Cục trưởng Điện ảnh nói về 'thông báo khẩn' đang được dư luận quan tâm

Công văn mới nhất của Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nêu ra hiện tượng phim kinh dị gia tăng, tập trung quá mức vào bạo lực, máu me, mê tín mà thiếu sự đầu tư tương xứng cho chất lượng nghệ thuậ. Từ hiện trạng trên, Cục Điện ảnh yêu cầu các đơn vị sản xuất, nhà làm phim cân nhắc thận trọng trong việc lựa chọn, khai thác và thể hiện các đề tài có yếu tố bạo lực, kinh dị, mê tín dị đoan hoặc các nội dung dễ gây tác động tiêu cực đến nhận thức, hành vi của người xem, bảo đảm phù hợp với thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa dân tộc và các quy định của pháp luật Việt Nam về điện ảnh.

Thông báo này đang nhận được sự quan tâm, bàn luận của không chỉ giới sản xuất, phát hành phim mà còn trong cộng đồng những người mộ điệu phim ảnh. Nhiều ý kiến đồng tình, song cũng không ít lo lắng về tương lai của một dòng phim đang “hái ra tiền” nay đứng trước nguy cơ bị hạn chế.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, Cục trưởng Đặng Trần Cường nhận định công văn của Cục Điện ảnh này không nhằm “chặn đường” phim kinh dị, mà là để nhắc nhở, định hướng cân bằng giữa yếu tố thị trường và giá trị mà tác phẩm đem lại cho xã hội.

'Vừa phát triển thị trường, vừa xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh’

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh, thời gian qua, điện ảnh nội địa ghi nhận sự phát triển tích cực cả về số lượng phim lẫn doanh thu phòng vé. Tuy nhiên, sự phát triển này chưa thực sự cân bằng khi thể loại kinh dị, tâm linh có xu hướng gia tăng vượt trội so với các dòng phim khác.

Theo ông Đặng Trần Cường, việc một thể loại phim phát triển mạnh là điều bình thường trên thị trường. Tuy nhiên, khi một số lượng lớn dự án cùng tập trung vào một hướng khai thác, đặc biệt là các yếu tố hù dọa, bạo lực, máu me hoặc tâm linh, mà chưa chú trọng tương xứng đến chiều sâu nội dung và thông điệp xã hội, thì cần có những khuyến nghị để bảo đảm sự phát triển hài hòa của nền điện ảnh.

Cục Điện ảnh khẳng định không cấm phim kinh dị.

“Nếu một thể loại chiếm tỷ trọng quá lớn trong cơ cấu sản phẩm điện ảnh, trước hết sẽ dẫn đến nguy cơ mất cân đối về đời sống sáng tạo. Khi đó, những thể loại khác như lịch sử, văn hóa, gia đình, thiếu nhi, khoa học viễn tưởng, phim nghệ thuật hay phim truyền cảm hứng sẽ có ít cơ hội được đầu tư và phát triển hơn.

Quan điểm của Cục Điện ảnh là tôn trọng quyền tự do sáng tạo, không cấm bất kỳ thể loại nào, nhưng khuyến khích các nhà làm phim hướng tới những giá trị nghệ thuật và nhân văn.

Về lâu dài, điều này có thể làm giảm tính đa dạng của thị trường, khiến khán giả ít có cơ hội tiếp cận những giá trị văn hóa và nhân văn phong phú mà điện ảnh có thể mang lại”, ông Cường nhận định.

Cục trưởng cũng nhấn mạnh công văn đưa ra là một định hướng mang tính nghề nghiệp và phát triển ngành, nhằm khuyến khích sự đa dạng đề tài, thể loại, góp phần xây dựng một thị trường điện ảnh lành mạnh, bền vững. Ngoài ra, việc ban hành công văn này cũng xuất phát từ yêu cầu cập nhật và cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa.

“Quan điểm của Cục Điện ảnh là tôn trọng quyền tự do sáng tạo, không cấm bất kỳ thể loại nào. Vấn đề mà chúng tôi đặt ra không phải là giảm số lượng phim kinh dị, mà khuyến khích sự phát triển cân bằng và bền vững của điện ảnh Việt Nam. Điện ảnh cần vừa phát triển thị trường, vừa góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và đặc biệt là định hướng thẩm mỹ cho thế hệ trẻ”, ông Cường giải thích.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh, việc lạm dụng các yếu tố bạo lực, kinh dị hoặc mê tín dị đoan để tạo hiệu ứng câu khách có thể ảnh hưởng đến nhận thức thẩm mỹ của một bộ phận công chúng, đặc biệt là thanh thiếu niên. Cần nhìn nhận điện ảnh không chỉ là sản phẩm giải trí, mà còn là phương tiện giáo dục, truyền tải giá trị và góp phần định hình đời sống tinh thần của xã hội. Vì vậy, chúng ta cần hướng tới sự cân bằng giữa yếu tố thương mại và trách nhiệm xã hội.

Song thực tế, không ít phim kinh dị, tâm linh hiện nay thành công không chỉ nhờ yếu tố bạo lực hay mê tín. Nhiều cái tên được đánh giá cao về nội dung, khi chúng chạm đến những nỗi sợ rất thật, như áp lực gia đình, bất bình đẳng, bạo lực, khủng hoảng niềm tin hay sự cô đơn của con người hiện đại.

Cục Điện ảnh nhận định việc lạm dụng các yếu tố bạo lực, kinh dị hoặc mê tín dị đoan có thể ảnh hưởng đến nhận thức thẩm mỹ của một bộ phận công chúng.

