Đột kích thu uranium Iran: 'Canh bạc' lớn của Mỹ

Quân đội Mỹ được cho là đã trình Tổng thống Mỹ Donald Trump kế hoạch nhằm thu giữ khoảng 450kg uranium có mức làm giàu cao bên trong Iran, Washington Post dẫn hai nguồn thạo tin cho biết.

Theo các nguồn tin trên, phương án này bao gồm việc vận chuyển các thiết bị đào bới chuyên dụng bằng đường hàng không, đồng thời xây dựng một đường băng tạm thời để phục vụ máy bay vận tải trong quá trình di dời vật liệu phóng xạ.

Đề xuất nói trên được báo cáo với Tổng thống Trump trong tuần qua theo yêu cầu của ông. Nội dung bản trình bày cũng nêu rõ những rủi ro tác chiến đáng kể liên quan đến chiến dịch.

Kế hoạch kiểm soát uranium của Iran đã được trình lên Tổng thống Trump. Ảnh: Reuters.

Theo kế hoạch, Mỹ có thể phải triển khai bằng đường không hàng trăm, thậm chí hàng nghìn binh sĩ cùng nhiều trang thiết bị hạng nặng nhằm phục vụ quá trình tiếp cận, khai quật và thu hồi vật liệu hạt nhân.

Giới chức Mỹ nhận định lượng uranium của Iran hiện được lưu trữ tại một số địa điểm trọng yếu, trong đó có các đường hầm ngầm thuộc tổ hợp hạt nhân Isfahan và cơ sở lưu trữ tại Natanz.

Một số cựu quan chức quốc phòng ước tính chiến dịch, nếu được triển khai, có thể kéo dài nhiều tuần và diễn ra trong điều kiện lực lượng Mỹ phải đối mặt với hỏa lực từ sâu trong lãnh thổ Iran.

Trước đó, Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng, đồng thời đang cân nhắc kỹ lưỡng những rủi ro mà một chiến dịch như vậy có thể gây ra đối với quân đội Mỹ.

Tham vọng kiểm soát uranium của Washington

Kế hoạch được đề xuất nhằm thu giữ khoảng 450kg uranium làm giàu cao của Iran - lượng vật liệu được đánh giá là đủ để tiến gần ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), phần lớn số uranium này đang được lưu trữ tại cơ sở hạt nhân gần thành phố Isfahan, trong các đường hầm sâu hơn 90 mét dưới lòng đất.

Để tiếp cận khu vực này, lực lượng Mỹ sẽ phải triển khai một chiến dịch đa tầng, bắt đầu bằng việc vô hiệu hóa hệ thống phòng thủ của Iran, thiết lập vùng kiểm soát, sau đó đưa vào các thiết bị đào bới hạng nặng nhằm tiếp cận kho lưu trữ bị chôn vùi dưới lớp bê tông và chì bảo vệ.

Ảnh vệ tinh hệ thống phức hợp Isfahan ở Iran. Ảnh: Vantor.

Một nguồn tin ẩn danh nói với Washington Post rằng chiến dịch kiểm soát uranium "cần phải đưa thiết bị đào, phá vỡ lớp bê tông và lớp chắn chì, sau đó tiếp cận đáy hầm để lấy các thùng chứa vật liệu hạt nhân và vận chuyển ra ngoài bằng đường không". Thời gian thực hiện có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy thuộc vào điều kiện chiến trường.

Ông Mick Mulroy, cựu quan chức cấp cao Bộ Quốc phòng Mỹ, nhận định: "Đây sẽ là một trong những chiến dịch đặc nhiệm lớn nhất và phức tạp nhất trong lịch sử. Rủi ro đối với lực lượng là rất lớn".

Không chỉ dừng ở yếu tố quân sự, việc xử lý uranium cũng đặt ra thách thức nghiêm trọng về an toàn. Vật liệu này tồn tại dưới dạng khí uranium hexafluoride, được chứa trong các bình kín. Nếu bị tác động trực tiếp, nguy cơ rò rỉ phóng xạ là rất cao, có thể gây ô nhiễm môi trường và đe dọa sức khỏe lực lượng tham gia.

Thách thức hậu cần và nguy cơ leo thang xung đột

Để thực hiện chiến dịch, Mỹ có thể cần triển khai hàng nghìn binh sĩ cùng với lượng lớn trang thiết bị. Các đơn vị tinh nhuệ như lính dù, biệt kích hoặc lực lượng đặc nhiệm sẽ phải xâm nhập sâu vào lãnh thổ Iran, thiết lập và bảo vệ khu vực hoạt động trong điều kiện bị đối phương tấn công liên tục.

Một kịch bản được các chuyên gia đề cập là sử dụng lực lượng nhảy dù để chiếm giữ khu vực, sau đó xây dựng một đường băng tạm thời nhằm tiếp nhận máy bay vận tải. Tuy nhiên, điều này khiến các máy bay vận chuyển trở thành mục tiêu dễ bị tấn công bởi tên lửa, pháo binh và máy bay không người lái của Iran.

Khói bốc lên ở Isfahan sau các vụ nổ hôm 31/3. Ảnh: UGC.

Ngoài ra, chiến dịch đòi hỏi hệ thống hậu cần quy mô lớn: cung cấp nhiên liệu, thực phẩm, nước uống, cũng như duy trì hoạt động liên tục của các thiết bị đào bới. Các chuyên gia hạt nhân dân sự cũng có thể phải tham gia để giám sát quá trình thu hồi và xử lý vật liệu.

Một cựu quan chức quốc phòng Mỹ nhận xét: "Chiến dịch này sẽ giống như xây dựng một căn cứ quân sự tạm thời, chứ không phải một nhiệm vụ bí mật ngắn hạn".

Quá trình tiếp cận bên trong cơ sở hạt nhân cũng được mô tả là rất nguy hiểm. Các đội đặc nhiệm có thể phải sử dụng thiết bị cắt, hàn để phá các chướng ngại vật, trong khi luôn đối mặt với nguy cơ bẫy nổ và phơi nhiễm phóng xạ.

"Đây là một quá trình chậm, tỉ mỉ và có thể mang tính chết chóc", một cựu binh đặc nhiệm nói với Washington Post.

Ngay cả khi hoàn tất việc thu hồi, giai đoạn rút quân cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Việc vận chuyển uranium và lực lượng ra khỏi lãnh thổ Iran sẽ phải diễn ra trong không phận xung đột, nơi các lực lượng Iran có thể tiến hành phản công.