 |
| Tàu sân bay USS Gerald R. Ford di chuyển qua eo biển Gibraltar ngày 20/2. Ảnh: Ferro. |
Ngày 20/2, tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Gibraltar để tiến vào Địa Trung Hải. Hình ảnh ghi nhận từ Gibraltar cho thấy con tàu khổng lồ di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược, phía xa là dãy núi Morocco.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cũng xác nhận khu trục hạm USS Mahan, thuộc nhóm tác chiến của Gerald R. Ford, đã vượt eo biển này, BBC cho biết.
Trước đó, tàu từng phát tín hiệu nhận dạng tự động ngoài khơi Đại Tây Dương của Morocco, làm dấy lên suy đoán rằng nó đang trên hành trình tới Trung Đông - nơi tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã hiện diện ngoài khơi Oman, cách Iran khoảng 700 km.
Mỹ siết chặt vòng vây Iran
Việc hai trong số 11 tàu sân bay của Mỹ đồng thời triển khai gần Iran cho thấy mức độ tập trung lực lượng hiếm thấy trong những năm gần đây. Mỗi tàu sân bay dẫn đầu một nhóm tác chiến gồm nhiều khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường, hàng chục máy bay và hơn 5.600 thủy thủ.
Riêng nhóm của USS Abraham Lincoln có ba khu trục hạm lớp Arleigh Burke, hai tàu có khả năng tấn công tên lửa tầm xa và ba tàu tác chiến gần bờ đang neo tại căn cứ hải quân Bahrain.
Ngoài ra, Mỹ còn duy trì hai khu trục hạm ở phía đông Địa Trung Hải gần căn cứ Souda Bay và một tàu khác tại Biển Đỏ. Tổng cộng ít nhất 13 chiến hạm Mỹ đang hiện diện xung quanh Iran.
  |
| Nhóm tàu chiến Mỹ và hàng chục máy bay chiến đấu, hàng nghìn thủy thủ. Ảnh: Al Jazeera. |
Song song với lực lượng hải quân, Mỹ cũng gia tăng đáng kể năng lực không quân tại Trung Đông. Căn cứ Muwaffaq Salti ở miền trung Jordan nổi lên như một mắt xích then chốt trong kịch bản quân sự tiềm tàng.
Ảnh vệ tinh ngày 20/2 cho thấy hơn 60 máy bay tấn công đỗ tại căn cứ này - gấp khoảng ba lần mức thông thường. Dữ liệu theo dõi chuyến bay ghi nhận ít nhất 68 máy bay vận tải đã hạ cánh xuống đây kể từ 15/2. Nhiều tiêm kích hiện đại, trong đó có F-35, cùng máy bay không người lái và trực thăng xuất hiện tại khu vực.
Quân đội Mỹ cũng lắp đặt thêm các hệ thống phòng không nhằm bảo vệ căn cứ trước nguy cơ bị Iran đáp trả bằng tên lửa. Quan chức Jordan cho biết các hoạt động triển khai này nằm trong khuôn khổ thỏa thuận quốc phòng song phương.
Động thái quân sự diễn ra song song với việc Washington và Tehran nối lại đàm phán hạt nhân từ ngày 6/2, sau khi các cuộc đối thoại trước đó đổ vỡ vì chiến dịch không kích của Israel dẫn tới cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm 2025.
Mỹ muốn mở rộng đàm phán sang chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, trong khi Tehran chỉ chấp nhận thảo luận về việc hạn chế - chứ không chấm dứt - làm giàu uranium để đổi lấy dỡ bỏ trừng phạt.
 |
| Tiêm kích ở bên trái và trên cùng, trong khi trực thăng ở bên phải tại một căn cứ quân sự ở Jordan ngày 20/2. Ảnh: Airbus. |
Ông Trump ngày 19/2 tuyên bố trong vòng 10 ngày tới, thế giới sẽ biết liệu Mỹ đạt được thỏa thuận với Iran hay phải hành động quân sự. Theo Reuters, các phương án quân sự đã được chuẩn bị ở mức độ cao, từ tấn công có chọn lọc đến kịch bản thay đổi chế độ tại Tehran.
Tờ Wall Street Journal cho biết Nhà Trắng đang cân nhắc một đòn tấn công hạn chế ban đầu nhằm gia tăng sức ép mà chưa kích hoạt phản ứng trả đũa quy mô lớn.
Khu vực chuẩn bị cho kịch bản xấu
Ở chiều ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành tập trận tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu - đồng thời tham gia tập trận hải quân chung với Nga tại Vịnh Oman.
Israel được cho là đang chuẩn bị cho khả năng phối hợp hành động với Mỹ nếu đàm phán thất bại. Nếu xảy ra, đây sẽ là lần thứ hai Washington và Tel Aviv tấn công Iran trong vòng chưa đầy một năm, sau các cuộc không kích nhằm vào cơ sở quân sự và hạt nhân hồi tháng 6/2025.
Trong khi đó, giới chức Jordan, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất công khai ủng hộ đối thoại, khẳng định không cho phép sử dụng lãnh thổ của họ để tiến hành tấn công Iran. Tuy nhiên, hai quan chức Israel nói với Reuters rằng khả năng leo thang quân sự trong ngắn hạn là rất cao.
Theo một số chuyên gia khu vực, cả Washington lẫn Tehran đang bị “mắc kẹt” trong thế đối đầu. Việc Mỹ dồn lực lượng quy mô lớn khiến Nhà Trắng khó rút lui mà không đạt được cam kết mạnh mẽ từ Iran về chương trình hạt nhân.
“Cả hai bên đều lăm lăm súng”, cựu nhà ngoại giao Mỹ Alan Eyre nhận định, cảnh báo rằng nếu không bên nào lùi khỏi lằn ranh đỏ, nguy cơ tính toán sai lầm có thể đẩy khu vực vào một vòng xoáy xung đột mới.
“Điều mà ông Trump không thể làm là tập hợp tất cả lực lượng quân sự này, rồi quay lại với một thỏa thuận 'tạm được' và rút quân. Tôi nghĩ ông ấy sẽ cho rằng mình sẽ mất thể diện”, chuyên gia Eyre nói. "Nếu ông ấy tấn công, mọi chuyện sẽ nhanh chóng xấu đi”.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