Trước câu hỏi của phóng viên về việc liệu có đang đánh đồng các phim kinh dị đều lạm dụng yếu tố mê tín, giật gân để câu khách, ông Cường cho biết không phủ nhận việc vẫn có những tác phẩm kinh dị, tâm linh có sức nặng về mặt nội dung, thông điệp. Quan điểm của Cục Điện ảnh là luôn tôn trọng quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ và doanh nghiệp điện ảnh theo quy định của pháp luật.

“Kinh dị cũng là một thể loại điện ảnh chính đáng, đã và đang tạo ra nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao trên thế giới. Điều chúng tôi mong muốn không phải là hạn chế thể loại này, mà là khuyến khích các nhà làm phim khai thác bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, sáng tạo và nhân văn hơn; hướng tới việc phản ánh các vấn đề xã hội, tâm lý con người, văn hóa dân gian hoặc những giá trị nhân văn, thay vì chỉ dựa vào các yếu tố gây sốc.

Bên cạnh mục tiêu thương mại, mỗi nhà làm phim cần ý thức sâu sắc về trách nhiệm văn hóa và trách nhiệm xã hội của mình.

Tôi cho rằng, mỗi tác phẩm điện ảnh cần bắt nguồn từ sự tôn trọng sự thật cuộc sống, hướng tới những giá trị nhân văn, khơi dậy lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên và những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. Ngay cả khi phản ánh mặt trái của xã hội, điện ảnh cũng cần hướng người xem tới những thông điệp tích cực, nhân bản và giàu tính giáo dục”, Cục trưởng chia sẻ.

'Nền điện ảnh bền vững không chỉ được đo bằng doanh thu phòng vé'

Nhiều năm gần đây, thể loại kinh dị được coi là con gà đẻ trứng vàng tại rạp Việt, với không ít dự án đã vượt mốc doanh thu trăm tỷ như Quỷ cẩu, Quỷ nhập tràng, Ma xó, Phí Phông, Ma da... Thậm chí ở một vài thời điểm, các cái tên thống trị phòng vé đều là phim kinh dị.

Thực tế việc dòng phim này được ưa chuộng không chỉ diễn ra ở Việt Nam. Làn sóng phim kinh dị gây sốt cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia châu Á như Thái Lan, Indonesia hay Hàn Quốc, cho tới thị trường Âu - Mỹ…

Với khán giả, sức hấp dẫn của thể loại này nằm ở trải nghiệm hồi hộp, sợ hãi mà tác phẩm mang lại, thứ "bơm adrenalin" cho họ suốt khoảng 2 tiếng thời lượng phim. Còn về phía các nhà đầu tư, sản xuất, sức hấp dẫn của phim kinh dị nằm ở thực tế là thể loại này có thể tạo ra lợi nhuận mà không nhất thiết cần ngân sách lớn. Kinh phí sản xuất một phim kinh dị Việt Nam thường chỉ dao động 10-20 tỷ đồng, nên khả năng thu hồi vốn tương đối nhanh, được cho là lựa chọn an toàn để đầu tư.

Không ít phim kinh dị thắng lớn nhưng giá trị nghệ thuật chưa cao.

Cục trưởng Cục Điện ảnh nhận định để cân bằng giữa định hướng phát triển văn hóa và nhu cầu thực tế của thị trường là một bài toán khó. Thể loại kinh dị thời gian qua đóng góp không nhỏ cho bức tranh thành tích phim Việt. Song, một nền điện ảnh phát triển bền vững không chỉ được đo bằng doanh thu phòng vé, mà còn phải được đánh giá bằng những giá trị tốt đẹp mà nó để lại cho xã hội và các thế hệ tương lai.

"Chúng tôi cho rằng một nền điện ảnh mạnh phải là nền điện ảnh đa dạng. Bên cạnh những bộ phim giải trí thành công về thương mại, cần có sự hiện diện của các tác phẩm lịch sử, cách mạng, gia đình, thiếu nhi, hoạt hình, khoa học, văn hóa dân tộc và các đề tài phản ánh đời sống đương đại.

Các nhà làm phim cần mạnh dạn khai thác kho tàng lịch sử, văn hóa, con người và bản sắc Việt Nam; kể những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, hấp dẫn và có khả năng chạm tới cảm xúc của khán giả trong nước cũng như quốc tế. Đó chính là con đường để điện ảnh góp phần xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới, lan tỏa niềm tự hào dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia và khẳng định vị thế của điện ảnh Việt Nam trên trường quốc tế", ông Cường chia sẻ.

Một nền điện ảnh phát triển bền vững không chỉ được đo bằng doanh thu phòng vé, mà còn phải được đánh giá bằng những giá trị tốt đẹp mà nó để lại cho xã hội và các thế hệ tương lai.

Trong thời gian tới, Cục Điện ảnh cho biết sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển điện ảnh theo hướng khuyến khích các đề tài có giá trị văn hóa, lịch sử, giáo dục và xây dựng con người Việt Nam. Đồng thời, nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ sản xuất, phát hành và phổ biến phim nhằm tạo điều kiện để nhiều thể loại phim có cơ hội tiếp cận khán giả.

Bên cạnh đó, Cục Điện ảnh cũng tăng cường các hoạt động liên hoan phim, tuần phim, quảng bá phim Việt Nam ở trong nước lẫn quốc tế, qua đó tạo thêm không gian cho các tác phẩm đa dạng về đề tài và phong cách nghệ thuật được phát triển.