Giới tài phiệt săn tìm 'kho báu' Venezuela

Với giới tài chính, đây không chỉ là một biến động chính trị mà còn là cơ hội vàng để khai mở tiềm năng của quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Từ giới buôn trái phiếu đến các đại gia năng lượng đều không giấu nổi sự phấn khích, liên tục bàn tán về các thương vụ tỷ đô với ánh mắt rực sáng kỳ vọng.

Dù cú đột kích bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro ngay trong đêm khiến cả thế giới ngỡ ngàng, nhưng với Phố Wall, đây là kịch bản đã được dự liệu. Viễn cảnh về khối tài sản khổng lồ được giải phóng sau cơn địa chấn chính trị này vốn đã nhen nhóm trong tâm trí giới tài phiệt từ nhiều tháng trước khi Nhà Trắng tung nước đi quyết định.

Vài tuần trước khi biến động xảy ra, giới phân tích tại Citigroup đã dự báo giá trái phiếu quốc gia này có thể nhảy vọt tới 60% nếu ghế Tổng thống Venezuela đổi chủ. Tại các hội thảo kín, giới chiến lược gia cũng liên tục mổ xẻ về những khoản lợi nhuận tiềm năng. Khi áp lực lên ông Maduro leo thang, các nhà đầu tư đã nhanh chân gom hàng, kích hoạt một đợt tăng giá mạnh mẽ trên thị trường.

Nhiều nhà đầu tư - bao gồm doanh nhân năng lượng và vận tải Mỹ Harry Sargeant III - đã gây sức ép lên chính quyền Tổng thống Donald Trump với mục tiêu tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn ở Venezuela, đồng thời quảng bá về những lợi ích to lớn cho nước Mỹ.

Trong khi đó, quỹ Elliott Investment Management của tỷ phú Paul Singer cũng dành nhiều năm ròng rã đấu tranh giành quyền kiểm soát những tài sản nước ngoài giá trị nhất của Venezuela, cùng với một nhóm nhà đầu tư khác.

Cơ hội giữa những biến động

Ngay khi ông Maduro tuyên bố vô tội trước các cáo buộc của Mỹ vào ngày 5/1, những tín hiệu lợi nhuận đã lập tức lan tỏa khắp thị trường. Trên thị trường chứng khoán, các chủ sở hữu trái phiếu đã bỏ túi khoản lợi nhuận khoảng 4 tỷ USD trong một ngày và hy vọng về một đợt tái cấu trúc nợ sẽ mở khóa nhiều lợi nhuận.

Các khoản trái phiếu vỡ nợ của Venezuela và tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA tiếp tục đà thăng hoa trong phiên giao dịch ngày 6/1, sau khi đã ghi nhận mức nhảy vọt tới 35% chỉ một ngày trước đó. Theo dữ liệu từ Bloomberg, đứng sau làn sóng gom hàng này là những "gã khổng lồ" quản lý tài sản hàng đầu thế giới như Fidelity Investments, BlackRock Inc. và T. Rowe Price Group Inc.

Còn với các công ty vốn tư nhân và ông trùm năng lượng, ông Trump đưa ra phần thưởng còn lớn hơn nữa, cam kết Mỹ sẽ chi hàng tỷ USD sửa chữa cơ sở hạ tầng dầu mỏ xuống cấp của Venezuela.

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Ảnh: Reuters.

Lời hứa này cho thấy Phố Wall và vốn tư nhân gắn bó chặt chẽ thế nào trong kế hoạch tái định hình Venezuela của ông chủ Nhà Trắng. Với giới kinh doanh, các sự kiện cuối tuần qua đánh dấu bước ngoặt trong một thị trường từ lâu bị đánh giá là rất rủi ro, khi các chuyên gia và thương nhân đang gấp rút đánh giá liệu nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào của Venezuela có thực sự nằm trong tầm với hay không.

“Câu chuyện về Venezuela rất phức tạp, nhưng lại đơn giản ở chỗ chúng ta gần như có thể phân tích như một công ty dầu mỏ. Mọi thứ sẽ phụ thuộc vào loại hình đầu tư nào sẽ đổ vào lĩnh vực dầu mỏ”, Petar Atanasov - Trưởng bộ phận nghiên cứu trái phiếu chính phủ tại Gramercy Funds Management - nhận xét.

Các quỹ đầu cơ quan tâm tới tài sản Venezuela đang tìm thêm cách nắm bắt cơ hội.

Ben Cleary - CEO Tribeca Investment Partners, quỹ trị giá 4 tỷ USD - đang cử một nhóm đến thủ đô Caracas để gặp gỡ đối tác tiềm năng và xem xét các tài sản có thể mua lại. Công ty tư vấn Signum Global Advisors có trụ sở tại Mỹ cũng lên kế hoạch đến Caracas vào cuối tháng 3, với một nhóm khoảng 20 đại diện từ công ty đa quốc gia và quản lý quỹ.

