Pha tấn công hiệu quả nhất World Cup 2026

Trước vòng tứ kết, World Cup 2026 chứng kiến ​​hơn 90.000 đường chuyền, trong đó gần 1.800 đường chuyền dẫn đến cơ hội ghi bàn, và 2.367 cú sút, 280 trong số đó đi vào lưới. Đây là những dữ liệu dễ định lượng nhất trong bóng đá, dễ theo dõi và đánh giá hiệu quả vì có liên quan tới dụng cụ quan trọng nhất trong môn thể thao này: quả bóng.

Những cầu thủ đưa bóng đến gần khung thành hoặc tham gia vào các pha phối hợp dẫn đến cơ hội thành bàn được đánh giá có tác động lớn tới trận đấu, khi hành động của họ dẫn tới kết quả hữu hình.

Tuy nhiên, bóng đá không phải môn thể thao tĩnh. Các cầu thủ di chuyển và tương tác với nhau trong quá trình đó, hoán đổi vị trí, tạo khoảng trống cho đồng đội và kéo đối phương vào những khu vực khác trên sân theo chiến lược.

Tờ Atlantic đặt câu hỏi về vai trò của di chuyển không bóng, những hành động gián tiếp ảnh hưởng đến các pha kiểm soát bóng bằng cách câu thời gian và không gian cho đồng đội. Những tiến bộ về chất lượng và thu dữ liệu trên sân cho phép các chuyên gia theo dõi một số chuyển động không bóng quan trọng.

Tuy nhiên, vẫn còn những lỗ hổng trong việc đánh giá hiệu quả của những pha chạy không bóng trên quy mô rộng hơn: Những pha nào âm thầm phát huy năng suất nhất, và ai thực hiện tốt nhất?

Bước chạy mồi nhử

Áp dụng dữ liệu nội bộ, nhóm Phân tích Hiệu suất Bóng đá của FIFA nhận thấy một xu hướng.

So với các kỳ World Cup trước, chuyên gia nhận thấy các đợt kiểm soát bóng có kèm theo một pha chạy chỗ không bóng nhằm thẳng vào hành lang trong và khoảng trống phía sau hàng phòng ngự đối phương đang dẫn đến các tình huống thành công với tần suất cao hơn. Nói cách khác, việc thực hiện một pha dâng cao tấn công trực diện vào kẽ hở giữa hậu vệ biên và trung vệ gần nhất ngày càng có giá trị.

So với kỳ World Cup 2022, các chuỗi kiểm soát bóng có xuất hiện phối hợp di chuyển này tại giải đấu năm 2026 mang lại khoảng 2,7 cú sút trúng đích mỗi 30 phút thời gian bóng lăn trên sân, tăng khoảng 34%.

Những pha chạy chỗ này hiệu quả vì tạo ra áp lực lên hàng phòng ngự đối phương. Thông thường, hậu vệ cánh sẽ để mắt đến cầu thủ chạy cánh, trong khi trung vệ sẽ theo tiền đạo. Ẩn bóng qua khoảng trống đó đồng nghĩa một trong hai người phải quyết định rời người mình đang kèm. Trong lúc đó, cầu thủ tấn công đã tranh thủ vượt lên trước.

Tuyển Anh là một trong những đội phát hiện phương thức tấn công hiệu quả tại World Cup 2026. Ảnh: Reuters.

Ví dụ từ vòng 32, khi tuyển Anh đang tìm cách xuyên phá hàng phòng ngự lùi sâu và bọc lót kín kẽ của CHDC Congo, đội bóng đang cố gắng kéo trận đấu vào hiệp phụ. Khi Elliot Anderson dẫn bóng lên phía trước, Jude Bellingham di chuyển xâm nhập phía sau hàng tiền vệ của CHDC Congo. Ở phía bên kia, hậu vệ phải Aaron Wan-Bissaka tập trung vào cầu thủ chạy cánh Anthony Gordon, trong khi trung vệ Chancel Mbemba bám sát tiền đạo Harry Kane.

Wan-Bissaka đã để ý, chỉ tay vào hướng chạy chỗ của Bellingham nhưng lại không kịp áp sát để bọc lót, buộc Mbemba phải bỏ vị trí để băng ra biên dạt theo bóng, quyết liệt tranh chấp với Bellingham cho đến khi tiền vệ tuyển Anh dứt điểm.

Dù pha chạy chỗ này dẫn tới đường chọc khe thoáng và cú sút về phía khung thành, giá trị gián tiếp mới chí mạng: kéo một trung vệ ra khỏi vị trí mấu chốt. Điều này mở ra khoảng trống mênh mông ngay chính diện vòng cấm cho Harry Kane, giúp anh có thời gian căn chỉnh và chọn góc sút khi đón đường chuyền ngay sau đó. Kết quả là Kane ghi bàn thắng vàng, đưa tuyển Anh thẳng tiến vào vòng trong.

"Rất nhiều người đánh giá thấp giá trị của những pha chạy chỗ không bóng vì không phải lúc nào cầu thủ di chuyển cũng nhận được bóng. Tuy nhiên, một cầu thủ sở hữu khả năng khai thác khoảng trống như Bellingham là rất quan trọng để mở cơ hội cho các đồng đội, ngay cả khi anh ấy không trực tiếp chuyền bóng cho họ", Jon Dahl Tomasson - thành viên Nhóm Nghiên cứu Kỹ thuật của FIFA, cựu tiền đạo tuyển Đan Mạch và cựu HLV trưởng tuyển Thụy Điển - nhận định.

