|
|
Vận động cũng là lúc cơ thể trẻ giải phóng hormone tăng trưởng. Ảnh: Magnific. |
Hormone tăng trưởng (GH) từ lâu được xem là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển chiều cao ở trẻ. Vì vậy, nhiều phụ huynh cho rằng con thấp hơn bạn bè đồng trang lứa là do thiếu hormone tăng trưởng, thậm chí tìm đến các sản phẩm bổ sung với hy vọng giúp trẻ cao nhanh.
Tuy nhiên, theo GS. Lưu Thiếu Vi, Tiến sĩ An toàn thực phẩm, Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ), chiều cao không phụ thuộc vào một yếu tố duy nhất. Riêng với hormone tăng trưởng, điều quan trọng không chỉ là cơ thể tiết ra bao nhiêu mà còn là thời điểm hormone được giải phóng mạnh nhất trong ngày.
Hormone tăng trưởng là hormone protein được tiết từ thùy trước tuyến yên. Nhiệm vụ chính của hormone này là kích thích các tế bào sụn ở đầu xương phát triển, giúp xương dài ra, đồng thời thúc đẩy quá trình tổng hợp protein, điều hòa chuyển hóa chất béo để cung cấp năng lượng cho sự tăng trưởng của cơ thể.
Điểm đặc biệt là hormone tăng trưởng không được tiết liên tục suốt cả ngày như nhiều người vẫn nghĩ. Thay vào đó, hormone này được giải phóng theo từng đợt, trong đó có hai thời điểm cơ thể tiết ra mạnh nhất là khi ngủ sâu vào ban đêm và sau khi vận động với cường độ phù hợp.
Trong đó, giấc ngủ được xem là thời điểm quan trọng nhất. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 1-3 giờ sau khi trẻ chìm vào giấc ngủ, thường rơi vào khoảng từ 22h đến 2h sáng, cơ thể sẽ xuất hiện đỉnh tiết hormone tăng trưởng đầu tiên và cũng là mạnh nhất trong ngày.
Hơn một nửa lượng hormone tăng trưởng được tiết ra trong vòng 24 giờ tập trung ở giai đoạn này. Sau đó, cơ thể vẫn tiếp tục có thêm một vài đợt tiết hormone nhỏ trong khi ngủ, trong khi ban ngày, lượng hormone được giải phóng chỉ bằng khoảng 20-30% so với đỉnh ban đêm.
Cơ chế này giúp lý giải vì sao các chuyên gia luôn nhấn mạnh vai trò của việc ngủ đủ và ngủ sâu đối với sự phát triển chiều cao. Thiếu ngủ kéo dài, thức khuya hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể làm gián đoạn đỉnh tiết hormone tăng trưởng, từ đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển của trẻ.
Bên cạnh giấc ngủ, vận động cũng là yếu tố kích thích cơ thể giải phóng hormone tăng trưởng. Sau các bài tập có cường độ từ vừa đến cao, hormone này thường tăng lên rõ rệt, đạt đỉnh khoảng 15-30 phút sau khi kết thúc vận động và có thể duy trì trong khoảng 1-2 giờ.
Tuy nhiên, không phải hình thức vận động nào cũng mang lại hiệu quả như nhau. Những môn thể thao có nhiều động tác bật nhảy hoặc kéo giãn cơ thể như nhảy dây, bóng rổ, bơi lội, nhảy cao hay các bài tập sức mạnh phù hợp với lứa tuổi thường kích thích cơ thể tiết hormone tăng trưởng tốt hơn so với các hoạt động cường độ thấp như đi bộ hoặc chạy chậm.
Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng tập luyện quá sức không đồng nghĩa với việc cơ thể tiết nhiều hormone hơn. Nếu thời gian tập kéo dài hoặc cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi quá mức, quá trình tiết hormone tăng trưởng thậm chí có thể bị ức chế.
Theo vị chuyên gia, giấc ngủ, vận động và dinh dưỡng là ba yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ trong quá trình phát triển chiều cao. Giấc ngủ sâu và vận động phù hợp giúp kích thích cơ thể tiết hormone tăng trưởng, trong khi chế độ dinh dưỡng cân đối cung cấp năng lượng và các dưỡng chất cần thiết để hormone này phát huy tác dụng. Chỉ khi cả ba yếu tố được duy trì đồng thời, cơ thể mới có điều kiện thuận lợi để tối ưu quá trình tăng trưởng.
Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
