạ tầng của chính quyền Iran, theo tuyên bố của quân đội nước này. Phóng viên CNN tại Tehran cho biết nhiều tiếng nổ lớn vang lên khắp thủ đô, được cho là từ các cuộc không kích.
Lebanon: Quân đội Israel cũng tuyên bố đã tấn công các cơ sở hạ tầng của Hezbollah tại thủ đô Beirut. Video do hãng tin Reuters ghi lại cho thấy những cột khói bốc cao từ khu ngoại ô phía nam thành phố.
Các đoạn video riêng rẽ cũng ghi lại cảnh hỏa hoạn tại khách sạn Ramada ở Beirut và một căn hộ trong khu khách sạn bị hư hại sau cuộc không kích của Israel. Trước đó, quân đội Israel cho biết họ đã tiến hành một cuộc tấn công trong đêm tại Beirut khiến một số chỉ huy cấp cao của Lực lượng Quds thuộc IRGC thiệt mạng.
 |
| Khói bốc lên sau một cuộc không kích của Israel nhằm vào các khu ngoại ô phía nam Beirut (Lebanon), ngày 9/3. Ảnh: Reuters. |
Bahrain: Những video lan truyền trên mạng xã hội và được CNN xác định vị trí cho thấy một đám cháy lớn cùng cột khói dày đặc bốc lên từ khu công nghiệp nơi đặt trụ sở công ty dầu khí quốc gia BAPCO. Sau đó, công ty này thông báo tình trạng bất khả kháng đối với hoạt động của mình.
Trước đó, giới chức cho biết ít nhất 32 người bị thương khi các máy bay không người lái của Iran tấn công thị trấn Sitra, cách khu công nghiệp khoảng 6 km. Theo Trung tâm Truyền thông Quốc gia, các cuộc tấn công nhằm vào khu dân cư gần cơ sở năng lượng, và trong số những người bị thương có cả trẻ em.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE): Các nhân chứng cho biết họ nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn, được mô tả là những âm thanh mạnh nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Bộ Quốc phòng UAE sau đó cho biết các tiếng nổ xuất phát từ hoạt động của hệ thống phòng không khi đánh chặn “tên lửa đạn đạo”, đồng thời máy bay chiến đấu đã chặn các máy bay không người lái và tên lửa hành trình.
Saudi Arabia: Bộ Quốc phòng cho biết 4 máy bay không người lái hướng về mỏ dầu Shaybah - một trong những mỏ dầu lớn nhất khu vực - đã bị đánh chặn và phá hủy tại sa mạc Rub’ al Khali.
Kuwait: Lực lượng Vệ binh Quốc gia Kuwait bắn hạ một máy bay không người lái “tại một địa điểm đang được bảo vệ”. Cơ quan này cho biết việc đánh chặn được thực hiện “nhằm bảo vệ các cơ sở trọng yếu”.
Qatar: Bộ Quốc phòng Qatar thông báo lực lượng vũ trang nước này đã đánh chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
