Diễn biến 'lạ mà quen' trên thị trường dầu mỏ toàn cầu

Thị trường dầu mỏ vẫn đang lạc quan về triển vọng hòa bình giữa Mỹ và Iran. Ảnh: Reuters.

Ngày 28/7, Reuters đưa tin giá dầu giảm khoảng 2% xuống mức thấp nhất trong một tuần qua, với giá dầu thô Brent và WTI trên đà ghi nhận mức giảm thấp nhất kể từ ngày 16/7.

Theo CNN, thị trường dầu mỏ đang lạc quan dựa trên một thông tin rất ít ỏi: Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng kế hoạch leo thang xung đột với Iran. Việc không giao tranh vào cuối tuần này đồng nghĩa hai nước có khả năng quay lại bàn đàm phán.

Mặc dù diễn biến này quá quen thuộc suốt nửa năm qua, thị trường dầu mỏ vẫn có xu hướng tin vào viễn cảnh hòa bình, và giá luôn giảm mạnh mỗi khi có tin tức tích cực. Hồi giữa tháng 4 sau khi lệnh ngừng bắn được công bố hay khi hai bên ký kết biên bản ghi nhớ giữa tháng 6, giá dầu thô đã giảm xuống dưới mức trước chiến sự.

Khả năng phục hồi của thị trường suốt xung đột là mỏ neo chính đáng để các bên tin vào kết quả tốt đẹp nhất, ngay cả khi Mỹ và Iran liên tục leo thang rồi lại đàm phán làm dấy lên nhiều nghi ngờ về khả năng quay lại “mức bình thường”.

Nhu cầu thấp, nguồn cung cao

Nhu cầu dầu mỏ duy trì ở mức thấp đáng kinh ngạc trong vài tháng qua khi thế giới thích ứng với thực tế mất khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz.

Đặc biệt, Trung Quốc dựa chủ yếu vào lượng dự trữ dầu mỏ khổng lồ tích trữ trước chiến tranh. Theo JPMorgan, khi giá dầu tăng, Trung Quốc giảm mạnh nhập khẩu dầu thô khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày. Natasha Kaneva - người đứng đầu Bộ phận phân tích hàng hóa tại JPMorgan - dự đoán Bắc Kinh có đủ lượng hàng dự trữ thêm 3-4 tháng tới.

Trong khi đó, các quốc gia được Cơ quan Năng lượng Quốc tế điều phối tiếp tục giải phóng hàng triệu thùng dầu mỗi tuần từ kho dự trữ dầu chiến lược, đặc biệt là Mỹ. Điều này đã giúp giảm bớt tác động từ cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.

Thế giới dần thích ứng với tình hình mới dù mất khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày. Ảnh: Reuters.

Cả kho dự trữ khẩn cấp lẫn kho thương mại hiện đều chạm hoặc tiến sát mức giới hạn vận hành tối thiểu. Điều này đồng nghĩa các công ty dầu khí không thể dễ dàng rút dầu từ kho bể chứa để bơm vào đường ống chuyển tới các nhà máy lọc dầu. Chính ông Trump hồi tháng 6 thừa nhận kho dự trữ cạn kiệt có thể dẫn đến “thảm họa kinh tế”.

Tuy nhiên, chỉ sau 3 tuần ngắn ngủi khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, hơn 200 triệu thùng dầu chảy ra khỏi Vịnh Ba Tư, nhờ đó thị trường có thêm nguồn cung dùng trong khoảng 17 tuần và dẫn tới tình trạng dư thừa tạm thời, Andy Lipow - Chủ tịch Lipow Oil Associates - chia sẻ.

Điều đó lý giải vì sao bất chấp giao tranh leo thang khiến giá dầu tăng vọt lên trên 100 USD/thùng vào tuần trước, nhiều nhà phân tích vẫn bình tĩnh. Chuyên gia Daan Struyven từ Goldman Sachs giữ nguyên dự đoán giá dầu Brent sẽ ở mức 80 USD đến hết năm. Rủi ro nằm ở chỗ liệu hoạt động vận chuyển dầu mỏ ở eo biển Hormuz có tiếp tục gián đoạn dài hạn hay không.

Thế giới lại "déjà vu"

Thị trường có thể đang đánh giá thấp rủi ro khi nguồn cung dầu bị đình trệ kéo dài. Bất chấp giao tranh tạm lắng gần đây, Iran vẫn cố gắng duy trì quyền kiểm soát với eo biển Hormuz. Ngay cả trong thời gian ngừng bắn 60 ngày, Iran vẫn yêu cầu các tàu muốn đi qua eo biển phải phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư, nếu không có nguy cơ bị tấn công.

Diễn biến của cuộc chiến vẫn là một dấu hỏi lớn, và không rõ Iran có tái áp đặt các khoản thu phí với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz không. Tuần trước, một nhóm thương mại bảo hiểm cho biết các hợp đồng bảo hiểm có thể bị hủy bỏ nếu các tàu phải trả phí cho Iran để đi qua eo biển, vì điều đó sẽ vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ.

Các quốc gia được Cơ quan Năng lượng Quốc tế điều phối tiếp tục giải phóng hàng triệu thùng dầu mỗi tuần từ kho dự trữ dầu chiến lược, đặc biệt là Mỹ. Ảnh: Reuters.

Xung đột cũng lan rộng sang một tuyến đường thương mại hàng hải quan trọng khác, eo biển Bab al-Mandeb nằm ở phía nam Biển Đỏ. Trong những ngày gần đây, phiến quân Houthi đã tấn công các tàu chở dầu của Saudi Arabia và tuyên bố phong tỏa eo biển này.

Trong một báo cáo hôm 27/7, các nhà phân tích từ Deutsche Bank viết: “Hiểm họa trọng tâm của thị trường vẫn nằm ở lĩnh vực năng lượng và vận tải biển”, đồng thời cho biết thêm hành động của lực lượng Houthi làm tăng “nguy cơ gián đoạn đồng thời cả các tuyến đường xuất khẩu ở vùng Vịnh và Biển Đỏ”. "Do đó, dù ngừng bắn là điều đáng hoan nghênh, mọi chuyện vẫn quá mong manh, đặc biệt khi những diễn biến bên lề chưa kết thúc”, báo cáo ghi.

Ông Lipow lưu ý thị trường lạc quan về khả năng eo biển Hormuz mở cửa trở lại, nhưng lại "lo sợ" đây không phải chuyện trong tương lai gần. “Chúng ta chắc chắn từng chứng kiến cảnh tượng này rồi. Thị trường phản ứng dữ dội với những tin tức mới nhất, hoặc trong trường hợp này, chẳng có thông tin gì cả”, ông nói.