Pha chạy chỗ gần khu vực cấm địa là chiến lược khôn ngoan mở đường cho các tiền đạo trung tâm bị kèm chặt.

Ví dụ khác là về lần Weston McKennie thực hiện pha chạy chỗ đột phá cho đội tuyển Mỹ trong trận đấu vòng bảng với Paraguay. Trước khi chạm bóng, McKennie quan sát cả trái lẫn phải. Thấy Sergino Dest ở cánh và Folarin Balogun bị kèm chặt giữa sân, anh biết mình có thể tấn công vào khoảng trống. Pha chạy chỗ của anh khiến một trung vệ Paraguay chú ý. Nhờ đó, Balogun đột nhiên có cơ hội đối diện 1-1 và tung ra cú sút, dù chỉ vài khoảnh khắc trước đó anh bị kèm rất chặt.

“Không dễ tấn công với hàng phòng thủ lùi sâu, vì vậy cần những pha chạy chỗ thế này tạo khoảng trống. Nhiều người không để ý vì đó không phải pha kiến tạo, nhưng bạn đẩy đối thủ vào tình huống phải lựa chọn trong tích tắc. Là một hậu vệ, hoặc bạn theo bóng và tạo khoảng trống cho đối thủ, hoặc bạn vẫn kèm người và để người kia chạy mất. Được ăn cả ngã về không”, cựu HLV đội tuyển Ghana Otto Addo chia sẻ.

"Tử huyệt" mới tại World Cup 2026

Không phải mọi pha chạy chỗ vào khu vực trung lộ đều cần dẫn trực tiếp đến một cú sút hay đường chuyền dọn cỗ mới được coi là thành công.

Như trong trận đấu tại vòng bảng của Thụy Sĩ trước Bosnia & Herzegovina, động tác di chuyển đầu tiên của Johan Manzambi đã kéo một hậu vệ ra khỏi hệ thống phòng ngự 5 người, trước khi anh lao thẳng vào hành lang trong bằng một pha bứt tốc táo bạo. Manzambi sau đó nhận bóng ngay trong vòng cấm và chuyền ngược cho tiền đạo Breel Embolo. Trái bóng tiếp tục được luân chuyển tới cột xa, nơi Ruben Vargas sút tung lưới.

Việc xuất phát từ tuyến dưới, kéo hậu vệ đối phương rời xa vị trí rồi ngay lập tức khai thác khoảng trống sẽ làm rối loạn hoàn toàn phòng tuyến của đối thủ, đồng thời mở ra nhiều không gian hơn cho các cầu thủ tấn công nhận bóng.

Không phải lúc nào cũng xuyên thủng hàng phòng ngự bằng những pha chạy chỗ này, đặc biệt khi các đội lùi sâu. Nhưng nghiên cứu của FIFA cho thấy việc sở hữu những cầu thủ có thể lực và tầm nhìn để nhắm vào những khoảng trống đó thường dẫn đến nhiều cơ hội ghi bàn hơn.

Xét trên tổng 48 đội bóng tham dự kỳ World Cup này, dữ liệu của FIFA chỉ ra các chuỗi kiểm soát bóng có xuất hiện một pha chạy chỗ này đem lại chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) trên mỗi chuỗi cao gấp đôi thông thường. Đồng thời, tỷ lệ chuyển hóa thành cú dứt điểm đạt tới 13,3%, trong khi các tình huống phối hợp thiếu bài di chuyển này chỉ đạt khoảng 5,9%. Về cơ bản, việc có những cầu thủ thực hiện những pha chạy chỗ đó đồng nghĩa đội bóng có khả năng tạo ra cơ hội dứt điểm cao gấp đôi.

Vậy, cầu thủ nào thường xuyên thực hiện những lần di chuyển giá trị đó nhất?

Những cầu thủ dẫn đầu về số lần chạy chỗ vào phía trong hàng thủ đối phương có dẫn tới cơ hội ghi bàn tại World Cup 2026. Ảnh: The Atlantic.

Nhiều người là tiền đạo, chủ yếu là cầu thủ chạy cánh ngoại trừ McKennie đề cập ở trên. Balogun đứng đầu danh sách với nhiều pha chạy chỗ vào cả hai phía. Mặc dù vậy, anh là cầu thủ duy nhất trong top 8 có những pha chạy chỗ không trực tiếp tạo cơ hội ghi bàn, ngay cả khi mở ra khoảng trống cho đồng đội tấn công.

Không phải ngẫu nhiên cả 8 cầu thủ dưới đây đều tham gia rất nhiều vào các cú sút và cơ hội tạo ra cho đồng đội.

Với cường độ hoạt động dày đặc trên sân bóng trong suốt 90 phút, những pha di chuyển không bóng rất dễ bị bỏ sót. Song hãy để mắt tới những pha chạy chỗ bên trong biên, vì chắc chắn chúng sẽ âm thầm đóng vai trò quan trọng trong 1-2 bàn thắng từ giờ tới cuối giải.