“Chúng tôi đã lên kế hoạch sơ bộ trong hai tháng qua. Sau khi ông Maduro bị bắt, chúng tôi đẩy nhanh tiến độ”, Charles Myers - Chủ tịch của Signum Global - nói, cho biết thêm công ty "quá tải" các yêu cầu.

Sự bùng nổ trên thị trường trái phiếu phần nào chứng minh giới đầu tư Mỹ dõi theo Venezuela suốt nhiều năm. Các nhà quản lý tài sản đã thua lỗ khi cựu Tổng thống Hugo Chávez quốc hữu hóa phần lớn nền kinh tế Venezuela và tịch thu hàng tỷ tài sản nước ngoài vào những năm 2000. Việc ông Maduro lên nắm quyền năm 2013 khiến tình hình kinh tế xấu hơn nữa. Đến năm 2019, Venezuela rơi vào khủng hoảng: Tăng trưởng sụp đổ còn nguồn cung lương thực khan hiếm.

Tuy nhiên, vẫn có những người kiên định với mục tiêu đầu tư vào Venezuela, khi tiềm năng lợi nhuận quá lớn tới mức không thể nhắm mắt bỏ qua. Họ cảm nhận được cơ hội sắp tới.

Giới doanh nghiệp nhận được sự ủng hộ của Richard Grenell - một nhân vật thân tín với ông Trump - và Ngoại trưởng Marco Rubio. Cuối cùng, mọi chuyện diễn biến theo hướng không tưởng chỉ một tuần trước đó.

Những bất định

Cách giới đầu tư Mỹ tận dụng tình hình chính trị Venezuela biến động ra sao vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Bên cạnh việc Mỹ bắt giữ ông Maduro, những người đứng đầu chính phủ Venezuela phải chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, làm phức tạp các cuộc đàm phán kinh doanh trong ngắn hạn. Giá dầu đang ở mức thấp nhất trong gần 5 năm, giảm bớt lợi nhuận tiềm năng cho các khoản đầu tư mới vào cơ sở hạ tầng. Và bầu không khí vẫn căng thẳng, với tiếng súng vang lên gần cung điện tổng thống ở Caracas vào tối 5-1.

Ngoài ra, tuy Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới, việc khai thác triệt để nguồn tài nguyên khổng lồ này đòi hỏi lượng vốn khổng lồ và thời gian.

“Venezuela rất cần hàng tỷ USD đầu tư vào cơ sở hạ tầng để tăng sản lượng từ những nguồn lực hiện có”, Rob Mosbacher Jr. - Chủ tịch công ty dầu khí Mosbacher Energy Co. - nhận định.

Một bể chứa dầu cũ của PDVSA trên hồ Maracaibo ở Cabimas. Ảnh: Bloomberg.

Sản lượng dầu mỏ giảm xuống dưới 1 triệu thùng/ngày dưới thời chính quyền Maduro, so với 3,75 triệu thùng vào năm 1974. Theo ước tính của Viện Chính sách Công Baker thuộc Đại học Rice, việc tái thiết cơ sở hạ tầng dầu thô để đưa sản lượng trở lại mức đỉnh cần khoảng 10 tỷ USD/năm trong thập niên tới.

Tập đoàn Chevron là công ty dầu khí lớn duy nhất của Mỹ được cấp phép hoạt động tại Venezuela, trong khi ConocoPhillips vẫn còn nợ khoảng 10 tỷ USD tiền phán quyết trọng tài chưa thanh toán sau vụ nhà nước tịch thu tài sản gần 20 năm trước.

Các nhà quản lý tài sản như Brookfield và Blackstone Inc. đã đầu tư vào tài sản năng lượng, trong khi các ngân hàng như JPMorgan và Citigroup có kinh nghiệm hỗ trợ chính phủ tái thiết kinh tế.

Các quỹ đầu tư quốc gia Trung Đông dành nhiều năm tìm cách đầu tư hàng tỷ USD vào Nam Mỹ, và trữ lượng dầu mỏ của những nước này mang cho họ chuyên môn sâu rộng trong đầu tư năng lượng.

“Tình trạng hiện tại không hấp dẫn với giới đầu tư”, Mark P. Jones - chuyên gia khoa học chính trị tại Viện Baker - cho biết. Tuy nhiên, ông cảnh báo “chưa rõ tương lai sẽ ra sao. Ít nhất Venezuela hấp dẫn hơn một chút với đầu tư trung và dài hạn. Nhưng trong ngắn hạn, nền kinh tế của nước này có thể sụp đổ”.